RaboResearch - Economisch Onderzoek

Ik voorspel dat we de volgende crisis ook niet voorspellen

Column

Delen:

Veel economische beslissingen zijn inherent vooruitziend. Als econoom word je dan ook vaak gevraagd hoe jij denkt dat de economische toekomst zich gaat ontwikkelen. Huizenkopers willen bijvoorbeeld weten wat de huizenprijzen gaan doen en investeerders horen graag hoe hun investeringen zich gaan ontwikkelen. Kunnen economen zinnige antwoorden op deze vragen geven, ondanks dat dit alles is omgeven door een grote mate van onzekerheid?

Eerst wil ik de illusie doorprikken dat we leven in een voorspelbare wereld. Economische systemen zijn dermate complex dat onze kennis over het daadwerkelijke functioneren van de economie uiteindelijk beperkt is. Gegeven deze misschien voor sommigen schokkende boodschap zal ik proberen om toch wat meer licht in de duisternis van deze fundamenteel onvoorspelbare wereld te bieden, en dat kan met scenario-analyse.

Simpelweg kan scenario-analyse worden aangeduid als het separaat doortrekken en uitwerken van verschillende specifieke verhaallijnen. De nadruk ligt daarbij op het bepalen van de impact van bepaalde onzekere gebeurtenissen en trends, eerder dan de kans dat dit ook daadwerkelijk gebeurt. Dit vanwege de uiteindelijk fundamenteel onvoorspelbare aard van de economie. Scenario-analyse spreekt mij sterk aan omdat de voorspellende pretentie van deze analyse-vorm veel lager is dan bij een standaard economische voorspelling.

Men neme de toekomstige maar zeer onzekere Brexit. Hieraan kun je een aantal verwachte verhaallijnen verbinden en uitwerken zoals wij recentelijk hebben gedaan. Je kunt een slechte uitkomst bedenken voor de Britten, maar ook een relatief gunstige afloop. Als je van beide uitersten de gevolgen uitwerkt, leg je de bandbreedte bloot waarbinnen de potentiële schade van een Brexit gaat vallen. De insteek van scenario-analyse is daarmee vooral hoe groot de impact van een ‘harde’ Brexit kan zijn, in plaats van het analyseren van de kans dat een ‘harde’ Brexit plaats zal vinden. Deze bevindingen kan men vervolgens gebruiken om te bekijken of je positie fragiel is ten opzichte van zo’n ‘harde’ Brexit. Ongeacht de kans hierop kun je, als de impact extreem groot is, bijvoorbeeld besluiten om niet te investeren in het Verenigd Koninkrijk. Of je besluit je te richten op een andere exportmarkt of je kiest een andere importeur.

De presentatie van de spreiding van toekomstige uitkomsten is veel genuanceerder dan die van een traditionele economische voorspelling waar je één getal op plakt. Mijn overtuiging is daarbij dat als je iemand de spreiding van de resultaten presenteert er andere (investerings-) beslissingen worden gemaakt. Dit geldt niet alleen in de context van een Brexit, maar bijvoorbeeld ook bij de aanschaf van een huis. Als een huizenkoper bij het afsluiten van een hypotheek de voorspelling krijgt voorgeschoteld dat huizenprijzen zullen stijgen met 1 procent per jaar, of kan vallen tussen de -4 en plus 6 procent per jaar,  dan ben ik ervan overtuigd dat hij of zij in het laatste geval een goedkoper huis aanschaft of een lagere hypotheek neemt. Daarmee loopt een huizenkoper effectief minder risico dat zijn of haar hypotheek onder water komt te staan.

Ondanks dat je met een puntschatting een daling in de huizenprijzen of een eventuele crisis ook niet wilt uitsluiten, zal dit minder doordringen, omdat de cijfers preciezer lijken terwijl de onzekerheid nog steeds even groot is. Openheid over deze onzekerheid lijkt mij daarom gepast. Economen kunnen niet exact voorspellen wat er in de toekomst gaat gebeuren en ja, je voelt hem wellicht aankomen, ik voorspel dat ons dat nooit gaat lukken. Maar door meer transparantie te bieden over hoe onzeker economische voorspellingen zijn, kan een volgende economische crisis wellicht minder desastreus uitpakken doordat er prudentere economische beslissingen kunnen worden genomen, bijvoorbeeld op basis van scenario-analyse.

Delen:
Auteur(s)
Marijn Heijmerikx
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
+31 6 1222 8523

naar boven