RaboResearch - Economisch Onderzoek

Beter belasten

Column

Delen:

Soms, heel soms, is politieke taal net economische poëzie. Op Prinsjesdag 2014 stuurde de staatssecretaris van Financiën een hoopvolle brief naar de Tweede Kamer over de wig. U weet wel, het verschil tussen wat werkgevers betalen voor een werknemer en wat die werknemer netto overhoudt. Die wig, zo staat in de brief, is zelfversterkend: “Zij vermindert de arbeidsdeelname, waardoor de belastinginkomsten dalen en de sociale lasten toenemen, waardoor de wig weer verder toeneemt. De wig is de draaideurcrimineel van de arbeidsmarkt.”

En zo is het maar net. De werkloosheid is hoger en het aantal banen geringer door de hoge wig. Was de hoop op een belastingherziening om de lasten op arbeid te verlagen ten tijde van de brief nog erg hoog, bij de volgende Prinsjesdag in 2015 was al die hoop verdampt. Wat overbleef was zo’n €5 miljard die eigenlijk bedoeld was om verliezers van een belastingherziening te compenseren. Helaas zijn die miljarden zonder echte verbetering van het belastingstelsel uitgedeeld. De uitzondering is het lage-inkomensvoordeel. Er is een half miljard euro beschikbaar voor verlaging van de lasten werkgevers met werknemers op of rond het wettelijk minimumloonniveau. De hoop is dat daardoor de vraag naar arbeid aan de onderkant van de arbeidsmarkt toeneemt.

Wie de verkiezingsprogramma’s er op na slaat ziet dat de plannen van de meeste politieke partijen fors inzetten op verlaging van de lasten op inkomen en arbeid (zie tabel). Dan moet het toch mogelijk zijn om straks bij de coalitiebesprekingen eindelijk eens bindende afspraken te maken over een veel beter belastingstelsel?

Tabel: Lastenontwikkeling (€ miljard)
Tabel: Lastenontwikkeling (€ miljard)Bron: Keuzes in kaart, 2017

Het belastingstelsel zou je je voor kunnen stellen als een buizenstelsel waar water door heen stroomt. Elke keer als het water in de buis een zijtak ingaat, lekt er water weg door de lasnaden. Zo gaat het ook met geld dat door het zeer vertakte belastingstelsel heen stroomt. Wist u bijvoorbeeld dat meer dan de helft van de Nederlandse huishoudens een of meer toeslagen ontvangt? Dan is er dus eerst belasting betaald en ontvangt het huishouden weer geld terug. Door dit rondpompcircuit lekt te veel weg. Laten we dan ook meteen de ontzaglijke veelheid aan aftrekposten, kortingen en vrijstellingen die in het stelsel zitten kritisch bekijken. De Rekenkamer telde begin februari 2017 meer dan 210 fiscale regelingen die de belastingontvangsten van de het Rijk met minstens €97,6 miljard beperken. Verder zou de lastenverlichting gericht moeten zijn op groepen voor wie meer werken nu het minst loont. Denk aan mensen die niet werken maar wel weer willen gaan werken, werkenden die een toeslag kwijtraken door meer te gaan werken, of moeders die meer uren gaan werken.

U dacht dat free lunches niet bestaan? Toch wel! Een beter belastingstelsel levert meer banen, lagere lasten en meer welvaart.

Delen:
Auteur(s)
Barbara Baarsma
Directievoorzitter Rabobank Amsterdam en voormalig directeur Kennisontwikkeling bij Rabobank Rabobank KEO
030 21 62666

naar boven