RaboResearch - Economisch Onderzoek

Stilte voor een storm?

Economisch commentaar

Delen:
  • Groei houdt stand begin 2016 maar blijft omgeven door neerwaartse risico’s
  • Voorzichtig herstel grondstofprijzen per saldo goed voor opkomende economieën, hoewel ten koste van koopkrachtontwikkeling elders, waaronder Europa
  • De economische situatie blijft erg afhankelijk van (wijzigingen in) monetaire beleidsverwachtingen en fundamenteel broos

Eurogebied verrast positief

Figuur 1: Eurogebied groeit fors in eerste kwartaal 2016
Figuur 1: Eurogebied groeit fors in eerste kwartaal 2016Bron: Eurostat, ONS, BEA

De afgelopen weken zijn de eerste kwartaal groeicijfers van 2016 voor de voornaamste ontwikkelde economieën gepubliceerd (figuur 1). Voor de verandering springt het eurogebied er positief uit, hoewel dit cijfer naar verwachting grotendeels eenmalig sterk zal zijn. De mondiale groeiontwikkelingen blijven last houden van flinke tegenwind. Het IMF (World Economic Outlook) verlaagde onlangs de mondiale groeivoorspelling voor 2016 (naar 3,2%). De Europese Commissie (Spring Forecast) stelde de voorspelling voor dit jaar voor de eurozone groei (licht) naar beneden bij (1,6%).

Gunstig marktsentiment geeft welkome ademruimte …

Het gemengde beeld dat uit de economische cijfers vloeit, wordt gereflecteerd in de ontwikkelingen in de financiële markten. Aandelenindices hielden gemiddeld genomen stand, maar bleven volatiel (figuur 2). De bedrijfsresultaten uit het eerste kwartaal konden niet overtuigen. Wel bleven kapitaalstromen volgens het Institute of International Finance hun weg naar de opkomende markten vinden; de netto instroom in maart (de eerste sinds juni 2015) zette in april door met USD26 mrd. Met name Aziatische en Latijns Ame­ri­kaan­se markten waren in trek tegen de achtergrond van het door de markt verwachte uitstel van een spoedige verdere Amerikaanse renteverhoging (zie verderop).

Voor wat betreft de opkomende markten hangt dat gunstigere marktsentiment sterk samen met het voorzichtige herstel van de grondstofprijzen. Olieprijzen dikten wat verder aan (tot rond USD 45 voor een vat Brent begin mei) en dat is gunstig nieuws voor de politieke en economische stabiliteit in de minder stabiele olieproducerende landen. Maar ook over een breder front hield het voorzichtige her­stel van grondstofprijzen de afgelopen maand aan (figuur 3), wat hoognodige ademruimte biedt voor een grotere groep grondstof producerende opkomende markten. Gegeven aanhoudende kwetsbaar­heden voor valuta ontwikkelingen door hoge schuldniveaus die deels in buitenlandse valuta luiden is dat per saldo goed nieuws voor hun economische vooruitzichten en mondiale stabiliteit. Daarbij moet in de eerste plaats worden opgemerkt dat prijzen nog altijd ver onder de niveaus van 2014 en 2015 liggen en in de tweede plaats dat de hogere prijzen een stukje welkome koopkrachtwinst voor de rest van de wereldeconomie doet verdampen.

Figuur 2: Financiële markten bewegen op relatief hoog niveau
Figuur 2: Financiële markten bewegen op relatief hoog niveauBron: Macrobond
Figuur 3: Grondstofprijzen krabbelen verder op
Figuur 3: Grondstofprijzen krabbelen verder opBron: Macrobond

… waar monetaire sur place de luchttoevoer verzorgt …

Het gunstigere marktsentiment is ten minste gedeeltelijk terug te voeren op aangepaste verwachtingen rondom de Amerikaanse rente. Na bezorgde uitingen van de Amerikaanse centrale bank eerder dit jaar hebben markten hun verwachtingen voor verdere renteverhoging weggeschoven naar het einde van 2016 (waar wij nog altijd uitgaan van een eerdere renteverhoging in juni, gevolgd door een tweede aan het einde van het jaar). Ook het feit dat de ECB duidelijk maakte verdere monetaire verruiming niet primair te zoeken in het nog negatiever maken van haar beleidstarief heeft waarschijnlijk bijgedragen.

Figuur 4: Euro en met name Yen sterker door bijstelling monetaire intenties
Figuur 4: Euro en met name Yen sterker door bijstelling monetaire intentiesBron: Macrobond

Keerzijde is evenwel dat de dollar in waarde kon dalen ten opzichte van concurrerende valuta, waaronder de euro (figuur 4). Dat veroorzaakt tegenwind voor de Europese econo­mie, hoewel wij er vooralsnog niet van uitgaan dat de euro deze kracht zal vasthouden.

… maar de onderliggende situatie broos blijft

De neerwaartse risico’s voor economische groei op de korte en middellange termijn blijven onverminderd hoog. Het voornaamste risico de komende twee maanden is de uitkomst van een Brexit bij het referendum in het VK op 23 juni (zie impact van een Brexit). Mondiaal blijft het boven de markt hangen van Fed-renteverhogingen een constant risico voor opkomende economieën en valutakoersen, is er nog continue onzekerheid rond de groeivertraging van China en leidt oplopende onzekerheid tot vertragingen bij TTIP onderhandelingen en TPP ratificatie. Een verdere escalatie van het conflict in Syrië en instabiliteit in het Midden-Oosten vormen op korte termijn risico’s voor met name Turkije. Ook kan de vluchtencrisis (hierdoor) weer oplaaien, temeer door het waarschijnlijk uiteenvallen van de overeenkomst met Turkije (zie politieke ontwikkelingen in Europa). In Europa is de verwachting is dat de lopende gesprekkenrond het Griekse schuldprogramma tussen de Griekse regering en de instituties een hoogtepunt bereikt rond eind mei. Gegeven bovenstaande hebben alle betrokken partijen prikkels om dáár dit keer in elk geval snel uit te komen.

Delen:
Auteur(s)
Daniël van Schoot
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 21 62666
Allard Bruinshoofd
Rabobank KEO
030 21 62666

naar boven