RaboResearch - Economisch Onderzoek

De Amerikaanse staatsschuld: een zware hypotheek op de toekomst

Column

Delen:

Wie het ook wordt volgende week, Clinton of Trump, de nieuwe president zal een paar hoofdpijndossiers op zijn of haar bureau in de Oval Office aantreffen. Niet het minste daarvan is de Amerikaanse staatsschuld. Alleen al de federale schuld heeft een omvang van USD 14 biljoen. En dat is een heel grote hypotheek op de toekomst. Afgewogen tegen de omvang van de Amerikaanse economie bedroeg de bruto overheidsschuld inclusief lagere overheden in 2015 maar liefst 105 procent BBP. Dat is beduidend meer dan de Nederlandse schuldquote (65% procent), en ook meer dan de gemiddelde overheidsschuld in de eurozone (92% procent).

Korte termijn

Toch zal de nieuwe president dit dossier waarschijnlijk niet bovenop de stapel ‘to do’ leggen. Want op korte termijn lijkt de omvang van de Amerikaanse staatsschuld niet eens heel zorgelijk. Dat heeft alles te maken met de lage financieringskosten ervan bij de huidige lage rente. Daar komt bij dat de Amerikanen de rest van de wereld iets aanbieden wat iedereen nodig heeft: liquiditeit. Wereldwijd kunnen marktpartijen nu eenmaal niet zonder de dollar, en dus ook niet zonder liquide activa in dollars, zoals bij uitstek Amerikaanse staatsobligaties. Die worden immers gezien als de ultieme safe asset. Zo lang de dollar geen echte concurrentie heeft als wereldvaluta, ervaren de Amerikanen geen enkele druk om hun tekorten te verminderen, laat staan schulden af te bouwen.

Lange termijn

Maar hoe zit dat op de langere termijn? Is er dan ook geen probleem? Hoe meer rente betaald moet worden, hoe minder ruimte er is voor investeringen of bekostiging van publieke diensten. De lage rente zal nog wel een tijd bestaan. Maar de Federal Reserve is heel voorzichtig al begonnen met het verhogen van de beleidsrente. Het is dan ook moeilijk voor te stellen dat de financieringslasten van de Amerikaanse staatsschuld op de langere termijn zo aantrekkelijk zullen blijven als nu. Zeker ook omdat de markt uiteindelijk kijkt naar de omvang van de schuld als maatstaf voor zijn houdbaarheid – en dus voor zijn aantrekkelijkheid als veilige belegging.

Om verschillende politieke, structurele en institutionele redenen is het echter onwaarschijnlijk dat de volgende President de schuld daadwerkelijk flink omlaag zal brengen.

Politiek

Allereerst de politieke redenen: noch Trump, noch Clinton lijkt prioriteit toe te kennen aan schuldvermindering. Clinton wil meer geld uitgeven aan onderwijs, infrastructuur en de gezondheidszorg, grotendeels gefinancierd door een hogere belasting op de rijken. Trump roept ook om meer uitgaven aan infrastructuur en wil de belasting op hoge inkomens juist verlagen. In beide gevallen zou de schuld eerder groeien dan afnemen. Op basis van Trumps plannen zelfs met grote sprongen. Tenzij het economische beleid leidt tot een grote en duurzame impuls voor de economische groei. Dan zou de economische groei de toename van de staatsschuld kunnen overtreffen. Maar het gezaghebbende en onafhankelijke Amerikaanse committee for a responsible federal budget noemt het hoogst onwaarschijnlijk dat een dergelijke hoge groei gehaald zal worden.

Structureel

Dan structurele redenen: net als andere Westerse landen kampen de VS in de komende jaren met stijgende (zorg-)kosten vanwege een vergrijzende bevolking. En de toestand van de Amerikaanse infrastructuur smeekt om investeringen. Deze structurele uitdagingen leggen (nog meer) druk op de overheidsuitgaven.

Institutioneel

Tenslotte zijn er institutionele redenen die het moeilijk maken om een structurele en verstandige herijking van de Amerikaanse begroting te realiseren. Die hebben te maken met de verdeling van de macht tussen de uitvoerende president en het controlerende Congres. Daardoor is voor een fundamentele herijking van de begroting een hoge mate van consensus nodig tussen Republikeinse en Democratische partijen in het Witte Huis, het Huis van Afgevaardigden en de Senaat. En consensus is in de gepolariseerde Amerikaanse politiek ver te zoeken…

De Amerikaanse staatsschuld dreigt dus gewoon door te groeien. Zolang de financieringslasten laag blijven, kan de nieuwe Amerikaanse president dit hoofdpijndossier nog een tijdje voor zich uit schuiven. Maar een president die ambities heeft voor de lange termijn doet er goed aan om serieus werk te maken van de aflossing van deze hypotheek op de toekomst.

Delen:

naar boven