RaboResearch - Economisch Onderzoek

Breed gedragen zwakte in de Britse economie na de stem voor Brexit

Economisch Kwartaalbericht

Delen:
Deze publicatie is verouderd. Bekijk de recentste editie

Naar de overzichtspagina van het Economisch Kwartaalbericht

  • De keuze van de Britten om de EU te verlaten heeft naar verwachting een negatieve impact op de Britse economie in 2016 en 2017
  • We verwachten dat de economische groei terugvalt naar 1¾ procent in 2016 en 1 procent in 2017
  • De onzekerheid rondom Brexit heeft een negatieve impact op de consumptieve uitgaven van huishoudens, de woninginvesteringen, de bedrijfsinvesteringen en de werkgelegenheid
  • Monetair beleid en goedkopere exporten verzachten de schade van de Brexit voor de Britse economie enigszins

Lagere economische groei na de stem voor Brexit

De keuze van de Britten om de Europese Unie (EU) te verlaten zal verstrekkende en structurele gevolgen hebben voor de Britse economie. Op korte termijn speelt een groeivertraging. Hoewel economische indicatoren nog geen eenduidig beeld geven van de directe impact van de Brexit-stem op de Britse economie, verwachten wij dat de Britse economie nauwelijks groeit in de tweede helft van 2016. In juli, de eerste maand na het referendum, was de Brexit-schok duidelijk zichtbaar in het sentiment, want het producenten- en consumentenvertrouwen daalden fors. In augustus lijkt het sentiment echter enigszins te zijn teruggeveerd.

Tabel 1: Kerngegevenstabel Verenigd Koninkrijk
Tabel 1: Kerngegevenstabel Verenigd KoninkrijkBron: Rabobank, IMF

Dit is positief en waarschijnlijk gedeeltelijk gedragen door het zwakke pond. Het ondersteunt tevens onze verwachting dat de Britse economie trager zal groeien na de Brexit-stem, maar niet direct in een diepe recessie zal belanden. In 2017 verwachten we een toename van het BBP-volume met 1 procent (tabel 1), het laagste jaarlijkse groeicijfer sinds de financiële crisis (2009). De zwakte verwachten we in de breedte terug te zien, maar met name in de huishoudconsumptie en de bedrijfs- en woninginvesteringen.

Grote en langdurige onzekerheid na het EU-referendum remt de economische groei

Grote en langdurige onzekerheid als gevolg van de keuze voor Brexit en de verwachte negatieve impact hiervan op de economie vormen grotendeels de oorzaak van de groeivertraging. Het is momenteel nog volstrekt onduidelijk hoe de toekomstige handelsrelatie van het Verenigd Koninkrijk (VK) met de EU en de rest van de wereld eruit zal gaan zien (Prins en Van de Hei, 2016). Daarnaast is het nog onduidelijk wanneer (en of) de Britse premier Theresa May Artikel 50 van het Lissabon Verdrag zal inroepen.[1] Pas als dat is gebeurd, starten de (handels-)onderhandelingen tussen het VK en de EU. En pas dan zal er gaandeweg meer duidelijkheid ontstaan over de nieuwe contouren van de handelsrelaties tussen het VK en de EU. De kans bestaat dat de onderhandelingen moeizaam zullen verlopen. Dat vergroot de onzekerheid en dus de economische schade, vooral voor het VK.

Voetnoot
[1] In onze raming hebben we aangenomen dat de Britse overheid Artikel 50 van het Verdrag van Lissabon begin 2017 inroept.

Bedrijfsinvesteringen blijven krimpen

Bedrijven zullen waarschijnlijk minder uitgeven aan investeringen en aan het inhuren van personeel vanwege de onzekerheid rondom Brexit. We verwachten dat de werkgelegenheid in de tweede helft van 2016 minder hard zal groeien en in 2017 zal krimpen. De bedrijfsinvesteringen krompen met 0,8 procent in het tweede kwartaal van 2016 ten opzichte van dezelfde periode in 2015, het tweede achtereenvolgende kwartaal van jaarlijkse krimp (figuur 1).

Figuur 1: Investeringsintentie in de maakindustrie blijft op een laag niveau
Figuur 1: Investeringsintentie in de maakindustrie blijft op een laag niveauBron: Macrobond, Bank of England

Voor de tweede helft van 2016 en voor 2017 verwachten we een verdere krimp van de bedrijfsinvesteringen. Binnenlandse én buitenlandse bedrijven kunnen besluiten om (een deel) van hun activiteiten te verplaatsen naar een ander land binnen de EU. Of bedrijven stellen investeringen uit tot er meer zekerheid is over de toekomstige Britse vrijhandel. De lage stand van de intentie van bedrijven om te investeren, zowel in de dienstensector als de maakindustrie ondersteunt de verwachting dat de bedrijfsinvesteringen onder druk blijven staan (figuur 1).

De consumptieve uitgaven van huishoudens zullen minder hard toenemen

Ook huishoudens zullen waarschijnlijk minder gaan uitgeven als gevolg van de onzekerheid rondom Brexit. We voorspellen dat de volumegroei van de huishoudconsumptie op jaarbasis in 2016 nog op peil blijft vanwege het sterke eerste half jaar, maar in 2017 afzwakt naar ½ procent. Onder consumenten zien we namelijk ook een verslechtering van het vertrouwen vlak na het EU-referendum. In juli daalde het consumentenvertrouwen volgens GfK van -1 naar -12 (figuur 2), de grootste daling in 26 jaar.

Figuur 2: Sterke daling van het consumentenvertrouwen na Brexit-stem
Figuur 2: Sterke daling van het consumentenvertrouwen na Brexit-stemBron: GfK, Macrobond

Hoewel het sentiment in augustus iets opveerde, staat het nog steeds op een laag niveau. We verwachten we dat de onzekerheid aanhoudt en de baanzekerheid onder druk zet. Dit zal zeker het geval zijn als de werkgelegenheid de komende kwartalen gaat krimpen en de werkloosheid stijgt, zoals wij verwachten. Hierdoor zullen huishoudens waarschijnlijk meer gaan sparen en minder consumeren. Een dalende werkgelegenheid heeft daarnaast een negatief effect op het besteedbare inkomen van huishoudens en remt daarmee ook via die weg de huishoudconsumptie. Bovendien zal de verwachte stijging van de inflatie naar circa 2½ procent in 2017, grotendeels gedreven door duurdere importen, de huishoudconsumptie negatief beïnvloeden. Zeker omdat de nominale loongroei niet verder zal aantrekken, waardoor de groei van het reëel beschikbare inkomen van huishoudens in 2017 afzwakt.

Dalende huizenprijzen drukken de woninginvesteringen

We verwachten dat ook de Britse woningmarkt gevolgen zal ondervinden van de stem voor Brexit. Volgens Rightmove daalt de huizenprijsgroei al een aantal maanden. Ook de prijsverwachtingen en nieuwe aanvragen door kopers liggen op een laag punt (figuur 3).

Figuur 3: Zwakte in de woningmarkt
Figuur 3: Zwakte in de woningmarktBron: Rightmove, Macrobond, Rabobank

Hoewel er vaker sprake is van prijsdalingen in de zomer, verwachten wij dat de zwakte in de woningmarkt ditmaal langer zal aanhouden en dat de huizenprijzen in de tweede helft van 2016 en in 2017 zullen dalen. Dit speelt vooral in Londen, waar de financiële sector waarschijnlijk relatief zwaar door de Brexit zal worden getroffen. Daarnaast zullen een lagere groei van het reële inkomen van huishoudens en de toegenomen economische onzekerheid landelijk resulteren in minder vraag en dalende huizenprijzen. In juli zijn het aantal hypotheekleningen gedaald met 0,9 procent j-o-j, de eerste daling in ruim een jaar tijd. Positief voor de woningmarkt is wel dat hypotheekrentes kunnen dalen vanwege de verlaging van de beleidsrente van 0,5 naar 0,25 procent. De zwakte in de woningmarkt leidt naar verwachting tot een afname van de woninginvesteringen.

Goedkopere uitvoer en monetaire verruiming ondersteunen de Britse economie enigszins

Figuur 4: Sterke depreciatie van het pond
Figuur 4: Sterke depreciatie van het pondBron: Macrobond

De sterke depreciatie van het pond ten opzichte van de euro en de dollar als gevolg van de stem voor Brexit zal waarschijnlijk op korte termijn een positieve impuls geven aan de Britse export (figuur 4).

Daarnaast zal het nieuwe monetaire verruimingsprogramma van de Britse centrale bank (BoE) de neerwaartse druk op het pond verder vergroten en de kredietkosten voor bedrijven en huishoudens verlagen. Toch zal dit laatste uiteindelijk niet opwegen tegen de remmende werking op de vraag naar krediet, die de onzekerheid rondom Brexit veroorzaakt. Een derde lichtpuntje is dat de Britse overheid in de herfst van 2016 kan besluiten om minder te bezuinigen of zelfs om de overheidsuitgaven op te schroeven. Afhankelijk van de precieze plannen zou dit de Britse economie tijdelijk wat kunnen stimuleren, zij het ten koste van de ook nu al niet al te florissante overheidsfinanciën.

Naar de overzichtspagina van het Economisch Kwartaalbericht

Colofon

Het Economisch Kwartaalbericht is een uitgave van Kennis en Economisch Onderzoek van Rabobank en kwam mede tot stand in samenwerking met Financial Markets Research. De afsluitdatum van deze publicatie is 6 september 2016.

De in deze publicatie gepresenteerde visie is mede gebaseerd op gegevens uit door ons betrouwbaar geachte bronnen, waaronder Macrobond. Deze bronnen zijn op zorgvuldige wijze in onze analyses verwerkt. De economische groeivoorspellingen zijn gegenereerd met behulp van het werelddekkende econometrische structuurmodel NiGEM.

Overname van de inhoud met bronvermelding is toegestaan. Kennis en Economisch Onderzoek aanvaardt echter geen enkele aansprakelijkheid voor het geval dat de in deze publicatie neergelegde gegevens of prognoses onjuistheden bevatten.

Gebruikte afkortingen bronnen: CBS: Centraal Bureau voor de Statistiek, OESO: Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, IMF: Internationaal Monetair Fonds, CPB: Centraal Planbureau, ECB: Europese Centrale Bank, BoE: Bank of England, BoJ: Bank of Japan, Fed: Federal Reserve.

Gebruikte afkortingen landen/regio's: VK: Verenigd Koninkrijk, VS: Verenigde Staten, JP: Japan, EZ: eurozone, AT: Oostenrijk; BE: België, DE: Duitsland, ES: Spanje, FI: Finland, FR: Frankrijk, GR: Griekenland, IE: Ierland, IT: Italië, NL: Nederland, PT: Portugal. 

Deze informatie kunt u ontvangen door een mail te sturen naar economie@rabobank.nl onder vermelding van ‘KEO Kennismail’. Hierdoor wordt u op de verzendlijst geplaatst van de gratis digitale nieuwsbrief van Kennis en Economisch Onderzoek die tenminste eens per maand uitkomt. In deze nieuwsbrief zijn links te vinden naar het Economisch Kwartaalbericht, maar ook naar alle andere publicaties van onze medewerkers.

Voor overige informatie kunt u bellen met Kennis en Economisch Onderzoek via tel. 030 - 2162666. U kunt ons ook bereiken op het volgende e-mailadres: economie@rabobank.nl

Eindredactie: Wim Boonstra

Redactie: Enrico Versteegh

Productiecoördinatie: Christel Frentz

Delen:
Auteur(s)

naar boven