RaboResearch - Economisch Onderzoek

Duracell-konijntjes, of juist niet?

Column

Delen:

Velen onder u kennen wellicht nog wel de reclame van de batterijenfabrikant: konijntjes die als een gek aan het trommelen zijn totdat de batterijen op gaan. Alleen het ene konijntje met de batterijen van Duracell kan het volhouden om tot de volgende ochtend door te trommelen; de rest gaat steeds langzamer slaan. De leden van het huidige kabinet sloegen aan het begin van deze regeerperiode ook vol op de trom: over bezuinigen en ‘de schatkist weer op orde krijgen’. Maar zijn het nu Duracell-konijntjes of hebben ze batterijen waarmee ze de eindstreep niet halen?

Het kabinet Rutte-Asscher is in het najaar van 2012 begonnen met een ambitieuze bezuinigingsagenda en deels ook met een hervormingsagenda. Om maar met de bezuinigingen te beginnen: het gaat om in totaal 47 miljard euro, gedurende deze kabinetsperiode. Waarbij de laatste éxtra bezuinigingsinspanning in het najaar van 2013 werd gepland. De grootste lastenverzwaringen en bezuinigingen vonden plaats in 2013 en 2014, daarna nam het tempo af.

De belangrijkste reden om te snijden in de overheidsfinanciën was het feit dat de Europese regels serieus begonnen te knellen: de staatsschuld was sinds 2008 fors toegenomen en ook het EMU-saldo was negatiever dan de drie procent die volgens de Europese regels was toegestaan.

Het kabinet kan wat dat betreft trots zijn op de geleverde prestatie. Binnen enkele jaren is het EMU-saldo fors verbeterd en de schuld is aan het dalen. Wel leidde deze ambitie tot procyclisch begrotingsbeleid: op het moment dat het slecht ging, zorgde het overheidsbeleid ervoor dat het nog wat slechter ging. Als het ijverige Duracell-konijntje presenteerde het kabinet dit beleid onvermoeibaar als onontkoombaar en het beste voor de Nederlandse economie. Daar valt ook nog wel wat op af te dingen.

Maar ontegenzeglijk heeft dit beleid geleid tot een forse verbetering van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. De verhoging van de AOW-leeftijd, maatregelen in de zorg en versobering van de hypotheekrenteaftrek zijn goed geweest voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op langere termijn. Maar structurele uitdagingen blijven er ook nog steeds. Op de arbeidsmarkt, op het gebied van pensioenen, belastingen, zorg, innovatie en duurzaamheid liggen tal van mogelijkheden om Nederland nog mooier te maken.

En daarbij heb ik, zeker bij deze begroting, toch het idee gekregen dat de kabinetsleden geen Duracell-batterijen hebben. Na de vijf miljard lastenverlichting vorig jaar deelt het kabinet ook dit jaar weer geld uit om de effecten van beleid te verzachten. En om kiezers te paaien.

Wat dat betreft houdt het kabinet wellicht vast aan een verkeerde traditie. Want door enigszins soepel om te gaan met de eigen begrotingsregels doet het met de huidige begroting exact hetzelfde als het zijn voorgangers of andere eurozone-lidstaten verwijt: in betere tijden geeft het meer geld uit. Procyclisch beleid.

Maar dat heb je blijkbaar met die konijntjes. In het begin hard op de trom slaan, maar als de batterijen op zijn, stil gaan staan. In de hoop dat niemand het door heeft. Het huidige kabinet loopt dus toch niet op Duracell-batterijen. Helaas.

Delen:
Auteur(s)
Hans Stegeman
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
088 726 7864

naar boven