RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

De impact van Blockchain op handelsfinanciering

Themabericht

Delen:

Een 21e eeuwse toepassing voor een eeuwenoude business

  • Blockchain is een technologie waarmee transacties automatisch en veilig gecontroleerd en uitgevoerd kunnen worden
  • Blockchain biedt kansen om handel goedkoper en met minder risico’s te financieren
  • Banken blijven belangrijk voor handelsfinanciering 

Introductie

Handelsfinanciering is een eeuwenoude activiteit en vindt nog steeds op grotendeels dezelfde wijze plaats als vroeger: met behulp van papieren documenten. Dat maakt het tijdrovend en fout- en fraudegevoelig.

Blockchain kan hier uitkomst bieden. Transacties kunnen daarmee sneller en veiliger plaatsvinden. Dit helpt om kosten te verlagen, verkleint de complexiteit en vermindert de risico’s.

In deze publicatie geven we een korte introductie van Blockchain en beschrijven we de mogelijkheden van Blockchain met betrekking tot handelsfinanciering. Ook kijken we naar de rol die banken spelen bij het faciliteren en financieren van Blockchain-gedreven transacties.

Wat is Blockchain?

De basics

Blockchain is een gedistribueerde database: een gedecentraliseerd grootboek waarin transacties veilig worden vastgelegd. Iedereen in het netwerk heeft een kopie van dat grootboek. Eigendomsrechten en transacties worden vastgelegd in blokken, die ieder met behulp van cryptografie worden versleuteld. Deze blokken worden vervolgens aan elkaar gekoppeld; daarom heet de technologie Blockchain. De versleuteling en de koppeling van de blokken zorgen ervoor dat de vastgelegde transacties niet kunnen worden gemanipuleerd, zolang een meerderheid van de deelnemers het maar “eens is” over de huidige versie van het grootboek.

Publieke en private blockchains

Er bestaan twee typen blockchains: publieke en private. Op een publieke blockchain gaan alle deelnemers direct met elkaar om en is er dus geen tussenpersoon. Ook kan elke partij toetreden tot de blockchain. Bij private blockchains beheert een ‘gatekeeper’ de toegang.

Publieke blockchains zijn weerbaarder tegen cyberaanvallen dan private blockchains, maar privacy is hierbij minder goed geregeld. Wij verwachten daarom dat toepassingen van Blockchain op het gebied van handelsfinanciering de vorm van een private blockchain, of een mix van private en publieke blockchain zullen hebben. Hieronder beschrijven we dan ook de situatie van een private blockchain, waarop alle relevante partijen voor een handelstransactie aanwezig zijn (dat wil zeggen handelaars, banken en opslagbeheerders).

Wat betekent Blockchain voor de handel?

Om een beter beeld te krijgen van de impact van Blockchain op handel, behandelen we de drie activiteiten van handelende partijen apart: logistiek, opslag en verwerking.

Kansen voor logistiek

Hedendaagse logistieke processen zijn vaak nog gebaseerd op fysieke documenten en zijn daarom inefficiënt en kwetsbaar voor fraude. Bij het verschepen van goederen ontvangt de handelende partij een papieren bill of lading. Om handelsfinanciering te verkrijgen, bijvoorbeeld in het geval van een letter of credit, wordt de bill of lading per koerier naar de bank verzonden. Dit proces is traag en kan gemakkelijk en veilig worden gedigitaliseerd op de blockchain, waardoor het proces sneller gaat en de financiering eerder vrij kan komen. Daarbij kan het proces verder worden geautomatiseerd door er een zogeheten smart contract op te programmeren.

Vaak hebben banken een claim op handelaren, wat betekent dat fraude niet alleen kostbaar is voor banken, maar ook voor handelaren, zelfs als een letter of credit de transactie dekt. We verwachten lagere fraudeverliezen voor transacties die zijn geregistreerd op een blockchain. Er kan dan namelijk slechts één bill of lading voor een zending zijn, die automatisch in elke stap in het proces via de blockchain wordt geverifieerd. Ook zullen banken minder capaciteit nodig hebben om documenten te controleren, wat zich zal vertalen in lagere kosten van handelsfinanciering.

Banken en bedrijven hebben veel tijd en middelen nodig om hun klanten en tegenpartijen grondig te controleren. Dit proces wordt ook wel compliance genoemd. Dergelijke procedures staan ​​bekend als CDD (customer due diligence) en KYC (know your customer) en zijn bedoeld om te verifiëren of een transactie geen witwassen, terrorismefinanciering of export van verboden goederen betreft. Uit een onderzoek onder 722 bedrijven blijkt dat bij 30 procent het onboarden van een klant langer dan twee maanden kan duren, terwijl het in 10 procent van de gevallen meer dan vier maanden kan duren. We voorzien een grote vermindering in de kosten gerelateerd aan deze vorm van compliance. In plaats van zelf tijdrovende CDD- en KYC-processen op te starten, kan een bank snel nagaan of een bepaalde partij de CDD bij een van de banken op de blockchain al heeft ondergaan. Als dit het geval is, hoeft de bank dit kostbare proces niet nogmaals te doorlopen en kan het direct een letter of credit bevestigen. Doordat de CDD- en KYC-processen slechts één keer hoeven te worden uitgevoerd, kunnen veel kosten worden bespaard.

De voordelen die we net hebben beschreven, gelden evengoed voor banken die handelstransacties financieren. In een competitieve markt brengt dit de kosten van handelsfinanciering omlaag. De impact daarvan moet niet worden onderschat: in 2011 werden handelstransacties ter waarde van 2,8 biljoen dollar door middel van letters of credit gefinancierd (BIS, 2014).

Kansen voor opslag

Het meest recente, zichtbare, geval van handelsfinancieringsfraude was de Qingdao-zaak in 2008. Dit incident kostte de betrokken banken zo’n 700 miljoen dollar. Tegelijkertijd worden veel fraudezaken niet gerapporteerd, dus het is moeilijk om een totaalprijskaartje te hangen aan alle fraudegevallen. Fraude, zoals in het geval van de Qingdao-zaak, draait in de meeste gevallen om het gebruik van eigendomsbewijzen die worden gebruikt worden in meerdere handelsfinancieringstransacties. Het probleem is dat deze eigendomsbewijzen niet uniek zijn en kunnen worden gebruikt om bij verschillende banken voorraadfinanciering los te weken. Blockchain brengt verandering in deze situatie, aangezien zij een limiet stelt aan het aantal unieke eigendomsbewijzen. Toekomstige integratie van de digitale en analoge wereld zorgt er wellicht voor dat unieke digitale sleutels kunnen worden gebruikt om een opslag te openen. Dit zorgt ervoor dat alleen de eigenaar van de digitale sleutel toegang heeft tot de opgeslagen goederen.

Kansen voor verwerking

In het geval van verwerking van goederen is het voordeel van Blockchain dat de geschiedenis van alle transacties binnen een supply chain op de blockchain kunnen worden opgeslagen. Dit biedt voordelen voor verscheping, maar ook voor de voedselveiligheid.

In de afgelopen jaren heeft een aantal voedselschandalen plaatsgevonden, met als meest recente voorbeeld het Braziliaanse vleesschandaal. Als meteen duidelijk is uit welke fabriek of welke opslag een pallet of container afkomstig is, kunnen ernstige gevolgen worden voorkomen als de voedselveiligheid in het geding is. Daarnaast eisen consumenten steeds meer informatie over waar hun aankopen vandaan komen. Multinationals, maar ook handelaars, hebben een groot competitief voordeel als zij in staat zijn deze informatie aan klanten te leveren, of het nu om voedingsmiddelen, kleding of elektronica gaat. Zo kunnen zij hun klanten beter bedienen.

Een laatste reden om in te zetten op de transparantie van de toeleveringsketen is de lagere prijs van een certificaat van oorsprong. Veel bedrijven laten een certificaat van oorsprong achterwege vanwege het vele papierwerk dat erbij komt kijken. Als de oorsprong van een product direct duidelijk wordt door te kijken naar de toeleveringsketen zoals die is vastgelegd op de blockchain, dan zijn er legio kansen om de administratieve lasten te verlagen.

Wat betekent dit allemaal voor banken?

Blockchain creëert meer transparantie in de markt voor financiële diensten. Dit zal de competitie tussen banken vergroten en de prijzen van financiële diensten verlagen. Sommigen beweren dat banken door Blockchain overbodig worden, maar wij denken dat dit niet het geval is.

Banken zijn goed in het inschatten en beprijzen van risico’s. Deze rol blijft essentieel om een marktprijs vast te stellen voor de risico’s die samenhangen met handelsfinanciering. Handelaars blijven financiering nodig hebben om hun goederen te verschepen en banken zullen deze rol blijven vervullen, maar dan sneller en veiliger. Daarnaast zijn banken goed in KYC- en CDD-processen en gebruikers van blockchains die door banken zijn opgezet profiteren daarvan. Deze rol overnemen is niet gemakkelijk, aangezien banken een essentiële rol spelen in het bestrijden van witwaspraktijken en het voorkomen van terrorismefinanciering en andere frauduleuze praktijken.

Conclusie

Een blockchain waar handelaars en banken gezamenlijk op opereren heeft de potentie om betalingen en documentenstromen te versnellen, administratieve kosten te verlagen, fraude terug te dringen en de traceerbaarheid van goederen te verbeteren. Maar Blockchain valt of staat bij netwerkeffecten: hoe meer partijen deelnemen, hoe succesvoller zij uiteindelijk is.

Delen:

naar boven