RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Nederland: groeivertraging steeds scherper in zicht

Conjunctuurbeeld

Delen:
  • Het Nederlandse bbp steeg in het laatste kwartaal van 2018 met 0,5 procent k-o-k, en zal in 2019 naar verwachting met 1,8 procent groeien
  • De huizenprijzen zijn gestegen naar recordhoogtes: huizenkopers betalen sinds januari gemiddeld meer dan 300.000 euro
  • Toch zorgen onder andere afnemende verkopen waarschijnlijk voor een daling van de woninginvesteringen in 2019
  • Daarnaast daalde de industriële productie in december met 4,2 procent: de eerste daling sinds 2015, maar vermoedelijk slechts een tijdelijke terugval
Tabel 1: Economische voorspellingen Nederland
Tabel 1: Economische voorspellingen NederlandBron: RaboResearch 

Nederland zag het bruto binnenlands product in het laatste kwartaal van 2018 met 0,5 procent k-o-k toenemen, waardoor de totale groei afgelopen jaar uitkwam op 2,5 procent. Hoewel dit lager is dan de groei van 2,9 procent in 2017, is Nederland nog steeds één van de hardste stijgers binnen de eurozone. In de laatste maanden van 2018 stegen de bedrijfsinvesteringen en nam de consumptie van zowel huishoudens als de overheid verder toe, terwijl de import en export juist daalden. Volgens het CBS komt dit laatste niet alleen doordat de economische activiteit in het buitenland wat moeizamer loopt, maar ook doordat een bedrijf een deel van zijn activiteiten naar het buitenland heeft verplaatst. Naast handel zijn er andere factoren die erop wijzen dat de Nederlandse economie in rustiger vaarwater terechtkomt. Dalende industriële productie, bijvoorbeeld, samen met afnemende woninginvesteringen en toenemend pessimisme bij consumenten en producenten. We verwachten daarom dat de bbp-groei dit jaar zal vertragen tot 1,8 procent.

Figuur 1: Optimisme zo goed als verdwenen
Figuur 1: Optimisme zo goed als verdwenenBron: CBS, Vereniging Eigen Huis (VEH)
Figuur 2: Huizenprijzen blijven naar verwachting stijgen
Figuur 2: Huizenprijzen blijven naar verwachting stijgenBron: Kadaster, CBS, RaboResearch

Huizenprijzen stijgen tot recordhoogte, maar vertrouwen daalt

Een belangrijke motor van de Nederlandse economie in de afgelopen jaren was de woningmarkt. Na een buitengewoon hoge prijsstijging van 9,0 procent in 2018, stegen de prijzen in januari gewoon verder door: de prijsindex lag 8,7 procent hoger dan in januari 2017. Huizenkopers moesten gemiddeld meer dan 300.000 euro betalen voor een woning. Aan de andere kant zette de daling in de verkopen zich verder voort: in 2018 daalde het totale aantal transacties met 9,7 procent, gevolgd door een verdere daling van 5,7 procent j-o-j in januari.

In 2019 zullen de lage hypotheekrente en de hoge huren de prijs van een koophuis naar verwachting blijven opdrijven. We verwachten daarentegen niet dat de prijzen net zo uitbundig zullen stijgen als in voorgaande jaren: het hebben van een eigen huis wordt voor steeds meer mensen onbereikbaar. Dit is terug te zien in het vertrouwen van de Nederlanders in de woningmarkt: in januari was het vertrouwen maar krap aan positief (zie figuur 1). We verwachten daarom een ​​prijsstijging van 6,0 procent in 2019. Verder verwachten we dat het aantal verkopen verder zal slinken. De bouw van nieuwe woningen blijft achter, het aanbod van te koop staande bestaande huizen is nog altijd laag en we verwachten niet dat dit in de komende kwartalen aanzienlijk zal veranderen.

De daling van het aantal verkochte woningen leidt nog niet tot afnemende woninginvesteringen. Die zijn in het laatste kwartaal van 2018 juist onverwacht snel gestegen: 2,7 procent k-o-k, volgend op een kleine daling een kwartaal eerder. Deze opleving is waarschijnlijk te danken aan een lichte toename van het aantal nieuwbouwhuizen. De opleving kan overigens niet verhullen dat de groei van de woninginvesteringen zich op een neerwaarts groeipad begeeft. Bouwbedrijven vinden het moeilijk om nieuwe werknemers aan te trekken en het aantal verleende bouwvergunningen stagneert. Daarnaast impliceert de daling van de verkoop van bestaande huizen dat Nederlanders ook minder zullen investeren in bijvoorbeeld een verbouwing. We verwachten daarom dat de groei van de woninginvesteringen in 2019 rond de 2,3 procent uitkomt.

Figuur 3: Verkopen dalen naar verwachting tot onder de 200.000
Figuur 3: Verkopen dalen naar verwachting tot onder de 200,000Bron: Kadaster, RaboResearch
Figuur 4: Dalende industriële productie
Figuur 4: Dalende industriële productieBron: CBS

Industriële productie daalt voor het eerst sinds 2015

Nederlandse producenten zagen hun dagproductie in december voor het eerst in meer dan drie jaar tijd dalen, en sterk ook: gemiddeld werd er in de fabriekshallen 4,2 procent minder geproduceerd dan een jaar eerder (zie figuur 4). Dit is niet uniek voor Nederland: ook de Duitse maakindustrie kreeg een knauw, met een minstens zo 'indrukwekkende' daling van 4,0 procent in de laatste maand van 2018. We verwachten dat de terugval in de Nederlandse industrie tijdelijk was, en dat de productie de komende tijd weer aantrekt. De industriële PMI ondersteunt dat vermoeden: met 52,7 in februari wijst deze nog op verdere groei. De PMI is echter al langere tijd dalende en staat nu op het laagste niveau in meer dan twee jaar. Aanhoudende geopolitieke spanningen, zoals de rap naderende Brexit, lijken daaraan ten grondslag te liggen, net als de algehele groeivertraging in het buitenland. Dit lijkt ook zijn tol te eisen van het vertrouwen onder producenten: ondanks een kleine toename van de vertrouwensindicator in februari tot 6,3, is het optimisme fors onder het niveau van de laatste twee maanden van 2018. Dit onderstreept onze verwachting dat de groei komende kwartalen lager zal uitvallen.

Delen:

naar boven