RaboResearch - Economisch Onderzoek

Franse verkiezingen: Macron, niemand wist dat-ie het kon

Themabericht

Delen:
  • De nieuwe partij van Macron heeft een monsterzege gehaald met 350 van de 577 zetels
  • Macron dankt de overwinning aan een lage opkomst en implosie van de gevestigde partijen
  • De eerste prioriteit van het nieuwe parlement zal het doorvoeren van arbeidsmarkthervormingen zijn
  • Een hervormde Franse economie kan op termijn leiden tot een herstel van de Frans-Duitse as en verdere verdieping in de EU

Macron kan grote meerderheid gebruiken om plannen door te voeren

President Emmanuel Macron heeft met zijn nieuwe partij, Le République en Marche (LREM), een grote zege geboekt in de Franse parlementsverkiezingen. De resultaten laten een uitslag zien van 350 van de 577 zetels voor zijn partij (gecombineerd met de centristische Modem), oftewel een ruime meerderheid. Dit is een ongelooflijk sterke prestatie voor een nieuwe partij die een jaar geleden nog amper bestond en voor een man die drie jaar geleden nog een onbekende was in Frankrijk. Hij lijkt vooral te hebben geprofiteerd van het wegvallen van de traditionele Franse partijen. Die verkeren in politieke verwarring sinds de presidentsverkiezing van Macron op 7 mei.

De centrumrechtse Républicains, die deze verkiezingen hadden moeten winnen, komen niet verder dan 137 zetels. Zij zijn de grootste oppositiepartij. De socialisten van de vorige president Hollande blijven steken op 44 zetels, een verlies van maar liefst 240 zetels. Le Pen met haar Front National wint een aantal zetels en komt uit op 9, inclusief een zetel voor haarzelf. Maar dit is te klein om de 15 zetels te halen die nodig zijn om een formele fractie te vormen in het Franse parlement. Macron kan zijn ruime meerderheid gaan gebruiken om zijn pro-businesshervormingen door te voeren, met name grote arbeidsmarkthervormingen.

Figuur 1: Een overtuigende meerderheid voor Macron
Figuur 1: Een overtuigende meerderheid voor MacronBron: Franse ministerie van Binnenlandse Zaken
Figuur 2: Opkomst bereikt een laagterecord
Figuur 2: Opkomst bereikt een laagterecordBron: Franse ministerie van Binnenlandse Zaken, Rabobank

LREM is de nieuwe dominante partij in het parlement

Veel kiezers zijn niet op komen dagen; met een opkomst van 43 procent is sprake van een laagterecord. Dit werkte deels in Macrons voordeel maar ook in zijn nadeel: de laatste peilingen voorspelden namelijk een nog grotere winst. Doordat kiezers dachten dat Macrons partij toch wel zou winnen, zijn ze niet op komen dagen. Het districtenstelsel van Frankrijk werkte ook in zijn voordeel: alle stemmen van één district gaan naar de parlementariër die in dit district de meeste stemmen heeft behaald. De lage opkomst suggereert dat het daadwerkelijke mandaat van de Franse bevolking kleiner is dan het aantal zetels doet vermoeden. Dit betekent echter niet dat de meerderheid die niet op is komen dagen tegen Macron is. Velen geven hem het voordeel van de twijfel; ze gunnen de nieuwe president zijn ‘majorité présidentielle’ (presidentiële meerderheid) en daarmee de kans om uitvoering te geven aan zijn plannen.

Doordat zijn parlementaire meerderheid zo ruim is, is het waarschijnlijk dat het parlement de komende maanden en zelfs jaren een beperkte rol speelt. Veel nieuwe parlementariërs hebben geen politieke ervaring en zullen de regering niet snel tegenspreken. Bovendien hebben ze hun verkiezing te danken aan Macron en hebben ze ook nog eens een document moeten ondertekenen waarin ze verklaren het eens te zijn met Macrons hervormingsagenda.

Macrons prioriteit: de arbeidsmarkt

De eerste prioriteit van de regering zal het uitwerken van al aangekondigde arbeidsmarkthervormingen zijn. Een nieuwe wet moet uiterlijk in september zijn aangenomen en deze zal eind juni worden gepresenteerd. De focus daarin ligt op het toestaan van onderhandelingen over salaris en werkuren op individueel bedrijfsniveau in plaats van per bedrijfstak. Ontslagvergoedingen krijgen een maximum en het wordt eenvoudiger om werknemers te ontslaan. Dit kan een welkome stimulans zijn voor de vastgeroeste arbeidsmarkt. Daarbij moeten bedrijven die veel gebruik maken van kortetermijncontracten worden bestraft. Dit kan een steun zijn voor het consumentenvertrouwen en de inkomens van huishoudens. Pensioenhervormingen staan ook op het programma voor dit jaar.

Een andere belofte is het mes te zetten in de overheidsuitgaven. Daarbij worden ook ambtenaren niet gespaard. De stijging van de werkloosheid door hun ontslag moet worden gecompenseerd door hogere werkloosheidsuitkeringen, met name voor laagbetaalden. Macron wil ook de winstbelasting verlagen naar 25 procent maar deze belofte moet wachten tot in elk geval volgend jaar. De begrotingspositie is hiervoor op dit moment te slecht. Ook wil hij op korte termijn de mogelijkheden van de politie vergroten om meer te kunnen doen tegen terrorisme.

In het parlement zal Macron zoals gezegd geen weerstand ondervinden. Maar in de samenleving des te meer. Ongeveer de helft van de Fransen is tegen het idee van de decentrale loononderhandelingen, de kern van de arbeidsmarkthervorming, volgens een peiling van Odoxa vorige maand. Bovendien heeft de tweede vakbond van het land al aangekondigd te gaan demonstreren en waarschijnlijk ook staken tegen de wet. Ook het snijden in overheidspersoneel zal tot veel reuring leiden. Met name na de zomer zal er dus veel gebeuren op de straten van Frankrijk. Maar vakbonden en kiezers kunnen niet pretenderen verrast te zijn; de hervormingen zijn lang voor de verkiezingen aangekondigd. Hoe Macron omgaat met eventuele onrust en stakingen zal bepalen of hij slaagt waar Hollande en Sarkozy faalden.

Herrijst de Frans-Duitse as?

Na Macrons succesvolle internationale debuut verschenen al veel berichten over het herrijzen van de Frans-Duitse as en zelfs over een nieuw elan voor de Europese Unie. Zover is het nog niet. Merkel is op dit moment vooral bezig om zelf te worden herkozen en Macron moet eerst in eigen land laten zien dat hij verandering teweeg kan brengen. Aan het einde van het jaar is op beide zaken meer zicht en zal een eventuele verdere Europese verdieping zich uitkristalliseren. Macron is uitgesproken pro-EU en zal verdere integratie willen bevorderen. Het zal hem waarschijnlijk niet lukken Merkel te overtuigen om kernpunten van zijn programma in te voeren, namelijk een gezamenlijk Europees begrotingsbeleid en meer groeigerichte investeringen. Dit past simpelweg niet bij de Duitse binnenlandse politiek. Gebieden waar wel verdere integratie kan plaatsvinden, zijn de banken- en kapitaalmarktunie en bescheidener initiatieven voor investeringsfondsen.

Dat er eindelijk iets gaat veranderen in Frankrijk, en daarmee in de kern van Europa, lijkt slechts een kwestie van tijd.

Delen:
Auteur(s)
Daniël van Schoot
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
030 21 30318

naar boven