RaboResearch - Economisch Onderzoek

Vraag & antwoord: Trump nieuwe Amerikaanse president: wat zijn de gevolgen?

Economisch commentaar

Delen:

Donald Trump heeft de Amerikaanse presidentsverkiezingen gewonnen. Hieronder geven we antwoord op de belangrijkste vragen over zijn economische beleid als nieuwe Amerikaanse president.

Wat wordt het economische beleid van president Trump?

Trump heeft plannen gepresenteerd om de binnenlandse economie te stimuleren. Een belangrijke component van deze plannen vormen belastingverlagingen: voor bedrijven (een verlaging van de bedrijfsbelasting van 35 naar 15 procent) en hogere inkomens, maar ook voor lage en middeninkomens. Daarnaast wil Trump een moratorium op de meeste nieuwe regelgeving en wil hij onnodige bestaande regelgeving schrappen, vanuit de gedachte dat regelgeving de economie hindert. Hij wil investeren in infrastructuur en Amerika de belangrijkste energieproducent maken, onder meer door beperkingen op kolen-, olie- en gaswinning weg te nemen. Een ander in het oog springend voornemen van Trump is om Obamacare volledig af te schaffen. Dit zou ertoe leiden dat 22 miljoen meer Amerikanen onverzekerd zouden raken. De plannen van Trump leiden tot forse begrotingstekorten en een sterke stijging van de staatsschuld (CRFB, 2016).

Behalve de president zijn op 8 november ook het Huis van Afgevaardigden en een derde van de Senaat gekozen (Huis en Senaat vormen samen het Congres). De Republikeinse partij behoudt haar meerderheid in het Congres. Dit is belangrijk omdat het Congres begrotingsbeslissingen neemt en de president hier alleen goedkeuring aan kan verlenen of een veto hierover kan uitspreken. President Trump zal daarom het Congres moeten overtuigen van zijn plannen. Ondanks de meerderheid voor de Republikeinen in het Congres, zal hij met zijn begrotingsplannen op tegenstand stuiten, omdat de Republikeinse partij hecht aan een verantwoorde begroting.

Wat zijn president Trumps voornemens op het gebied van internationale handel?

Trump heeft zich tijdens de campagne geprofileerd met een sterk protectionistisch geluid (Marey, 2016). Daarmee vertolkt Trump de stem van een groeiende groep Amerikanen die het gevoel hebben slachtoffer te zijn van de globalisering. Met Trump als president is de toekomst van de (nog in onderhandeling zijnde) trans-Pacifische en trans-Atlantische handelsverdragen TPP en TTIP dan ook onzeker geworden. Deze verdragen dekken samen meer dan 60 procent van de wereldeconomie. Zo komt er mogelijk een einde aan een lange periode van handelsliberalisering die de wereldwijde economische groei heeft gestimuleerd.

Ook heeft Trump sterke kritiek geuit op bestaande vrijhandelsverdragen. Zo is hij voor het instellen van hoge importtarieven als China zich niet committeert aan nieuwe handelsverdragen. Ook verwijt hij China de wisselkoers te manipuleren. Bovendien heeft hij verklaard het NAFTA-vrijhandelsverdrag met Canada en Mexico op te zullen schorten als zij niet bereid zijn tot heronderhandeling. Dit zou een forse klap betekenen voor de handel tussen de VS en Mexico en Canada en raakt zowel op de korte als op de lange termijn de groei in alle drie deze landen. Het is daarom te hopen dat de soep niet zo heet wordt gegeten als hij wordt opgediend. Als alternatief zou president Trump de importtarieven kunnen verhogen. Bijvoorbeeld voor landen waarmee de VS een handelstekort hebben, of in antwoord op oneerlijke handelspraktijken van een ander land, zoals wisselkoersmanipulatie. Het spreekt voor zich dat hogere importtarieven een belemmering vormen voor internationale handel.

Hoe belangrijk is handel met de VS voor Nederland?

Voor Nederland is het belangrijk hoe de economie in de VS zich ontwikkelt (zie onder). Ook is van belang wat voor houding de VS aannemen ten aanzien van internationale handel (zie boven). De VS zijn immers op Duitsland na de belangrijkste exportbestemming voor Nederland. Het aandeel van de VS in de Nederlandse export is dan ook ruim 9 procent (gemeten in toegevoegde waarde, zie figuur 1), en levert een bijdrage van 2,6 procent aan het Nederlandse BBP. Per sector verschilt deze bijdrage, zie figuur 2. Voor export vanuit de Europese Unie als geheel is het aandeel van de VS (gemeten in toegevoegde waarde) ruim 20 procent.

Figuur 1: Nederlandse export naar land van bestemming (% toegevoegde waarde)
Figuur 1: Nederlandse export naar land van bestemming (% toegevoegde waarde)Bron: OESO, Trade in Value Added data
Figuur 2: Bijdrage van Amerikaanse vraag aan de Nederlandse toegevoegde waarde
Figuur 2: Bijdrage van Amerikaanse vraag aan de Nederlandse toegevoegde waardeBron: OESO, Trade in Value Added data

Wat is te verwachten van het politieke buitenlandbeleid van president Trump?

Trump heeft zich tijdens de campagne sterk uitgelaten over China, zowel op gebied van handel als over de rol van China in de Zuid-Chinese Zee. Nog niet te zeggen is wat dit zou betekenen voor een Amerikaanse reactie in geval van verslechtering van de relaties tussen China en Taiwan. Over het Rusland van president Vladimir Poetin is Trump juist opvallend positief. Ook hebben verschillende van zijn buitenlandbeleidadviseurs banden met Rusland en pro-Russische partijen in Oekraïne (WSJ, 2016). Dit valt niet goed bij Midden- en Oost-Europese landen. Het krijgt bovendien een grotere lading in de context van Trumps stellingname dat de VS geen (militaire) hulp zullen bieden aan NAVO-bondgenoten die minder dan 2 procent van het BBP uitgeven aan defensie. Wat hiervan in de praktijk zal worden gebracht onder Trump als president is onduidelijk.

Wat zijn verwachte groei-effecten voor de VS?

Het economische stimuleringspakket van Trump kan de binnenlandse economische groei een tijdelijke impuls geven. De timing en omvang van deze impuls hangt echter af van zijn relatie met het Congres. Doordat dat de Republikeinen de meerderheid behouden in zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat, kan er binnen een aantal maanden een economisch stimuleringspakket met redelijke omvang liggen. Een enorme stimulans met bijgevolg een substantiële verslechtering van de begroting ligt echter niet voor de hand, omdat de Republikeinse partij (en dus het Congres) hecht aan een verantwoorde begroting. De eerste effecten op de economische groei zien we pas in de tweede helft van 2017. De positieve effecten van het stimuleringspakket kunnen echt teniet worden gedaan als Trump een handelsoorlog ontketent. In dat geval komt juist een recessie dichterbij in plaats van een hoger groeipad. Als Trump zijn plannen wel kan uitvoeren leidt dit tot fors hogere begrotingstekorten en een sterke stijging van de staatsschuld.

Wat zijn mogelijke gevolgen voor het beleid van de Federal Reserve?

Op korte termijn kan de overwinning van Trump de Fed doen aarzelen om in december 2016 de beleidsrente te verhogen als eventuele marktonrust aanhoudt. Als markten tijdig stabiliseren, zal deze verkiezingsuitslag echter weinig effect hebben op het beleid van de Fed in 2016. Op de langere termijn zal gelden dat hoe sterker de begrotingsimpuls is die Trump de economie geeft, hoe sneller de Fed de beleidsrente kan verhogen. Dan neemt de overheid immers weer een deel van het werk van de centrale bank uit handen. Als Trump echter een handelsoorlog ontketent en het gevaar van een recessie toeneemt, zal de Fed gedwongen zijn om verdere renteverhogingen uit te stellen. Als een recessie daadwerkelijk in zicht komt, zal de Fed de rente weer verlagen en een nieuwe ronde van kwantitatieve verruiming overwegen. Wanneer de termijn van Fed-voorzitter Yellen afloopt (februari 2018), zal Trump haar waarschijnlijk laten vervangen. Daarmee kan een verschuiving optreden in de koers van de Fed.

Wat zijn de verwachte valuta-effecten?

De overwinning van Trump kan de vlucht in de richting van de euro op korte termijn versterken en daarmee tot een zwakkere dollar leiden. Als Trump een handelsoorlog ontketent, zal de kans op een recessie in de VS toenemen en zal de Fed eerder omlaag kijken dan de rente verder verhogen. Dit zou de dollar in 2017 verder verzwakken. Blijft een handelsoorlog uit, dan kan de begrotingsimpuls voor de Amerikaanse economie –en daarmee verwachtingen voor een steiler rentepad van de Fed– de dollar in 2017 juist weer versterken.

Literatuur

Marey, P. (2016), The Trump Trade War Game, Rabobank.

Kalf, J. M. en Marey, P. (2016), Wat gaan we merken van de volgende Amerikaanse president, Rabobank.

Committee for a Responsible Federal Budget (2016), Promises and Price tags

Delen:
Auteur(s)
Ester Barendregt
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
030 - 21 52312
Jurriaan Kalf
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 21 51346
Philip Marey
Rabobank KEO

naar boven