RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Vraag & antwoord over Franse verkiezingen: kan Macron Frankrijk hervormen?

Themabericht

Delen:
  • Macron heeft zondag zoals voorspeld de presidentsverkiezingen gewonnen
  • Markten hebben zijn winst blijkbaar al volledig ingeprijsd
  • Veel van zijn binnenlandse en economische succes hangt nu af van de prestaties van zijn nieuwe partij in de parlementsverkiezingen van juni
  • Er zijn daarom drie voornaamste scenario’s voor de regeringsvorming na de verkiezingen 

Wat is er gisteren gebeurd (en was dat verwacht)?

Emmanuel Macron heeft de Franse presidentiële verkiezingen gewonnen met een duidelijke marge tegen Marine Le Pen (66 tegen 34 procent). Hij wordt de jongste Franse president ooit. Dit is een indrukwekkende prestatie, temeer omdat hij nog nooit een verkozen positie heeft gehad en zijn politieke beweging slechts een jaar geleden is begonnen. De marge was wat groter dan verwacht en voorspeld door de laatste peilingen van vrijdag 5 mei. Dit zou kunnen door de opwaartse trend die Macron ten deel viel na het presidentiële debat van woensdag waar hij het significant beter deed dan Le Pen. De email-hacks van Macrons campagne afgelopen vrijdag en de publicatie hiervan lijken hem niet te hebben gedeerd in de ogen van het Franse electoraat. Le Pen gaf haar verlies snel toe nadat de eerste resultaten lieten zien dat ze duidelijk had verloren. Ze deed het nog steeds een stuk beter dan haar vader, die in 2002 17 procent van de stemmen scoorde.

Macrons overwinning is breed verwelkomd door Europese leiders. Hij krijgt nu de uitdaging om de Franse bevolking over te halen hem een meerderheid te geven in het parlement. In deze Q&A bekijken we wat er nu gaat gebeuren, verkennen we de mogelijke uitkomsten van de parlementsverkiezingen in juni en blikken we vooruit op Macrons economische agenda.

Wat is de marktreactie?

Er zijn veel politieke reacties van wereldleiders na de overwinning van Macron, maar er is slechts weinig marktreactie. Na de eerste rond was dat nog anders; een zucht van verlichting was hoorbaar op de markten, gevolgd door een jubelstemming. Met de kennis van nu kunnen we concluderen dat de markten een overwinning van Macron min of meer hebben ingeprijsd. Ondanks dat we het EUR/USD valutapaar naar 1,1023 zagen gaan –de hoogste stand in zes maanden– verloor het zijn opwaartse momentum en viel het terug naar het niveau van vrijdag. Om zaken in perspectief te plaatsen: ondanks de beter dan verwachte Duitse cijfers deze ochtend is de eurodollarkoers nog steeds lager dan het sluitpunt van vorige week op 1,0998.

Figuur 1: De spread blijft min of meer constant na de winst van Macron
Figuur 1: De spread blijft min of meer constant na de winst van MacronBron: Macrobond

Als we naar de ontwikkeling van de rente op 10-jaars staatspapier kijken, is het verhaal niet anders. De 10-jaars Franse staatsrente staat nog steeds rond de 4 procent. De risico-indicator van Franse overheidsschuld –te zien in de spread ten opzichte van Duitse bunds– is ook min of meer constant gebleven sinds de eerste ronde en zweeft nu rond de 43 basispunten.

We zullen moeten wachten tot de aankomende parlementsverkiezingen op 11 en 18 juni om erachter te komen hoe het politieke landschap er precies uit zal gaan zien en hoe de markten hierop reageren. De huidige peilingen voorspellen een versplinterd politiek landschap. Kortom, ook al staat het Europese project niet meer onder acute druk, het blijft afwachten hoeveel van de broodnodige hervormingen de gekozen hervormer kan doorvoeren

Wat nu?

Scheidend president Hollande heeft aangekondigd dat de inauguratie van Macron plaatsvindt voor zondag 14 mei. Het staat de president grondwettelijk gezien vrij om een premier aan te wijzen die vervolgens een regering samenstelt. Hij of zij kan een overgangskabinet vormen tot de parlementsverkiezingen. De verkiezingen voor elk van de meer dan 500 zetels in de Assemblée heeft plaats op 11 juni (eerste ronde) en 18 juni (tweede en laatste ronde). Deze werken op een vergelijkbare manier als de presidentsverkiezingen, maar dan op een lokaal stemdistrictniveau. Als een kandidaat meer dan 50 procent van de stemmen in de eerste ronde haalt (bij een opkomst van 50 procent), is hij of zij direct verkozen. In het waarschijnlijke geval dat geen kandidaat dit haalt, gaan de beste kandidaten door naar de tweede ronde waar degene met een meerderheid van stemmen wint.

De parlementsverkiezingen zijn snel na de presidentsverkiezingen gepland zodat de nieuwe president daarmee altijd een werkbare meerderheid zou hebben in het parlement. Maar omdat Macron met zijn nieuwe en ongeteste En Marche!-beweging moeite zal hebben een meerderheid te winnen, zullen deze verkiezingen instrumenteel zijn in het bepalen van het binnenlandse en daarbij economische succes van zijn presidentschap.

Wat zijn de scenario’s na de parlementsverkiezingen?

Vorige week verscheen er een peiling voor de parlementsverkiezingen. Deze voorspelde dat Macrons EM 249 tot 286 zetels wint, te weinig voor een meerderheid van 289. Dit weerspiegelt het gegeven dat Macron moet worstelen om een meerderheid te verkrijgen. Let erop dat deze peilingen met grote onzekerheid zijn omgeven. Door het karakter van het Franse kiesstelsel (zie boven) is het lastig om accuraat te peilen en te voorspellen. Het Front National zal moeite hebben meer dan een zetel of veertig te winnen omdat het Franse kiessysteem voor hen als een glazen plafond werkt.

De meest waarschijnlijke uitkomst is dat EM eerste of tweede wordt maar geen meerderheid behaalt. De Republicains (LR) zullen het naar alle waarschijnlijkheid nog steeds goed doen en kunnen zelfs eerste worden als ze het voor elkaar krijgen de eenheid te bewaren na het verliezen van de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. De resulterende grote coalitie kan dan relatief snel aan de slag met het maken van afspraken; Macron zal waarschijnlijk harde veiligheidsbeleidsvoorstellen accepteren om wat meer geloofwaardigheid op te bouwen op dit gebied terwijl beide partijen grotendeels op een lijn zitten voor wat betreft de economische onderwerpen. Nieuw leven inblazen in arbeidsmarkthervormingen zou een prioriteit kunnen zijn (denk aan de gesneuvelde El Khomri wet). Ook al zou dit allemaal relatief goed kunnen beginnen wat wetgevende processen betreft, toch kan het veel sociale onrust veroorzaken. Vooral omdat centrumlinkse stemmers alleen op Macron hebben gestemd om Le Pen te stoppen. De sterk verdeelde Franse samenleving maakt het Macron lastig om veel gedaan te krijgen. Wat er later dit jaar gebeurt, is dan ook sterk afhankelijk van Macrons eigen toewijding aan zijn hervormingsagenda. Daarnaast kunnen er interne strubbelingen ontstaan in zijn nieuwe partij die vooral zal bestaan uit voormalige leden van de socialistische partij en nieuwe centrumrechtse leden.

Een andere, minder waarschijnlijke uitkomst is een meerderheidsregering van LR die Macron wordt opgedrongen (cohabitation). Hoewel dit ook op korte termijn redelijk zou kunnen werken, zal het toch resulteren in een politieke impasse. Macron heeft een politiek platform gecreëerd dat impliciet en expliciet wil breken met het traditionele links tegen rechts in de Franse politiek. Het is daarom onwaarschijnlijk dat hij de sociaal conservatieve agenda van de LR zomaar zal accepteren.

De meest onwaarschijnlijke uitkomst is een regelrechte meerderheid voor Macrons EM. In dit geval zal hij de minste weerstand ondervinden in het implementeren van zijn binnenlandse en economische agenda. Er kunnen nog steeds tegenslagen komen. Nieuwe en onervaren parlementsleden kunnen opstappen of zich afsplitsen vanwege sociale onrust. In het ergste geval kan Macron zodanig worden beperkt in zijn slagkracht dat hij nauwelijks verder komt dan de vorige president Hollande.

Wat is de economische agenda van Macron?

De 39-jarige onafhankelijke kandidaat is de verrassing van deze verkiezingen. Hij is internationaal en Europees gezind en behoort niet tot een gevestigde partij. Hij vindt het een eerste vereiste dat Frankrijk een geloofwaardige partner is om verder samen te kunnen werken met Duitsland. Zijn economische hervormingsplannen zijn op drie pijlers gebouwd: bezuinigingen in overheidsuitgaven, een “rechtvaardiger” belastingbeleid en een investeringsplan van 50 miljard euro. Hij belooft de arbeidsmarkt te hervormen door meer cao-onderhandelingen op bedrijfsniveau toe te staan en de sociale lasten te verlagen. Maar daarnaast wil hij een algemene werkloosheidsuitkering invoeren met actieve participatie als voorwaarde. Hij laat de huidige pensioengerechtigde leeftijd ongemoeid en wil graag zwaar in onderwijs investeren. Ook is hij groot voorstander van vrijhandelsakkoorden en integratie in de EU. Dit kan een nieuwe impuls betekenen voor het Europese project. Maar het feit dat hij na de verkiezingen in juni zeer waarschijnlijk geen meerderheid in het Franse parlement zal kunnen krijgen, betekent dat de structurele problemen en economische tegenslagen waarschijnlijk niet snel zullen worden opgelost.

Delen:
Auteur(s)
Daniël van Schoot
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 21 62666
Teeuwe Mevissen
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
06 1113 4402

naar boven