RaboResearch - Economisch Onderzoek

Plus ça change voor de Fransen?

Column

Delen:

De Fransen beslissen op zondag 7 mei wie de komende vijf jaar hun president wordt. De spannende strijd gaat tussen de kosmopolitische Emmanuel Macron en de populistische Marine Le Pen. Beiden staan voor sterk uiteenlopende visies op de toekomst van Frankrijk en de EU. Maar wie de verkiezingen ook wint, de nieuwe president zal harde keuzes moeten maken om de Franse economie te hervormen. Want als dat niet gebeurt, zijn de Fransen over vijf jaar nog verder van huis.

Frankrijk kwam na 2009 aanvankelijk snel uit de recessie. De economische groei herstelde er beduidend sneller dan in Nederland. Maar sneller is niet altijd beter. De werkloosheid in Nederland heeft bijvoorbeeld altijd ruim onder die van Frankrijk gelegen. En waar in Nederland harde keuzes en begrotingssaneringen zijn doorgevoerd, liepen pogingen hiertoe in Frankrijk steevast op niets uit. Wellicht herinnert u zich nog de massale demonstraties tegen de voorstellen van president Sarkozy in het laatste jaar van zijn termijn voor het verhogen van de pensioenleeftijd (naar 67 jaar). Die verhoging kwam er niet. Ook de vertrekkend president Hollande stuitte op veelvuldig verzet tegen zijn hervormingsplannen, het meest dramatisch de “nuit debout”-beweging tegen de arbeidsmarkthervormingen nog geen jaar geleden.

Waarom maken die Fransen zich toch telkens zo druk?, hoor ik u vragen. Een voorname reden is het sociale contract in de Franse samenleving tussen overheid en burgers. Of beter gezegd, de afwezigheid ervan. In Nederland worden controversiële voorstellen zorgvuldig uitonderhandeld door regering, werkgevers en werknemers. Tegen de tijd dat de overheid dan een hervorming aankondigt, is de angel al goeddeels uit het debat gehaald. In Frankrijk stuurt het Elysée veel centraal aan en moet de bevolking dat maar slikken. Dit was ook de gedachte van de oprichter van de Vijfde Franse Republiek, oud-generaal en tweevoudig president Charles de Gaulle. Alleen was hij een echte verbinder en had hij een grote meerderheid van de Franse bevolking achter zich. Dit cruciale brede draagvlak voor Franse presidenten ontbreekt sinds eind jaren negentig.

Het gevaar is nu dat ook de komende vijf jaar weinig gebeurt omdat de nieuwe presidentskandidaat weinig draagvlak geniet en Macron noch Le Pen een vanzelfsprekende meerderheid in het parlement achter zich heeft. Met een hardnekkig hoge werkloosheid van 10 procent, een nog veel hogere jeugdwerkloosheid, een overheidsschuld van bijna 100 procent van het bbp en de afwezigheid van goede pensioenvoorzieningen kan Frankrijk zich dit niet veroorloven. De Franse bevolking heeft een paradoxale relatie met de overheid. Aan de ene kant wordt er hard geklaagd over alles wat de overheid fout zou doen en tegelijkertijd vertrouwt de Fransman erop dat de overheid alles voor hem regelt. De Franse economie kampt dan ook met een overheid die zich overal mee bemoeit, te veel uitgeeft en ook te veel belast. Als hier geen verbeterslag wordt gemaakt, dreigen de sociale spanningen tussen werkenden en werklozen, immigranten en autochtonen en Parijs en de rest van Frankrijk de komende jaren nog verder op te lopen.

Frankrijk is een land met een rijke historie en een groot politiek belang. De economie is in veel opzichten hoog ontwikkeld, is sterk geïntegreerd in internationale handelsketens en organisaties en kan zich qua gemiddeld welvaartsniveau meten met Europese eredivisietoppers Duitsland en Nederland. Het is niet voor niets dat het land voor Nederlanders nog steeds vakantiebestemming nummer één is en wij spreken van ‘leven als God in Frankrijk’. Het is in het belang van Europa en met name de eurozone (en daarmee ook van ons land) dat Frankrijk de weg omhoog vindt. Dan kan de economische en politieke gelijkwaardigheid met Duitsland worden hersteld. Een evenwichtige EU kan zich beter staande houden in de huidige turbulente wereld.
De nieuwe president weet dus wat hem of haar te doen staat.

Delen:
Auteur(s)
Daniël van Schoot
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 21 62666

naar boven