RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

In Nederland wordt 2018 het jaar van de hoogconjunctuur

Conjunctuurbeeld

Delen:
  • De Nederlandse economie is nu echt hersteld van de crisis
  • In 2018 en 2019 blijft de groei hoog, waardoor we nu in een fase van hoogconjunctuur belanden
  • De bezettingsgraad in de industrie is weer op het niveau van voor de crisis
  • Het producentenvertrouwen staat nu op het hoogste niveau ooit
  • Overheidsfinanciën zijn dik op orde, maar overheid blijft procyclisch beleid voeren
  • De inflatie is nog opvallend laag, maar de verwachting is dat de prijzen dit jaar zullen oplopen

In 2017 groeide het productievolume van de economie met naar schatting 3,2 procent, de hoogste groei in tien jaar tijd. Hiermee kunnen we de periode van herstelgroei na de crisis achter ons laten en belanden we nu in een nieuwe fase: die van hoogconjunctuur. Dit betekent een lage werkloosheid en oplopende inflatie.

Tabel 1: Kerngegevenstabel
Tabel 1: KerngegevenstabelBron: Rabobank en CBS

Wij verwachten een bbp-groei van 2,8 procent in 2018 en 2,2 procent in 2019 (tabel 1). Dit is ruim boven de door ons geschatte potentiële groei van rond de 1,2 procent, waarmee de kans op economische oververhitting toeneemt. Dit is ook te merken aan de ontwikkeling van de werkloosheid en de inflatie: de werkloosheid daalt in 2019 naar 3,8 procent en de inflatie komt in 2019 mede door de btw-verhoging uit op 2,6 procent.

Producentenvertrouwen bereikt hoogste niveau ooit

De bezettingsgraad in de industrie (het door producenten aangegeven percentage van de productiecapaciteit die wordt benut) is in januari 2018 verder gestegen en ligt momenteel rond het niveau van voor de crisis. Een gebrek aan vraag is gemiddeld genomen dan ook niet meer de grootste belemmering voor bedrijven; dat is momenteel het gebrek aan arbeidskrachten. Een duidelijk signaal dat de seinen voor de economie op groen staan en de krapte op de arbeidsmarkt toeneemt.

Kijkend naar de vertrouwensindicatoren zien we dat de economie de komende tijd verder op stoom zal komen. In januari 2018 bereikte het producentenvertrouwen van de industrie het hoogste niveau ooit gemeten (figuur 2). Producenten zijn zeer positief over de verwachte bedrijvigheid in de komende drie maanden. Ook zijn ze per saldo erg tevreden met hun orderpositie. Deze cijfers geven ons samen met het zeer hoge niveau van de inkoopmanagersindex het vertrouwen dat de economie ook de komende tijd sterk zal groeien.

Figuur 1: Bezettingsgraad industrie loopt op
Figuur 1: Bezettingsgraad industrie loopt opBron: CBS
Figuur 2: Producentenvertrouwen op hoogste niveau ooit
Figuur 2: Producentenvertrouwen op hoogste niveau ooitBron: CBS

Hoogste begrotingsoverschot sinds het begin van deze eeuw

De overheidsfinanciën zijn weer op orde: in het derde kwartaal van 2017 steeg het begrotingsoverschot naar 1,2 procent van het bbp, het hoogste niveau sinds 2001 (figuur 1). Het begrotingsoverschot is vooral het gevolg van sterke bezuinigingen en hervormingen van de afgelopen jaren. Daarnaast zorgt de hoge economische groei nu voor hogere belastinginkomsten en lagere uitgaven aan sociale zekerheid. Door het begrotingsoverschot en de verkoop van financiële bezittingen daalde het schuldniveau in het derde kwartaal van 2017 naar 57 procent van het bbp.

Figuur 3: Hoogste begrotingsoverschot sinds 2001
Figuur 3: Hoogste begrotingsoverschot sinds 2001Bron: CBS

De overheid zal in de komende jaren gebruik maken van de goede staat van de overheidsfinanciën door de belastingen te verlagen en de overheidsbestedingen te verhogen. Vanuit politiek oogpunt is het begrijpelijk dat het kabinet na jaren van bezuinigingen en hervormingen nu de lasten wil verlagen en extra uitgaven wil doen, maar de timing blijft ongelukkig. Toen het economisch slecht ging nam het extra bezuinigingsmaatregelen en nu stimuleert het de economie terwijl we in een fase van hoogconjunctuur zitten. Dit versterkt de toch al hoge volatiliteit van de Nederlandse economie.

Inflatie blijft vooralsnog laag

De Nederlandse HICP-inflatie daalde in december 2017 naar 1,2 procent, ten opzichte van 1,5 procent de maand ervoor (figuur 4). De lagere inflatie kan voor het grootste deel worden verklaard door de kleinere bijdrage van brandstofprijzen. De kerninflatie bleef in december met 0,7 procent erg laag. Dit is opvallend, aangezien de meeste economische signalen op een periode van hoogconjunctuur duiden.

Figuur 4: Kerninflatie blijft laag
Figuur 4: Kerninflatie blijft laagBron: CBS

Wellicht hangt de lage inflatie samen met de nog teleurstellend lage loongroei in Nederland, waar structurele factoren aan ten grondslag lijken te liggen. Toch denken wij dat de toenemende krapte op de arbeidsmarkt in 2018 en zeker in 2019 leidt tot een sterkere groei van de nominale lonen. De inflatie zal naar verwachting in de loop van dit jaar meegaan met de toenemende krapte. Wij verwachten dat de HICP-inflatie in 2018 oploopt tot 1,8 procent, wat nagenoeg voldoet aan de ECB-doelstelling van inflatie ‘beneden, maar dicht bij de 2 procent’. In 2019 zal de btw-verhoging ervoor zorgen dat bedrijven hun prijzen verhogen, waardoor de inflatie verder oploopt tot 2,6 procent.

Delen:
Auteur(s)

naar boven