RaboResearch - Economisch Onderzoek

Visie op 2018: groei wereldeconomie blijft in dezelfde krachtige versnelling

Economisch Kwartaalbericht

Delen:
Deze publicatie is verouderd. Bekijk de recentste editie

Naar de dossierpagina Visie op 2018

  • Wij verwachten dat de mondiale economie 3,8 procent zal groeien in 2018 en 3,7 procent in 2019
  • Deze groei is zowel door de ontwikkelde als door de opkomende economieën gedragen
  • Vertrouwensindicatoren staan op een hoog niveau en in de meeste landen daalt de werkloosheid sterk. Ondanks dat blijven grote loonstijgingen veelal uit
  • De gevolgen van een onverhoopte harde Brexit, escalatie van geopolitieke spanningen en aanscherping van het daadwerkelijke handelsbeleid van de VS vormen de belangrijkste neerwaartse risico’s
  • Opwaartse risico’s zijn een blijvend hoog sentiment en een mogelijke forse belastingverlaging in de VS

De groei van de mondiale economie zet met 3,8 procent in 2018 en 3,7 procent in 2019 krachtig door. Deze groei is breed gedragen. Zowel de ontwikkelde economieën als de meeste opkomende economieën groeien harder dan ze de afgelopen jaren gemiddeld hebben gedaan. De belangrijkste oorzaken zijn stimulerend overheidsbeleid, lage grondstofprijzen en lage rentes. Daarbij wordt in enkele landen nog steeds een deel van de schade van de financiële crisis goedgemaakt. Desondanks keren de mondiale groeicijfers van voor de crisis in 2009 de komende jaren niet terug.

Hoewel de economie wereldwijd groeit, dragen de opkomende economieën veruit het meeste bij aan de mondiale groei, vooral omdat zij nog bezig zijn met een inhaalslag. Ondanks dat de hoge groei leidt tot een sterk dalende werkloosheid in de meeste ontwikkelde landen, blijven grote loonstijgingen veelal uit. We zien dit niet alleen in Nederland, maar ook in de rest van Europa en de VS. Een eerdere analyse laat zien dat dit vooral wordt veroorzaakt door een nog steeds fors onbenut arbeidspotentieel, de doorwerking van recente arbeidsmarkthervormingen en een afnemende onderhandelingsmacht van werknemers. De gematigde loonontwikkeling helpt niet om de inflatie in Europa en de VS aan te wakkeren tot het gewenste niveau. Dit betekent dat de monetaire autoriteiten in Europa en de VS nog steeds proberen om hier verandering in te brengen. Het Visie-hoofdstuk over de financiële markten gaat hier uitgebreider op in.

Tabel 1: Economische groei wereldwijd
Tabel 1: Economische groei wereldwijdBron: Rabobank, Macrobond, IMF
Figuur 1: Mondiale economische groei vooral gedragen door opkomende economieën
Figuur 1: Mondiale economische groei vooral gedragen door opkomende economieënBron: Rabobank, Macrobond, IMF

Mondiale politieke risico’s sluimeren door

Momenteel zijn de gevolgen van een onverhoopte harde Brexit, escalatie van de situatie in Noord-Korea en aanscherping van het daadwerkelijke handelsbeleid van de VS de belangrijkste neerwaartse politieke risico’s. De situatie in Noord-Korea is vrijwel onveranderd ten opzichte van enkele maanden geleden: er is de dreiging van een conflict hierover tussen China en de VS met een daaruit voortvloeiende (mogelijk mondiale) handelsoorlog, maar er zijn hiervoor nog geen concrete voortekenen. Er zijn ook geopolitieke spanning omtrent de Zuid-Chinese Zee en het Midden-Oosten. Tegelijkertijd zijn de VS onder leiding van president Trump nog steeds van zins meer handelsbelemmerende maatregelen te nemen, maar ook hiervoor zijn nog weinig concrete stappen gezet. Over de Brexit wijden we hieronder verder uit. Als deze risico’s zich in de komende jaren materialiseren, dan heeft dit uiteraard substantiële effecten op de mondiale economische groei. Zie ook het hoofdstuk over de gevolgen van geopolitieke risico’s voor Nederland.

Tegenover deze neerwaartse risico’s staan de opwaartse risico’s van een blijvend hoog economisch sentiment (zie figuren 2 en 3) en een mogelijke forse belastingverlaging in de VS, waarover hieronder meer.

Figuur 2: Consumentenvertrouwen in VS, China, Japan en eurozone staat op een hoog niveau
Figuur 2: Consumentenvertrouwen in VS, China, Japan en eurozone staat op een hoog niveauBron: Rabobank, Macrobond
Figuur 3: Producentenvertrouwen in eurozone, China en VS staat op een hoog niveau
Figuur 3: Producentenvertrouwen in eurozone, China en VS staat op een hoog niveauBron: Rabobank, Macrobond

Trump kan groei Amerikaanse economie verder opstuwen

De economie van de VS draait nog steeds op volle toeren. De economische groei in 2017 is met 2,3 procent hoger dan het langjarige gemiddelde en de verwachting is dat deze groei in 2018 aanhoudt, maar in 2019 weer normaliseert. De groei wordt in beide jaren vooral gedragen door de particuliere consumptie die zich in lijn ontwikkelt met het momenteel zeer positieve sentiment. Ook het vertrouwen onder ondernemers is hoog en dit houdt de groei van de bedrijfsinvesteringen op peil. Hoewel ook de Amerikaanse export profiteert van de bloeiende wereldhandel, groeit de import nog iets harder waardoor de bijdrage van de handel aan de groei toch negatief is.

De belastingplannen van Trump kunnen deze economische groei echter flink verder opstuwen.  Uit een analyse van de voorgenomen verlaging van de vennootschapsbelasting blijkt dat deze tijdelijk forse positieve effecten kan hebben op de economische groei. In het gunstigste geval kan de groei in het jaar van invoering (2018 of 2019) toenemen met 0,9 procentpunt en ook in het volgende jaar kan de groei nog iets hoger uitvallen. Daarbij moet worden opgemerkt dat de geplande belastingverlagingen de Amerikaanse staatsschuld nog verder zouden doen toenemen. De verlaging van de inkomstenbelasting lijkt vooral gunstig uit te vallen voor hogere inkomens. Dit heeft waarschijnlijk slechts een beperkt positief effect op de consumptiegroei die vooral afhankelijk is van de lagere en middeninkomens.

Eurozone: economisch sentiment onverminderd positief

Het economische sentiment in de eurozone is dit jaar onverminderd positief, wat duidt op een aanhoudend sterke groei. We verwachten dat de economische groei in de eurozone in 2017 uitkomt op 2,4 procent, om vervolgens licht af te zwakken naar 2,2 procent in 2018 en 1,8 procent in 2019. Zie 'Magere jaren  eurozone voorlopig voorbij' voor een verdere toelichting op de ontwikkelingen in de eurozone. 

Verenigd Koninkrijk: groen licht voor verdere Brexit-onderhandelingen

Na enkele maanden van moeizame Brexit-onderhandelingen gaven de Europese leiders op 15 december groen licht voor de tweede fase van de Brexit-onderhandelingen. In deze tweede fase zullen een transitieperiode en de toekomstige handelsafspraken centraal komen te staan. Desondanks is de uitkomst van het Brexit-proces nog onzeker, en daarmee is ook onze economische voorspelling omgeven met onzekerheid. Wij gaan er op dit moment van uit dat het VK en de EU eind 2018 een transitieovereenkomst sluiten die vanaf 2019 van kracht zal zijn. Deze transitieperiode zal in 2021 opgevolgd worden door een vrijhandelsverdrag. Onder zulke omstandigheden verwachten we dat het pond zwak zal blijven tot eind 2018 door de voorlopig aanhoudende onzekerheid over een eindakkoord. Dit zal leiden tot aanhoudend hoge inflatie in 2018, met negatieve gevolgen voor de koopkracht en consumptie. De export profiteert in 2018 weliswaar nog van het lage pond. Maar buitenlandse bedrijven zullen vooruitlopend op Brexit hun activiteiten alvast gaan verplaatsen en opzoek gaan naar vervangers voor hun Britse handelspartners, wat terugvallende handel en investeringen in het VK in 2018 en voornamelijk 2019 tot gevolg heeft. Voor 2018 en 2019 verwachten we op basis van deze veronderstellingen dan ook dat de groei verder terugvalt (1,4 procent j-o-j in 2018 en 0,8 procent j-o-j in 2019). Voor de langere termijn verwachten we bovendien dat Brexit negatieve effecten heeft op de Britse productiviteit. Mochten het VK en de EU onverhoopt toch niet tot een akkoord kunnen komen over hun toekomstige relatie, dan volgt een harde Brexit en zal de economische schade groot zijn.

Japans groeiherstel zet door

Sinds het begin van 2016 heeft Japan elk kwartaal een bescheiden bbp-groei laten zien waardoor het land de langste aaneensluitende periode van groei heeft bereikt sinds de eeuwwisseling. Deze groei is breed gedragen: naast de particuliere consumptie en private investeringen draagt ook de handel positief bij. Voor 2018 verwachten wij een bbp-groei van 1,2 procent j-o-j en een inflatie van 0,6 procent. Het monetaire beleid van de Bank of Japan blijft naar verwachting ruim. Dat houdt de financieringskosten voor consumenten en bedrijven laag. Daarom zullen de bedrijfsinvesteringen ook in 2018 een belangrijke bijdrage leveren aan de economische groei. Daarnaast blijven de vraag vanuit de VS en China en de zwakke yen belangrijke aanjagers van de groei in 2018 en 2019. Door een zwakke binnenlandse vraag verwachten we dat de bbp-groei in 2018 niet boven 1,2 procent uitkomt. Met structurele hervormingen zou de Japanse overheid de groei kunnen versterken door zich te richten op een toename van de binnenlandse vraag. Met 1,55 baan per sollicitant en een werkloosheidscijfer van 2,8 procent heeft Japan de krapste arbeidsmarkt sinds 1974. Desondanks durven Japanse bedrijven na een lange periode van deflatie de inflatie en hoge bedrijfswinsten nog niet door te berekenen in hogere lonen, wat de groei van de particuliere consumptie drukt.

Opkomende economieën profiteren van het succes in ontwikkelde economieën

Voor de opkomende economieën was 2017 een goed jaar. Na een lange en diepe recessie laten Brazilië en Rusland in 2017 positieve groeicijfers zien. China heeft dit jaar boven de eigen groeidoelstelling van 6,5 procent gepresteerd en India laat een groei van 6,6 procent j-o-j zien, ondanks prijzige structurele hervormingen. Ook in 2018 en 2019 zullen de opkomende economieën nog profiteren van de toenemende vraag vanuit ontwikkelde economieën.

China: groei sterker dan verwacht

De Chinese economie groeide dit jaar sterker dan we in eerste instantie hadden voorzien. Wij ramen de bbp-groei van dit jaar op 6,8 procent. De reden hiervoor is dat de overheidsstimulering en kredietverlening tegen onze verwachtingen in onverminderd zijn doorgezet in 2017, om zo de sociale stabiliteit te waarborgen voor het Partijcongres van afgelopen oktober. Daarnaast heeft China geprofiteerd van de toegenomen vraag vanuit de belangrijkste handelspartners in de ontwikkelde economieën.

In 2018 en 2019 zal de exportgroei op peil blijven door blijvende vraag vanuit ontwikkelde economieën. Hoe de binnenlandse vraag zich zal ontwikkelen, hangt af van de keuzes van beleidsmakers, waar aan het einde van 2017 meer duidelijkheid in komt bij de Central Economic Work Conference. Momenteel zit China gevangen in een lastig trilemma: enerzijds wil het de komende jaren haar bbp-groei op peil houden om zo de groeidoelstellingen te realiseren, maar anderzijds wil het ook de enorme vervuiling en groeiende schuldenlast aanpakken. Het één gaat ten koste van het ander. Onze verwachting is dat de focus de komende jaren steeds meer zal verschuiven naar de kwaliteit in plaats van de kwantiteit van de groei waardoor de groei gematigd af zal nemen om eerder genoemde negatieve externaliteiten verder te beperken.

Brazilië: krabbelt op uit diepe en lange recessie

De Braziliaanse economie begon in 2017 uit de diepste en langste recessie van de laatste eeuw op te krabbelen, gedreven door vertrouwensherstel en een goed jaar voor de landbouw en consumptie. Wij verwachten dat de economische groei zal versnellen in 2018 en 2019 en uitkomt op respectievelijk 2 en 3,2 procent j-o-j. Neerwaartse risico’s kunnen dit beeld vertroebelen, en deze hebben vooral te maken met de politiek in het land. Brazilië houdt in 2018 verkiezingen en door corruptieschandalen en lopende corruptieonderzoeken belooft het een van de meest spannende stemmingsrondes in jaren te worden.

India: profiteert komende jaren van ingevoerde maatregelen

In India nam de regering eind vorig jaar het besluit om veelgebruikte roepiebiljetten uit omloop te halen. Aangezien de Indiase economie voor een groot deel draait op contante transacties, had de maatregel, samen met de invoering van de belasting op goederen en diensten (GST), in 2017 een negatieve weerslag op de binnenlandse bestedingen. Wij verwachten echter dat de Indiase economie deze pijn in 2018 en 2019 niet meer zal voelen, maar daarentegen juist zal profiteren van de ingevoerde maatregelen. De binnenlandse vraag zal aantrekken en de bbp-groei op 7,7 procent j-o-j brengen in 2018, en zelfs op 8,3 procent in 2019.

Literatuur

D. van Schoot en E. de Groot, 2017, Low wage growth in the Eurozone to limit the ECB’s upside, juli.

P. Marey en M. Wijffelaars, 2017, The impact of the proposed corporate tax cut in the US, november.

H. Erken et al., 2017, De permanente schade van Brexit, oktober.

Naar de dossierpagina Visie op 2018

Delen:
Auteur(s)
Frank van Es
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
06 1082 0318
Inge de Vreede
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
06 2295 1268

naar boven