RaboResearch - Economisch Onderzoek

Alternatieve feiten bestaan niet

Column

Delen:

Het begon allemaal met de inauguratie van de nieuwe president op vrijdag 20 januari. De kersverse persvoorlichter Sean Spicer vertelde de dag daarna dat bij de inauguratie van Trump meer mensen aanwezig waren dan bij alle vorige inauguraties. Hij maakte bezwaar tegen berichten waarin foto’s aantoonden dat er bij de inauguraties van Obama veel meer mensen aanwezig waren. Omdat het gras op het plein voor het platform waar de ceremonie plaatsvond met platen was toegedekt, was het contrast gewoon groter. En daardoor leken er meer lege plekken te zijn, aldus de persvoorlichter. Hij bracht ook in dat hekken ervoor hebben gezorgd dat toeschouwers minder snel op het plein konden komen. De foto’s waren dus gewoon te vroeg genomen. Hij sloot zijn eerste optreden af met de woorden: “This was the largest audience to ever witness an inauguration. Period! […] These attempts to lessen the enthusiasm for the inauguration are shameful and wrong.”

Het effect was dat een stortvloed aan feiten over de bezoekersaantallen verscheen die allemaal onderschreven dat de inauguratie van president Trump niet de best bezochte inauguratie was. ‘Who cares?’, hoor ik u denken. Inderdaad, wat maakt het in vredesnaam uit wie de meeste bezoekers kan verzamelen? Helemaal niks. Waarom deze gebeurtenis belangrijk is, komt door wat er de dag daarna gebeurde.

NBC-journalist Chuck Todd vroeg aan een adviseur van Trump, Kellyanne Conway, waarom de persvoorlichter onjuiste feiten had verspreid. “Why did he do that? It undermines the credibility of the entire White House press office on day 1.” Mevrouw Conway antwoordde met de nu al historische woorden: “No, don’t be so overly dramatic about it, Chuck. You’re saying it is a falsehood. And Sean Spicer gave alternative facts to that.”

Wat zijn feiten? Volgens de Dikke van Dale zijn feiten wat werkelijk is of heeft plaatsgehad. Voor zover dat niet duidelijk mocht zijn, staat er nog een betekenis: gebeurtenis of omstandigheid waarvan de werkelijkheid vaststaat. Alternatieve feiten kan niet alleen taalkundig niet, ze bestaan gewoonweg niet. Mensen tellen op een plein levert maar een beeld op: 1+1 = 2, en niet 3. Feiten zijn apolitiek. Zoals de Amerikaanse senator Daniel Patrick Moynihan zei: iedereen heeft recht op zijn eigen mening, maar niet op zijn eigen feiten.

Figuur 1: Mening over de staat van de Amerikaanse economie
Figuur 1: Mening over de staat van de Amerikaanse economieBron: CNN exit polls

De opkomst en verkiezing van Trump –of de keuze voor Brexit of de opkomst van nationalistische partijen in Europa– toont dat feiten het onderspit delven. Emoties variërend van bezorgdheid, bokkigheid tot boosheid voeren de boventoon. Wantrouwen regeert in de VS en gaf de doorslag in het Brexit-referendum. Mensen die vinden dat het met het land en de economie de goede kant opgaat, stemden niet voor Trump. Onderstaande figuur laat zien dat de mening over de staat van de economie (uitstekend, goed, niet goed, slecht) een dominante factor was bij het stemgedrag in de VS. Het feit dat de vertrouwenscijfers in Nederland weer de goede kant op gaan (Rabobank, 2017 en SCP, 2016), is dan ook hoopvol omdat in een klimaat van vertrouwen meer ruimte is voor feiten en de behoefte aan alternatieve feiten afneemt.

Delen:
Auteur(s)
Barbara Baarsma
Directeur Kennisontwikkeling Rabobank Rabobank KEO
030 21 62666

naar boven