RaboResearch - Economisch Onderzoek

Spaanse economie begint het jaar sterk

Conjunctuurbeeld

Delen:
  • De Spaanse economie begint het jaar sterk, met een groei van 0,7 procent in het eerste kwartaal
  • De binnenlandse vraag was de sterkste drijver
  • Beleidsonzekerheid als gevolg van de verkiezingsuitslag van afgelopen zondag brengt de economie niet op haar knieën
  • De vooruitzichten voor de langere termijn zijn minder gunstig
  • De Spaanse economie kampt met grote uitdagingen en ook de staatsfinanciën staan er nog altijd niet al te best voor
  • Het lijkt op dit moment niet erg waarschijnlijk dat de volgende regering deze uitdagingen krachtig te lijf zal gaan

Economie trekt zich weinig aan van beleidsonzekerheid

De Spaanse economie begint het jaar sterk. Ze groeide in het eerste kwartaal van dit jaar met 0,7 procent ten opzichte van het kwartaal daarvoor en presteerde daarmee opnieuw beter dan de gehele eurozone economie (figuur 1). Die groeide met 0,4 procent. De groei werd gesteund door zowel de binnenlandse vraag als de netto export (figuur 2). Dit laatste klinkt echter iets positiever dan het verhaal erachter. Het is namelijk niet zo dat de export goed presteerde, integendeel, de export kromp. Maar de import kromp nog harder. Voor de komende kwartalen verwachten we een iets lagere, maar nog altijd degelijke kwartaalgroei. Zeker in vergelijking met de rest van de eurozone. Beleidsonzekerheid als gevolg van een moeizaam formatieproces na de verkiezingen van afgelopen zondag heeft dit jaar vermoedelijk net als in de afgelopen jaren hooguit slechts een beperkte negatieve impact op de economische groei.

We blijven dan ook bij onze verwachting dat de economie dit jaar net iets harder groeit dan 2 procent en volgend jaar net iets minder hard dan 2. Dit is meer dan de 1,3 procent groei die we voor dit jaar verwachten voor de eurozone economie en beduidend meer dan de stagnatie die we voorspellen voor de Italiaanse economie.

Figuur 1: Spaanse economie begint het jaar sterk en overtreft eurozone partners
Figuur 1: Spaanse economie begint het jaar sterk en overtreft eurozone partnersBron: Macrobond, Rabobank
Figuur 2: Binnenlandse vraag grootste drijver van sterke jaarstart
Figuur 2: Binnenlandse vraag grootste drijver van sterke jaarstartBron: Macrobond, Rabobank

Binnenlandse vraag blijft grote drijver achter de groei

De binnenlandse vraag blijft dit jaar naar verwachting relatief sterk, gesteund door positief sentiment (figuur 3), aanhoudende werkgelegenheidsgroei (figuur 4), niet al te hoge olieprijzen, lage rentes en ruim overheidsbeleid. Het ruime beleid is het gevolg van het afschieten van de begroting voor 2019 eerder dit jaar, terwijl er door de vertrekkende regering al wel verruimende maatregelen zijn doorgevoerd. Zo zijn de ambtenarensalarissen en pensioenen verhoogd en heeft de minimumloonstijging van 22 procent implicaties voor daaraan gekoppelde uitkeringen. Bezuinigingsmaatregelen om de (structurele) overheidsfinanciën te verbeteren zullen hoogstwaarschijnlijk niet voor 2020 kunnen worden doorgevoerd. Of dat het hogere minimumloon op de korte termijn een positieve impact heeft op de binnenlandse vraag via hogere salarissen en uitkeringen of een negatieve impact via destructie van de werkgelegenheid zal moeten blijken.

Figuur 3: Sentiment verslechtert, maar is nog altijd positief
Figuur 3: Sentiment verslechtert, maar is nog altijd positiefBron: Macrobond, Rabobank
Figuur 4: Werkgelegenheid blijft gestaag groeien
Figuur 4: Werkgelegenheid blijft gestaag groeienBron: Macrobond, Rabobank

Vertraging in de pijplijn

Ondanks bovengenoemde ondersteunende factoren denken we wel dat de economische groei wat vertraagt ten opzichte van afgelopen jaren en zijn groeicijfers van rond de 3% echt verleden tijd. De export wordt geremd door zwakkere mondiale economische groei, capaciteitsproblemen in de toeristensector en afgenomen onrust en spanningen in concurrerende toeristenbestemmingen. Tegelijkertijd zal de binnenlandse vraag minder worden gestimuleerd door inhaalgroei en worden geremd door de historisch lage spaarratio van huishoudens (figuur 5). Door deze lage spaarratio is het waarschijnlijk dat huishoudens de komende jaren weer wat meer van hun inkomen zullen gaan sparen in plaats van uitgeven.

Daarnaast verwachten we ook een minder sterke impuls van de Spaanse werkgelegenheidsgroei. De arbeidsmarkt lijkt op sommige plekken tegen capaciteitsproblemen aan te lopen. Beleid om deze beperkingen op te heffen, zoals de aanpak van de nog altijd hoge (langdurige) werkloosheid en een flinke mismatch op de arbeidsmarkt lijkt op korte termijn echter onwaarschijnlijk. Bovendien zal de overheid vanaf volgend jaar waarschijnlijk op de rem moeten trappen om te voorkomen dat de staatsfinanciën ontsporen als de economische groei verder afneemt. Door verruimende maatregelen in de afgelopen jaren is zowel het normale als het structurele begrotingstekort namelijk nog altijd groot, respectievelijk 2,7% en 3,1%. En hoewel de overheidsschuld in de afgelopen jaren ligt daalde, bedraagt ze nog altijd bijna 100% van het bbp.

Figuur 5: Spaarratio van huishoudens op historisch laag niveau
Figuur 5: Spaarratio van huishoudens op historisch laag niveauBron: Macrobond, Rabobank
Figuur 6: Staatsschuld daalt, maar is nog altijd hoog
Figuur 6: Staatsschuld daalt, maar is nog altijd hoogBron: Macrobond, Rabobank

Uitdagingen voor de langere termijn

De impact van de verkiezingsuitslag op de economie op de langere termijn laat zich wat lastiger voorspellen. De Spaanse economie kampt namelijk nog altijd met een heel aantal uitdagingen, zoals een lage productiviteitsgroei, een hoge (structurele) werkloosheid (figuur 4), een snel vergrijzende bevolking (figuur 7) en een hoge staatsschuld. De zetelverdeling in het parlement maakt een progressieve centrum-regering mogelijk (figuur 8) die in ieder geval een aantal van deze zwakheden te lijf zou kunnen gaan. De politieke dynamiek maakt een dergelijke regering op dit moment echter onwaarschijnlijk. Een regering over links met een grote variëteit aan partijen is dan ook waarschijnlijker. Op het oog zou een dergelijke regering een beduidend minder positieve en mogelijk zelfs negatieve impact hebben op de economie en de staatsfinanciën op de langere termijn. Het is ook nog mogelijk dat de formatiegesprekken op niets uitdraaien en dat nieuwe verkiezingen nodig zijn. In dat geval hoeven we voorlopig sowieso nog geen grote beleidsveranderingen of consolidatie van de staatsfinanciën te verwachten.

Figuur 7: Spaanse samenleving vergrijst snel
Figuur 7: Spaanse samenleving vergrijst snelBron: Macrobond, Verenigde Naties, Rabobank
Figuur 8: Een regering over links, het midden of vervroegde verkiezingen?
Figuur 8: Een regering over links, het midden of vervroegde verkiezingen?Noot: Regionaal is hier: ERC, PNV, CCA-PNC, Compromís, PRC.
Bron: El País, Rabobank
Delen:
Auteur(s)

naar boven