RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Nederland: eerste haarscheurtjes lijken zichtbaar

Conjunctuurbeeld

Delen:
  • De economie groeit nog steeds maar er zijn gemengde signalen
  • De werkgelegenheid en de consumptie nemen nog steeds toe
  • Maar de Nederlandse industrie toont zwakte
  • Dit is een wereldwijd fenomeen en zal vermoedelijk nog even aanhouden
  • Ook opvallend is dat het aantal faillissementen, weliswaar vanaf een laag niveau, iets is gestegen

De Nederlandse economie in zijn geheel groeit nog steeds. De werkgelegenheid nam verder toe, met een record hoge participatiegraad in juni. Bovendien groeien de totale investeringen jaar-op-jaar sterk, stijgen de huizenprijzen nog steeds en is het consumentenvertrouwen de afgelopen maanden licht gestegen. Gecombineerd met de stijgende werkgelegenheid, stimuleert dit toegenomen optimisme de consumptie van huishoudens, die in mei aanzienlijk sterker groeide met 2,4 procent op jaarbasis. Alles bij elkaar verwachten we daarom dat de economie dit jaar nog met 1,7 procent toeneemt, waarbij de groei vooral gedreven wordt door binnenlandse bestedingen.

De eerste haarscheurtjes

Figuur 1: Productie heeft gepiekt
Figuur 1: Productie heeft gepiekt Bron: CBS

Maar ondanks de aanhoudende economische groei, lijken de eerste haarscheurtjes zichtbaar. Hoewel ook in de industrie zowel het aantal vacatures als de werkgelegenheid verder steeg in het eerste kwartaal, lijkt deze sector namelijk toch stoom te verliezen. De sector – goed voor zo’n 11 procent van de Nederlandse economie – produceert nog steeds op een hoog niveau, maar de toename van de productie is al tijden zwak. En sinds maart is er zelfs sprake van een krimp op jaarbasis (zie figuur 1). Ongeveer hetzelfde beeld zien we voor de omzet: die daalt op jaarbasis sinds november 2018 en stagneerde enkel in april 2019. Gezien de mondiale ketenintegratie van de Nederlandse industrie ligt de oorzaak waarschijnlijk in het buitenland. En inderdaad, niet alleen Nederland ziet een kwakkelende industriële sector. De handelsoorlog tussen China en de VS en de onzekerheid rond de Brexit en haar mogelijke impact lijken hun stempel te drukken op de productie en het vertrouwen wereldwijd. Daar komt bij dat de zwakte in de Duitse auto-industrie de rest van de industrieën in de eurozone mee naar beneden lijkt te trekken.

Zwakte industrie blijft aanhouden

We voorzien de komende maanden geen grote verbeteringen in de industrie en voorspellen dan ook slechts een kleine groei in toegevoegde waarde van 0,3 procent voor 2019. Zo verdwijnen naar verwachting de geopolitieke spanningen niet zomaar van het toneel. De recente verkiezing van de nieuwe Britse premier Boris Johnson heeft de kansen op een harde Brexit zelfs vergroot. Ook is er voorlopig nog geen oplossing in zicht voor de handelsoorlog tussen China en de VS. Het is daarom niet verassend dat de inkoopmanagersindex (PMI) van de eurozone in juli verder daalde naar 46,5, waarbij Duitsland in negatieve zin opvalt. In Nederland schetst de PMI vooralsnog een iets rooskleuriger beeld, maar ook hier is de zwakte van de industrie zichtbaar. De index bleef in juli weliswaar steken op het niveau van juni en wees met 50,7 nog net op een toename van de productie, maar dit was wel het laagste punt in zes jaar. De vertrouwensindicator van Eurostat schets eenzelfde beeld: de Nederlandse industrie is zwak, maar het beeld is vooralsnog minder somber dan in andere Europese landen. Want hoewel het vertrouwen onder producenten in Nederland is gedaald, lag het in juli nog net boven het langjarig gemiddelde. Terwijl het producentenvertrouwen in Frankrijk en Duitsland daar inmiddels onder ligt (figuur 3). Gezien de mondiale ketenintegratie hangen daarmee wel donkere wolken boven de vraag naar Nederlandse producten.

Figuur 2: PMI daalt
Figuur 2: PMI daaltBron: IHS Markit
Figuur 3: Vertrouwensindicator voor Nederland nog niet onder langjarig gemiddelde
Figuur 3: Vertrouwensindicator voor Nederland nog niet onder langjarig gemiddelde Toelichting: langjarig gemiddelde vanaf 1985 tot juli 2019.
Bron: Eurostat

Andere signalen wijzen ook op lagere groei

Figuur 4: Aantal faillissementen neemt toe
Figuur 4: Aantal faillissementen neemt toe Bron: CBS, eigen berekening

Naast de krimp in industriële productie is de toename in het aantal faillissementen opvallend. Die ligt weliswaar nog op een laag niveau, maar neemt de laatste maanden voor het eerst sinds een aantal jaar weer toe (o.b.v. voortschrijdend 12-maands gemiddelde, zie ook figuur 4). Verder zien we ook in andere sectoren dat de economie minder hard groeit dan vorig jaar.

Delen:
Auteur(s)

naar boven