RaboResearch - Economisch Onderzoek

Sectorprognoses: aanhoudende beleidsonzekerheid voor de landbouw en de bouw

Themabericht

Delen:

Lees meer over sectorontwikkelingen in deze studies en de sectorkennis op rabobank.nl

  • De Nederlandse economische groei neemt af
  • Industriële opleving van het derde kwartaal is waarschijnlijk van tijdelijke aard
  • Onzekerheid rondom stikstof blijft de bouw en de landbouw parten spelen

Naar verwachting is de Nederlandse economie in 2019 nog met 1,7 procent gegroeid: Sneller dan het Eurozone gemiddelde van 1,1 procent. Maar de mondiale groeivertraging en de verwachte neergang in de Verenigde Staten drukken komend jaar de Nederlandse exportgroei. Daarbij komt de onzekerheid rondom de stikstofproblematiek, die vooral de publieke en private investeringen in Nederland raakt. Economische risico’s komen daarmee ook van Hollandse bodem. We verwachten dan ook dat de economische groei in Nederland vertraagt tot respectievelijk 1,2 en 0,8 procent groei in 2020 en 2021. Wel blijft de consumptie de groei ondersteunen. Door een lastenverlichting en hogere lonen gaan we ervanuit dat huishoudens meer gaan consumeren.   

Figuur 1: Ondernemersvertrouwen daalt in het laatste kwartaal van 2019
Figuur 1: Ondernemersvertrouwen daalt in het laatste kwartaal van 2019Noot: Het ondernemersvertrouwen is een gewogen gemiddelde van de vertrouwensindicatoren van de onderliggende bedrijfstakken. Hoe positiever het ondernemersvertrouwen, des te optimistischer de ondernemers gestemd zijn en vice versa (CBS).
Bron: CBS

Op 15 januari tekenden de VS en China een zogenoemde fase 1-deal. Hierin is onder andere afgesproken dat China de komende twee jaar 200 miljard dollar extra Amerikaanse producten zal afnemen. Deze afspraak kan betekenen dat China minder goederen uit de rest van de wereld haalt, waaronder Nederland.

Ondanks deze nationale en internationale onzekerheden groeiden veel sectoren in het derde kwartaal j-o-j, waaronder de landbouw en de industrie. Wel zien we dat het ondernemersvertrouwen in het laatste kwartaal van 2019 in vrijwel alle sectoren gedaald is, figuur 1. Dit ondersteunt onze verwachting dat de meeste sectoren in 2020 minder gunstige groeicijfers zullen laten zien dan in het afgelopen jaar.

Tabel 1: Sectorprognoses
Tabel 1: SectorprognosesBron: RaboResearch

Opleving industrie waarschijnlijk van tijdelijke aard

Figuur 2: Industrie produceert op hoog niveau
Figuur 2: Industrie produceert op hoog niveau Bron: CBS

De industrie veerde op in het derde kwartaal, waardoor we verwachten dat de definitieve groeicijfers over 2019 nog een lichte toename zullen laten zien ten opzichte van 2018. Deze opleving was waarschijnlijk tijdelijk. We voorzien namelijk in 2020 en 2021 een gematigde exportgroei en de inkoopmanagers index (PMI) voor de industrie is sinds november onder de kritieke waarde van 50 gekomen, duidend op krimp. Producerende op een hoog niveau, zie figuur 2, verwachten we voor 2020 een stagnatie in de industriële productiegroei en voor 2021 zelfs een lichte krimp.

Stikstofonzekerheid blijft van invloed op de landbouw en de bouw

Figuur 3: Landbouw veert op in 2019
Figuur 3: Landbouw veert op in 2019Bron: CBS

De landbouw groeide in het derde kwartaal ten opzichte van het tweede kwartaal. Hiermee laat de landbouw in 2019 een stijgende lijn zien, figuur 3. We verwachten voor de landbouw in 2019 dan ook een kleine groei ten opzichte van 2018. De prognose voor 2020 is met beleidsonzekerheid omgeven. Voor deze prognose gaan we er nog steeds vanuit dat de kabinetsmaatregelen die op korte termijn mogelijk genomen worden, geen gedwongen krimp in de sector zullen bevatten. Wel zijn vergunningplichtige uitbreidingen van bestaande landbouwbedrijven in het geding, zolang geen definitieve stikstofaanpak is ingevoerd.

De definitieve cijfers voor de bouw reflecteren waarschijnlijk nog een flinke groei in 2019. Maar in 2020 is er ook voor de bouwsector nog steeds veel onzekerheid rondom het stikstofbeleid. Vooralsnog verwachten we in 2020 een krimp van -2,5 procent, waarbij een slag om de arm op zijn plaats is. Mochten verdere maatregelen nog lang op zich laten wachten dan ligt het voor de hand dat de krimp in de bouw negatiever uitpakt. Voor 2021 gaan we ervan uit dat een groot deel van de beleidsonzekerheid rondom stikstof weggenomen is, waardoor we voor dat jaar een lichte krimp van -1 procent voorzien.

Box 1: Hoe maken wij onze sectorprognoses?
De sectorprognoses zijn een doorvertaling van onze verwachtingen voor de groei van de Nederlandse economie. Hiervoor gebruiken wij een kwantitatief model gebaseerd op de historische verbanden tussen sectoren en de groei van consumptie, export en investeringen en de relatie tussen sectoren onderling. Zo is een stijgende export gunstig voor de industrie en hebben de horeca en de detailhandel profijt van een stijging van de consumptie door huishoudens. De groothandel profiteert op zijn beurt weer van een groei van de horeca en de detailhandel. Vervolgens is de kennis van de sectorspecialisten van de Rabobank gebruikt om de sectorprognoses waar nodig aan te passen aan de hand van inzichten in trends en ontwikkelingen binnen de sectoren. Deze sectorprognoses zijn dus het resultaat van een kwantitatief raamwerk dat is verrijkt met sectorspecifieke kennis.

Delen:
Auteur(s)

naar boven