RaboResearch - Economisch Onderzoek

Van de handelsoorlog tot de EU-begroting: taboes worden bespreekbaar door corona

Column

Delen:

Deze column is eerder verschenen op RTL Z/Opinie, 11 maart 2020

Door de coronacrisis staan overheden onder druk en lijken zaken die eerder taboe waren ineens mogelijk. De verspreiding van het coronavirus heeft in een paar weken tijd de manier waarop we met elkaar omgaan veranderd. Zo raakte de handdruk bij een begroeting in rap tempo uit de mode, al voordat de RIVM adviseerde dit voorlopig te laten. In het pré-corona-tijdperk was géén hand geven nog een taboe.

Maar in deze nieuwe wereld sneuvelen alle protocollen en gaat zelfs ons koningspaar handdrukvrij op staatsbezoek. Ook op economisch gebied heeft het coronavirus de potentie om taboes en vooringenomen posities te doorbreken.

1. Coulance bij Europese begrotingsregels

Zo zie ik dooi zijn intrede doen in het bevroren conflict rond de Europese begrotingsregels. Op dat gebied bestaat al jaren een impasse tussen begrotingshaviken zoals Nederland enerzijds en anderzijds lidstaten zoals Italië die de economie willen stimuleren met extra overheidsuitgaven.

De corona-uitbraak is een gevoelige klap voor de Europese economie en op dit moment voor Italië in het bijzonder. Grote kans dat Italië - en mogelijk geldt dat ook voor andere lidstaten - mede daardoor een begrotingstekort boven de toegestane 3 procent zal noteren.

Dit keer hoeft dat nu eens niet te leiden tot verbale schermutselingen met de Europese Commissie en strenge collega-lidstaten. De Europese regels bieden namelijk ruimte om de begrotingsteugels in uitzonderlijke omstandigheden te laten vieren. Die ruimte kunnen getroffen landen goed gebruiken om bedrijven te ondersteunen en deze crisis te doorstaan. Tegelijkertijd wankelen binnenlandse begrotingstaboes bij hardliner Duitsland: zo kondigde Berlijn deze week steunmaatregelen voor bedrijven aan én een – weliswaar bescheiden - nieuwe investeringsimpuls.  

De volgende stap is hopelijk een Europees gecoördineerde aanpak om eerst de economische schade van de virusuitbraak te beperken en straks het herstel te bevorderen. Bijkomend voordeel daarvan: een gezamenlijk uitstapje uit het bevroren begrotingsconflict. Wie weet brengt dat ook voor de toekomst de perspectieven wat dichter bij elkaar.

2. Trump kan volgende fase handelsconflict uitstellen

Ook in de Amerikaans-Chinese handelsbetrekkingen is ruimte voor een détente door de corona-uitbraak. Weliswaar luidden de VS en China met het eerste akkoord een tijdelijke wapenstilstand in hun bilaterale handelsoorlog in, lang kon die wapenstilstand niet duren. Daarvoor zijn de fundamentele verschillen te groot.

Bovendien steunde de overeenkomst sterk op de Chinese toezegging om onrealistisch veel meer te gaan importeren uit de VS. Een wankel akkoord, dus. Maar Trump kan een nieuwe escalatie in dit conflict met China op dit moment eigenlijk niet gebruiken. Het zou de toch al kwetsbare Amerikaanse economie vlak voor de verkiezingen een tik geven. Door de coronacrisis kan Trump een oogje dichtknijpen als China zijn toezeggingen niet nakomt, en zo een nieuwe escalatie in het handelsconflict uitstellen tot na de Amerikaanse verkiezingen.

3. Helpt coronacrisis Johnson uit zijn loopgraaf?

Boris Johnson, tenslotte, krijgt door de corona-uitbraak een touwladder toegeworpen om zijn zelf gegraven loopgraaf uit te klimmen. Eerder al verklaarde hij liever dood in een greppel te worden gevonden dan brexit uit te moeten stellen. Nu heeft hij zijn zinnen gezet op een échte brexit op 1 januari 2021. Ook al is  het volkomen onrealistisch om te verwachten dat de EU en het VK in die korte tijd tot een goed handelsakkoord kunnen komen.

Zo is de spreekwoordelijke greppel veranderd in een loopgraaf. Want werkt de EU niet mee, dan dreigt Johnson met een keiharde brexit begin volgend jaar. Zelf weet hij ook wel dat de Britse economie in zo'n scenario onnodig veel schade zal lijden. Alle reden dus om wat meer tijd te nemen voor de onderhandelingen.

De corona-uitbraak biedt hem de kans om dat zonder gezichtsverlies aan de achterban te verkopen. Dit is immers een duidelijk geval van overmacht waarin het beteugelen van de gezondheidscrisis prioriteit heeft boven onderhandelingen met Brussel. Bovendien zal elke Brit begrijpen dat je zonder handen te schudden geen deal kunt afronden.

Delen:

naar boven