RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Nederland: binnenlandse risico’s treden meer naar de voorgrond

Conjunctuurbeeld

Delen:
  • De Nederlandse economische groei vertraagt
  • Daarbij drukt de stikstofproblematiek op de groeiprognose voor 2020
  • Maar de krappe arbeidsmarkt en de aangekondigde lastenverlichting voor huishoudens houden de consumptie op peil
  • Toch duiden de aanhoudende krimp van de industriële productie en groeivertraging in export en import op economische groeivertraging

We schrijven al een tijdje over de externe risico’s voor de Nederlandse economie, namelijk de handelsoorlog en de Brexit. Maar sinds de Raad van State in mei het programma aanpak stikstof (PAS) onwettig heeft verklaard, komen de binnenlandse risico’s meer naar de voorgrond.

De overheid heeft voor 1 december meer duidelijkheid beloofd omtrent de nieuwe stikstofregels. Tot dan blijft de impact van de beslissing van de Raad van State moeilijk te bepalen, al lijkt het onvermijdelijk dat het de economische groei zal beïnvloeden. Zo zien we het aantal verstrekte bouwvergunningen in augustus al teruglopen naar het laagste niveau sinds vier jaar (figuur 1), wat een drukkend effect heeft op de bouwprognose van komend jaar. 

Figuur 1: Verleende bouwvergunningen op het laagste niveau sinds vier jaar
Figuur 1: Verleende bouwvergunningen op het laagste niveau sinds vier jaarBron: CBS
Figuur 2: Krimp industriële productie houdt aan
Figuur 2: Krimp industriële productie houdt aanBron: CBS

Het besluit van de Raad van State is niet de enige reden waarom we verwachten dat de productie in de bouw volgend jaar afneemt: de hele Nederlandse economie vertraagt en dat zien we in veel sectoren terug. Zo houdt de zwakte in de industrie aan met een productiedaling van 0,8 procent jaar-op-jaar in augustus (figuur 2). De inkoopmanagersindex (PMI) in de industrie daalde in oktober bovendien naar 50,3, het laagste niveau sinds zes jaar. De zwakte in de industrie is niet uniek voor Nederland, veel Europese landen hebben hiermee te maken. Opvallend genoeg daalde het Nederlandse producentenvertrouwen de afgelopen maanden niet verder. Maar aanhoudende vertraging van de wereldhandel zal de industrie in 2020 vermoedelijk wel parten blijven spelen.

In tegenstelling tot de bouw en de industrie, zijn er ook sectoren die de economische groei volgend jaar ondersteunen. Zo neemt de informatie- en communicatiesector de leiding in 2020.  

Muziek blijft spelen mede dankzij consumptie

De Nederlandse economie en veel van haar sectoren bewegen naar een lager groeitempo. Maar de krapte op de arbeidsmarkt blijft intussen aanhouden en de vacaturegraad is ongekend hoog wat de vraag vanuit huishoudens ondersteunt. En in combinatie met grote woningtekorten zien we dat terug in onder andere de voortdurende prijsstijgingen op de huizenmarkt. In het derde kwartaal van 2019 namen de prijzen van bestaande woningen met 6,3 procent j-o-j toe.

De hoge werkgelegenheid ondersteunt daarnaast de consumptie van huishoudens. Hun uitgaven blijven ondanks de hoge inflatie (2,7 procent in september), groeien, hoewel met een lager tempo dan vorig jaar. In augustus steeg de consumptie met 1,4 procent j-o-j, vergelijkbaar met voorgaande maanden. Het vertrouwen onder consumenten sluit aan bij dit beeld: lager dan vorig jaar, maar schommelt al sinds begin dit jaar rondom haar langjarige gemiddelde (figuur 4). Omdat de cao-lonen beginnen te stijgen, de btw-verhoging vanaf 2020 uit de inflatiecijfers loopt en huishoudens zullen profiteren van een lastenverlichting in 2020, blijven onze verwachtingen voor de consumptiegroei voor de rest van dit jaar en volgend jaar positief.

Figuur 3: Aantal vacatures per duizend banen hoger dan voor de crisis
Figuur 3: Aantal vacatures per duizend banen hoger dan voor de crisisBron: CBS
Figuur 4: Consumenten blijven uitgeven
Figuur 4: Consumenten blijven uitgevenBron: CBS

Maar op een langzamer tempo

Figuur 5: Groeivertraging in Nederlandse importen en exporten
Figuur 5: Groeivertraging in Nederlandse importen en exportenBron: CBS

In tegen stelling tot de consumptiegroei die op peil bleef, vertraagde zowel de Nederlandse import- als exportgroei naar circa een half procent j-o-j in augustus (figuur 5). Dit is de laagste groei in de afgelopen drie jaar en weerspiegelt de teruglopende wereldhandelsgroei. Samen met de kleine toename van het aantal faillissementen[1], dat wel nog steeds op een zeer laag niveau ligt, duidt dit op een afkoelende economie.

Al met al zien we dat de Nederlandse economie nog steeds toeneemt, maar met een langzamer tempo. De consumptie en investeringen ondersteunen de groei dit jaar. Toch wijzen de afnemende groei van zowel de import als export en de zwakke industriële productie op een economie die langzamer groeit. We verwachten voor 2019 een toename van het bbp-volume van 1,7 procent. Voor 2020 voorzien we een bbp-groei van 1,4 procent, maar de ontwikkelingen omtrent het stikstofvraagstuk kunnen ertoe leiden dat de groei volgend jaar lager uitvalt dan nu geraamd. 

Tabel 1: Economische voorspellingen
Tabel 1: Economische voorspellingen Bron: Rabobank

Voetnoot
[1] Op basis van het 12-maands voortschrijdend gemiddelde

Delen:
Auteur(s)

naar boven