RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Nederland: werkloosheidscijfer komt eindelijk van zijn plaats

Conjunctuurbeeld

Delen:
  • De Nederlandse economie groeit dit jaar naar verwachting met 3,0 procent
  • Het vertrouwen van producenten lijkt te stabiliseren; consumenten juist een stuk somberder
  • Afgelopen maanden kwamen er opnieuw tienduizenden banen bij
  • Volgend jaar verwachten wij een bbp-groei van 2,3 procent
  • In 2019 zal de inflatie ook fors hoger uitvallen, terwijl deze dit jaar achterblijft bij die in de rest van de eurozone

Ondanks wisselend nieuws rondom het producenten- en consumentenvertrouwen blijft de Nederlandse economie groeien. Vooral de toename van het aantal banen is de laatste maanden opvallend groot, met een werkloosheidscijfer dat in september tot het laagste niveau in meer dan negen jaar tijd daalde. Intussen schurkt ook de vacaturegraad tegen een nieuw record aan. Toch komt de nominale loongroei nog altijd maar moeizaam op gang, hoewel het voor het reële inkomen van huishoudens scheelt dat de inflatie in Nederland lager is dan gemiddeld in de eurozone, en dit jaar als geheel wellicht ook iets achterblijft bij de verwachting.

Consumenten iets somberder over de economie

Tabel 1: Economische voorspellingen Nederland
Tabel 1: Economische voorspellingen NederlandBron: Rabobank

In diverse Europese landen verloren bedrijven afgelopen maanden wat van hun optimisme. Nederland vormt hierop geen uitzondering: na zeer hoge cijfers aan het begin van dit jaar, is de index van het producentenvertrouwen –hoewel nog altijd positief- behoorlijk weggezakt (zie figuur 1). Vooral over het oordeel over de huidige hoeveelheid werk en de verwachtingen over de toekomstige bedrijvigheid blijken ondernemers minder positief te zijn dan aan het begin van dit jaar. De besluiteloosheid rond Brexit en de uitspattingen van Tweet-president Trump kunnen daarin een rol spelen. Toch lijkt de grootste schrik door die onzekerheid voorbij te zijn: in september daalde het producentenvertrouwen nog maar iets; in oktober veerde het zelfs weer licht op. Bedrijven gaven weer vaker aan tevreden te zijn over hun huidige en verwachte bedrijvigheid. Of het producentenvertrouwen zich daadwerkelijk stabiliseert, moet de komende maanden blijken. Voor 2019 verwachten we in elk geval dat bedrijven meer zullen investeren dan dit jaar, hoewel de toename naar verwachting minder groot is dan in 2018 (zie tabel 1).

Figuur 1: Positiever over verwachte bedrijvigheid
Figuur 1: Positiever over verwachte bedrijvigheidBron: Macrobond
Figuur 2: Consumenten nog altijd positief, maar wel somberder over economie
Figuur 1: Positiever over verwachte bedrijvigheidBron: Macrobond

Vergeleken met producenten bleven Nederlandse consumenten lange tijd bijzonder optimistisch: de index van het consumentenvertrouwen piekte in het voorjaar van 2017 op 26, het hoogst sinds de eeuwwisseling. Het bleef dik een jaar rond dat niveau schommelen. Pas in augustus werden Nederlanders terughoudender, waarbij vooral hun inschatting van het economische klimaat een knauw heeft gekregen (zie figuur 2). Toch ligt het consumentenvertrouwen nog altijd ruim boven het historische gemiddelde, en huishoudens houden hun hand dan ook nog niet op de knip: in augustus stegen hun bestedingen met 2,2 procent jaar-op-jaar. Het is dus onduidelijk of het lagere consumentenvertrouwen daadwerkelijk een uiting is van toenemende zorgen onder Nederlanders of simpelweg een normalisering na een periode van bijzonder hoog optimisme.

Banengroei blijft sterk

Figuur 3: Lage werkloosheid onder 25-45-jarigen
Figuur 3: Lage werkloosheid onder 25-45-jarigenBron: CBS

Er blijven maar banen bijkomen in Nederland: gecorrigeerd voor seizoenseffecten hadden in september meer dan 8,8 miljoen mensen betaald werk, ruim 200.000 meer dan een jaar eerder. Samen met een recordaantal openstaande vacatures lijkt dat mensen de arbeidsmarkt op te trekken die eerder aan de zijlijn stonden. Jongeren, bijvoorbeeld, waardoor in voorbije maanden de jeugdwerkloosheid iets is opgelopen (zie figuur 3). Het aantal werkloze mensen in Nederland daalde afgelopen halfjaar dan ook maar zeer beperkt, waardoor de werkloosheid na maart bleef steken op 3,9 procent van de beroepsbevolking. Eindelijk lijkt daar dan beweging in te komen: in september daalde de werkloosheid naar 3,7 procent, het laagste niveau sinds begin 2009. Dit lijkt vooral te komen door werkgelegenheidsgroei voor Nederlanders ouder dan 25 jaar. We verwachten dat de vraag naar arbeid de rest van dit en komend jaar hoog blijft, waardoor de werkloosheid dit jaar gemiddeld op 3,9 en in 2019 op gemiddeld 3,6 procent uitkomt. In combinatie met het iets lagere maar nog altijd zeer hoge consumentenvertrouwen stuwt dat de consumentenbestedingen dit en komend jaar op met 2,8 en 2,7 procent.

Inflatie (nog) onder Europees gemiddelde

Figuur 4: Inflatie kruipt omhoog
Figuur 4: Inflatie kruipt omhoogBron: Macrobond

De keerzijde van de stijgende werkgelegenheid en het groeiende aantal vacatures is dat ook het aantal bedrijven dat aangeeft qua personeel omhoog te zitten toeneemt. Dit is een belangrijke reden waarom we verwachten dat de economie in 2019 minder hard groeit dan dit jaar. Ondanks de krapper wordende arbeidsmarkt lijkt de druk op lonen en indirect op consumentenprijzen achter te blijven. Tot dusver in 2018 hebben Nederlandse werknemers een cao-loonstijging weten uit te onderhandelen van 1,9 procent. Dat is niet veel meer dan de 1,4 procent in 2017, terwijl de werkloosheid sindsdien van rond de 5 tot onder de 4 procent is gedaald. Tegelijkertijd blijft de inflatie achter bij het gemiddelde in de eurozone (zie figuur 4). Het CBS heeft de inflatiecijfers van de afgelopen maanden zelfs iets naar beneden moeten bijstellen. We verwachten dat prijzen dit jaar met gemiddeld 1,7 procent zullen stijgen, maar het is goed mogelijk dat dit net niet wordt bereikt en de inflatie op 1,6 procent uitkomt. Het zou welkom nieuws zijn voor Nederlandse consumenten –reële lonen vallen dus iets hoger uit in 2018– want komend jaar gaat het lage btw-tarief omhoog van 6 naar 9 procent. Dat zorgt ervoor dat de prijzen in Nederland naar verwachting met 2,5 procent zullen stijgen, een stuk harder dan in de rest van de eurozone.

Delen:
Auteur(s)

naar boven