RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Spanje: sterk herstel staat op het spel

Conjunctuurbeeld

Delen:
  • De Spaanse economie groeit snel, maar tijdelijke groei-impulsen zwakken af en onzekerheden zijn toegenomen
  • We verwachten dat de economische groei in 2016 en 2017 iets afneemt, naar respectievelijk 2¾% en 2¼%
  • De groei blijft voornamelijk gedreven door de binnenlandse vraag
  • Het risico is groot dat de Spaanse overheid onvoldoende krachtig beleid zal voeren om structurele uitdagingen gronding te lijf te gaan

De Spaanse economie groeit momenteel als één van de snelste in de eurozone. In het eerste kwartaal van 2016 groeide de economie opnieuw met 0,8% (figuur 1). Ondanks de sterke groei in de afgelopen kwartalen is de economie nog altijd niet hersteld van de crisis (figuur 2). Vergeleken met de periode voor de crisis hebben huishoudens (in reële termen) nog altijd minder te besteden, gaan er per kwartaal nog altijd fors meer bedrijven over de kop (figuur 3) en is de werkloosheid nog torenhoog. Ondanks de veerkracht die de Spaanse economie recent heeft getoond, heeft ze nog een lange weg van herstel te gaan.

Figuur 1: Opnieuw sterke kwartaalgroei
Figuur 1: Opnieuw sterke kwartaalgroeiBron: INE
Figuur 2: Economie nog steeds kleiner dan voor de crisis
Figuur 2: Economie nog steeds kleiner dan voor de crisisBron: Macrobond

De komende kwartalen blijft de economische groei van Spanje relatief sterk. Maar door het afzwakken van tijdelijke impulsen, zoals zeer ruim budgettair beleid, dalende olieprijzen en een depreciërende euro, zakt deze groei wel iets terug. Tegelijkertijd zijn onzekerheden toegenomen. Verder vooruitkijkend belemmert de hoge (langdurige en jeugd) werkloosheid een langdurig voortvarend herstel. We verwachten een BBP-volumegroei van 2¾% in 2016 en 2¼% in 2017 na 3,2% in 2015 (tabel 1). De groei wordt voornamelijk gedragen door de binnenlandse vraag.

Figuur 3: Hoog aantal faillissementen ondanks afname
Figuur 3: Hoog aantal faillissementen ondanks afnameBron: Macrobond
Tabel 1: Kerngegevens Spanje
Tabel 1: Kerngegevens SpanjeBron: Rabobank, Nigem, Macrobond

Consumptiegroei blijft sterk, maar zwakt wel af

De particuliere consumptie blijft dit en volgend jaar de sterkste groeimotor, maar de groeit valt wel iets terug. Hiervoor zijn verschillende redenen:

(i) reële loongroei, de nominale loongroei gecorrigeerd voor inflatie, blijft positief maar neemt later dit jaar af. Stijgende olieprijzen duwen de inflatie omhoog, terwijl de nominale loonstijging beperkt blijft door hoge werkloosheid ( figuur 4 en tabel 1);

(ii) het sentiment onder consumenten is positief in historisch perspectief, maar verslechtert al enige maanden (figuur 5). Dit laatste komt vermoedelijk zowel door externe aangelegenheden zoals de vluchtelingencrisis als interne zoals het huidige politieke klimaat, de aankomende verkiezingen en het slechts matige herstel van het inkomen;

(iii) het begrotingsbeleid is ruim ten opzichte van de crisisjaren, maar minder dan in 2015. Bovendien eist de Europese Commissie dat Spanje extra bezuinigingsmaatregelen neemt in 2016 en 2017 (figuur 6);

(iv) huizenprijzen beginnen langzaam te stijgen, maar de huizenprijzen zijn nog 30% tot 40% lager dan voor de crisis (figuur 7);

(v) de daling van de spaarquote van huishoudens, en dus de stimulans die daar van uit gaat op de bestedingen, lijkt ten einde.

Figuur 4: Sterke groei werkgelegenheid
Figuur 4: Sterke groei werkgelegenheidBron: Macrobond
Figuur 5: Consumentenvertrouwen daalt van hoog niveau
Figuur 5: Consumentenvertrouwen daalt van hoog niveauBron: Macrobond
Figuur 6: Stimulans vanuit begrotingsbeleid neemt af
Figuur 6: Stimulans vanuit begrotingsbeleid neemt af* Het feitelijke begrotingstekort geschoond voor stand van de conjunctuur en eenmalige inkomsten en uitgaven.
Bron: Macrobond, AMECO, Europese Commissie
Figuur 7: Huizenprijzen 30% tot 40% gedaald
Figuur 7: Huizenprijzen 30% tot 40% gedaaldBron: Macrobond

Sterke investeringsgroei neemt af

Ook de investeringsgroei zet door, maar deze neemt net als de groei van de particuliere consumptie af. Hiervoor zijn meerdere redenen:

(i) het economisch klimaat in zowel het binnenland als in belangrijke handelspartners is verbeterd, maar onzekerheden zijn toegenomen. Binnenlands spelen onzekerheid over de kracht van het economische herstel en de huidige politieke situatie een grote rol. De onzekerheid vertaalt zich ook in een dalend producentenvertrouwen sinds begin 2016 (figuur 8) en leidt mogelijk tot uitstel van investeringen;

(ii) de financiële positie van bedrijven is verbeterd, maar schuldafbouw is nog niet ten einde. En hoewel winstmarges ook vooruitkijkend baat hebben bij lage loongroei, worden ze gedrukt door lage stuntprijzen en stijgende olieprijzen;

(iii) in historisch perspectief is de overcapaciteit beperkt en de orderpositie goed, maar de eerste neemt sinds begin 2016 weer iets toe, terwijl de laatste sinds eind 2015 licht is verslechterd (figuur 9);

(iv) de rente op kredietverlening is historisch laag, maar de daling neemt af en mogelijk dus ook de positieve stimulans die er van uit gaat;

Figuur 8: Producentenvertrouwen daalt van hoog niveau
Figuur 8: Producentenvertrouwen daalt van hoog niveauBron: Macrobond
Figuur 9: Capaciteitsbezettingsgraad is afgenomen
Figuur 9: Capaciteitsbezettingsgraad is afgenomenBron: Macrobond

Houdbaarheid crisisherstel staat op het spel

Het risico is groot dat de Spaanse overheid onvoldoende krachtig beleid voert om de hoge (structurele) werkloosheid aan te pakken, hogere productiviteitsgroei te stimuleren en de (kwalitatieve) concurrentiekracht van de Spaanse export sector te verbeteren. De nationale verkiezingen van 26 juni hebben opnieuw een gefragmenteerd parlement opgeleverd. Het zal vermoedelijk dan ook wederom lastig zijn om een daadkrachtige coalitie te vormen. Een effectieve aanpak van bovengenoemde is nodig om het economisch herstel kracht bij te zetten als de tijdelijke groei-impulsen, zoals wij verwachten, afzwakken.

Delen:
Auteur(s)
Maartje Wijffelaars
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
030 21 68740

naar boven