RaboResearch - Economisch Onderzoek

Brexit-stem laat het vooral stormen in de Britse economie

Economisch commentaar

Delen:
  • In het Verenigd Koninkrijk (VK) wordt de politieke en economische schade van de Brexit-stem zichtbaar
  • Financiële markten in heel Europa hebben sterk gereageerd en verplaatsen kapitaal vanuit risicovolle producten, zoals banken, naar overheidspapier van onder andere Duitsland
  • Op korte termijn zien we vooral dat de Brexit-stem de economie van het VK beïnvloedt. We schatten in dat de Brexit-stem ¼%-punt groei in 2016 en ¾%-punt groei in 2017 kost
  • Voor de eurozone verwachten we op de korte termijn een beperkt effect op de groei

Politieke chaos in het VK

Het Verenigd Koninkrijk (VK) kampt met een politieke en constitutionele crisis na de Brexit-stem. Vlak na de uitslag van het referendum heeft premier Cameron zijn ontslag aangekondigd en hebben ‘Brexiteers’ Nigel Farage en Boris Johnson het bijltje erbij neergegooid. Dit maakt pijnlijk duidelijk dat noch het Brexit-kamp noch het kabinet een draaiboek heeft liggen voor dit scenario. Partijleider Corbyn van Labour weigert op stappen nadat een motie van wantrouwen tegen hem met een grote meerderheid is aangenomen, omdat hij niet actief genoeg campagne voor het remain-kamp zou hebben gevoerd. De Schotse (pro-EU) SNP heeft opgeroepen tot een tweede onafhankelijkheidsreferendum mocht het tot een Brexit komen. Het zal aan de nieuwe premier zijn om de uittredingsprocedure te starten en de onderhandelingen met de EU in gang te zetten. Momenteel is het nog onzeker of, en zo ja wanneer, de uittreding zal plaatsvinden.

In Europa daarentegen is het politieke effect van de Brexit nog nauwelijks merkbaar. Veel regeringsleiders betreuren de keuze van de Britten, maar tot turbulentie heeft de uitslag van het referendum niet geleid. Veel van de politieke uitdagingen bestonden al (Briegel, 2016). Wel maakt de uitslag van het Brexit-referendum een exit uit de EU voor veel eurosceptische kiezers bereikbaar. Wellicht gaan we in andere landen daarom meer van dit soort referenda zien. Dit verhoogt het politieke risico in de EU.

Financiële markten reageren volop

Het verhoogde politieke risico zien we terug op de financiële markten. De eerste reactie na het nieuws over de referendumuitkomst was een scherpe daling van het pond, omdat een Brexit niet volledig was ingeprijsd (figuur 1). In Europa zagen we een vlucht naar veilige vermogenstitels, zoals overheidsobligaties van de kernlanden (Nederland, Duitsland en Zwitserland), waardoor de staatsrentes op deze obligaties daalden. Perifere landen werden eerst met een stijging van de staatsrentes geconfronteerd, maar vervolgens daalden ook deze. Tegelijkertijd worden meer risicovolle vermogenstitels geschuwd. Aandelen van Europese banken zijn fors gedaald en vooral Italiaanse banken zijn hard geraakt (figuur 2). Italiaanse banken waren al in slechte staat (Wijffelaars, 2016) en de verhoogde onzekerheid over de toekomst van de EU heeft de druk nog verder verhoogd.

Figuur 1: Pond hard onderuit…
Figuur 1: Pond hard onderuit…Bron: Macrobond
Figuur 2: Italiaanse bankaandelen het hardst geraakt
Figuur 2: Italiaanse bankaandelen het hardst geraaktBron: STOXX, Macrobond, Rabobank

Effect Brexit-stem direct voelbaar in Britse economie

Het effect van de Brexit-stem is direct voelbaar in de Britse economie. Het consumentenvertrouwen, dat al laag was in de maanden voor het referendum, is volgens GfK gedaald van -1 naar -9 in juni. Een grote kapitaalvlucht uit vastgoedfondsen laat zien dat de Brexit-stem commercieel vastgoed en mogelijk de huizenmarkt niet onberoerd laat. Vooralsnog beperkt het negatieve effect van de Brexit-stem zich vooral tot de economie van het VK.

We hebben onze economische groeivoorspelling voor het VK met ¼%-punt in 2016 en ¾%-punt in 2017 naar beneden bijgesteld. Dit is echter omgeven met grote onzekerheid. Onze groeibijstelling wordt onder meer gedreven door de verwachting dat de Britse bedrijfsinvesteringen verder zullen dalen. In aanloop naar het referendum stelden bedrijven hun investeringen al uit, in afwachting van meer zekerheid over de toekomstige vrijhandel van de Britten (figuur 3). Deze onzekerheid houdt de komende tijd aan en zal de bedrijfsinvesteringen in 2016 en 2017 verder drukken. Wij verwachten dat deze onzekerheid overslaat naar het consumentenvertrouwen, omdat onder andere de baanzekerheid op het spel kan komen te staan. Dit gecombineerd met een negatieve impact op het besteedbare inkomen van huishoudens zal de huishoudconsumptie drukken. Een lagere loondruk en duurdere importen door het zwakke pond raken het besteedbare inkomen van de Britten. De scherpe daling van het pond heeft wel een positief effect op de Britse exporten, omdat exporteurs hun producten goedkoper in het buitenland kunnen afzetten.

Figuur 3: Britse bedrijven stellen investeringen uit
Figuur 3: Britse bedrijven stellen investeringen uitBron: Bank of England, ONS, Rabobank

Voor de eurozone verwachten we een minimale impact op de economische groei in 2016 en 2017. Deze verwachting is echter omgeven met grote onzekerheden. De appreciatie van de euro ten opzichte van het pond heeft een negatief effect op de export, maar de depreciatie van de euro ten opzichte van de dollar en andere munten heeft een positief effect. Als de Britten daadwerkelijk toegang tot de interne markt verliezen heeft dit een grote impact op de vrijhandel en economie aan beide zijden van het Kanaal (Prins, 2016), waaronder Nederland (Prins & Van de Hei, 2016).

Delen:
Auteur(s)
Jurriaan Kalf
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 21 62666
Carlijn Prins
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 21 60033

naar boven