RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Komt het volgende kabinet met een klimaatwet?

Economisch commentaar

Delen:
  • Of er een klimaatwet komt, hangt af van de samenstelling van het volgende kabinet
  • Volgens de peilingen is de kans op een coalitie die tegen een klimaatwet is groot, wat de kans op een klimaatwet verkleint
  • Het is echter alsnog mogelijk dat een meerderheid in de Tweede Kamer voor stemt. Op basis van de peilingen is er in de nieuwe virtuele Tweede Kamer een kleine meerderheid voorstander van de klimaatwet.
  • Een aanpassing van het wetsvoorstel zou de huidige tegenstanders over de streep kunnen trekken
Tabel 1: Voor- en tegenstanders van de klimaatwet
Tabel 1: Voor- en tegenstanders van de klimaatwetBron: Rabobank, op basis van partijprogramma’s

Bijna alle politieke partijen benadrukken in hun partijprogramma dat het belangrijk is om de internationale klimaatafspraken (Parijs) na te komen. Over de exacte invulling daarvan en het tempo waarin de gestelde doelen moeten worden gehaald verschillen de partijen echter van mening. De VVD vindt bijvoorbeeld dat vermindering van de CO2-uitstoot om een internationale aanpak vraagt en wil geen extra Nederlandse regels (en subsidies) bovenop internationale of Europese afspraken. Zij zijn daarom tegen een klimaatwet. Tabel 1 geeft een overzicht van welke partijen voor of tegen het voorstel van een klimaatwet zijn. In een klimaatwet zijn klimaatdoelen van het Parijsakkoord vertaald naar een wettelijk Nederlands kader. In het wetsvoorstel van GroenLinks, PvdA, SP, D66 en de CU staan drie doelen centraal:

  • In 2030 zijn de broeikasgasemissies met 55% afgenomen ten opzichte van 1990.
  • In 2050 zijn de broeikasgasemissies met 95% afgenomen ten opzichte van 1990.
  • In 2050 is het aandeel van hernieuwbare energie 100%.

Klimaatverandering vraagt om politieke actie nu om onomkeerbare problemen later te voorkomen. De politiek is echter wispelturig. Daarnaast hebben internationale afspraken nog een grote mate van vrijblijvendheid. Door de klimaatdoelen te verankeren in een wet kan de overheid een consistenter beleid voeren. 

Grotere kans op een coalitie tegen een klimaatwet…

In september 2016 hebben GroenLinks (Klaver), PvdA (Kuiken), SP (Roemer), D66 (Van Veldhoven) en de CU (Dik-Faber) een voorstel ingediend voor een klimaatwet, in de veronderstelling dat daar nog voor de verkiezingen over zou worden gestemd (Initiatiefvoorstel). In de huidige Eerste en Tweede Kamer hebben deze partijen immers een meerderheid, vanwege de steun van de SGP en de PvdD.

Figuur 1: Meerderheid coalities tegen een klimaatwet
Figuur 1: Meerderheid coalities tegen een klimaatwetBron: Rabobank

De stemming over de klimaatwet wordt echter over de verkiezingen heen getild, omdat er veel kritiek is op het voorstel. De vraag is daarom hoe de politieke verhoudingen na 15 maart liggen. De Eerste Kamer vormt geen barrière, want tot mei 2019 wordt een meerderheid van de zetels bezet door voorstanders van een klimaatwet. De coalitie na de verkiezingen op 15 maart, oftewel de Tweede Kamer, kan wel een struikelblok vormen. Gezien de huidige peilingen zijn er veertien coalities mogelijk (zie figuur 1). Hierbij is rekening gehouden met de voorkeuren van partijen die niet met de PVV willen regeren, met het feit dat de SP niet met de VVD in een kabinet wil en dat het wenselijk is dat de coalitie een meerderheid in de Eerste Kamer zal hebben.

In elf van de veertien coalities zitten zowel het CDA als de VVD. Op basis van de huidige peilingen hebben zij meer dan 50 procent van de zetels binnen een coalitie. Beide partijen zijn tegen het voorstel van een klimaatwet. Binnen de overige drie mogelijke coalities is wel een meerderheid voor een klimaatwet. Wanneer een meerderheid binnen een coalitie een bepaald standpunt heeft, dan is het waarschijnlijk dat dit standpunt ook als coalitiestandpunt wordt uitgedragen.

... maar de race is nog niet gelopen

Het is dus niet waarschijnlijk dat binnen de nieuwe coalitie een meerderheid voor een klimaatwet is. Dit verkleint de kans op deze wet, maar de kans is ook weer niet nul. Wanneer een meerderheid binnen de coalitie tegen een klimaatwet is, is het alsnog mogelijk dat een meerderheid in de Tweede Kamer voor stemt. Op basis van een combinatie van de meest recente peilingen is een kleine meerderheid in de Tweede Kamer voorstander van het voorstel van een klimaatwet (FD, 2017). Het blijft echter tot 15 maart spannend. Daarnaast kunnen partijen van gedachten veranderen. Op dit moment zijn PVV, VVD, CDA en 50PLUS tegen het klimaatwetsvoorstel, maar de inhoud kan nog worden aangepast. Mogelijk dat een van deze partijen wel voor een klimaatwet zal stemmen wanneer de inhoud gematigder is en de doelen meer in lijn zouden zijn met de doelstellingen van het Parijsakkoord.

Delen:

naar boven