RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Tijdelijke zwakte in Nederlands economisch herstel

Conjunctuurbeeld

Delen:
  • Zwakke economische groei in tweede en derde kwartaal 2015
  • Groei in bouwnijverheid en maakindustrie keert in vierde kwartaal waarschijnlijk terug
  • Consumptie van huishoudens eind 2015 waarschijnlijk omlaag door warme weer, maar zal in 2016 weer toenemen

Zwakke economische groei in middelste twee kwartalen van 2015

De Nederlandse economische groei was in het tweede en derde kwartaal van 2015 zeer zwak. In beide kwartalen bleef de toename van het BBP-volume beperkt tot 0,1% (figuur 1).
In het tweede kwartaal had die zwakte nog één duidelijke oorzaak: de sterke daling van de gaswinning.

In het derde kwartaal viel dit negatieve effect van de gaswinning weg. Maar daar stond tegenover dat de particuliere consumptie ineens niet meer toenam. De private investeringen en de uitvoer groeiden nog wel, maar veel minder sterk dan in de afgelopen kwartalen het geval was.

Wij gaan er vanuit dat die zwakke economische ontwikkeling niet het einde heeft ingeluid van het Nederlandse economische herstel. Voor 2015 en 2016 verwachten wij dan ook nog steeds een toename van het BBP-volume met 2% of meer (tabel 1).

Figuur 1: Zwakte alom in derde kwartaal 2015
Figuur 1: Zwakte alom in derde kwartaal 2015Bron: CBS
Tabel 1: Kerngegevens Nederland
Tabel 1: Kerngegevens NederlandBron: CBS, Rabobank

Terugkeer groei maakindustrie en bouwnijverheid in vierde kwartaal

Een deel van de beperkte economische groei in het derde kwartaal was toe te schrijven aan tijdelijke ontwikkelingen. Zo stagneerde de uitvoer van goederen en daalde de productie van de maakindustrie. Cijfers over de export en de maakindustrie tot en met oktober wijzen echter op een terugkeer van de groei. Daarnaast is het producentenvertrouwen voor de maakindustrie tot en met het einde van het jaar goed op peil gebleven (figuur 2). Daardoor verwachten we ook voor het vierde kwartaal als geheel een hernieuwde groei van export en maakindustrie. In 2016 zet die groei door, geholpen door de lage waarde van de euro maar vooral door de verdere economische groei in voor Nederland belangrijke handelspartners.

Figuur 2: Inkoopmanagers maakindustrie blijven positief
Figuur 2: Inkoopmanagers maakindustrie blijven positiefBron: CBS, Markit

Ook de productie van de bouwnijverheid viel in het derde kwartaal terug. Dit kwam vooral doordat de productie in het tweede kwartaal extra hard omhoog geduwd werd door het bijna aflopen van het verlaagde BTW-tarief op de arbeidskosten bij verbouw- en renovatie. De tijdelijkheid van de terugval van de bouwproductie in het derde kwartaal wordt bevestigd door de beschikbare cijfers voor de sector tot en met oktober en vertrouwensindicatoren tot en met november.

Zwakke ontwikkeling consumptie houdt aan door buitengewoon warm weer

Naast de uitvoer, maakindustrie en bouwnijverheid kende ook de particuliere consumptie een zwak derde kwartaal. Ook hier verwachten wij dat de groei terug zal keren. Maar het is goed mogelijk dat we daar op moeten wachten tot het eerste kwartaal van 2016. De bijzonder hoge temperaturen in november en december (figuur 3) maken een dalende huishoudconsumptie in het laatste kwartaal van het jaar waarschijnlijk. Die daling komt dan dus niet voort uit een bewuste keuze van consumenten om de hand strakker op de knip te houden, maar is het gevolg van het minder vaak aanspringen van de centrale verwarming. Door het productieplafond in Groningen zal de lagere consumptie van aardgas overigens vooral neerslaan in lagere invoer, waardoor het negatieve effect op het Nederlandse BBP-volume beperkt blijft.

De besparing van het lagere energieverbruik wordt voor de meeste huishoudens pas in de loop van 2016 zichtbaar bij de jaarafrekening van het energiebedrijf. Dit zal dan optellen bij het toch al stijgende beschikbare huishoudinkomen. De verdere daling van de olieprijs in de afgelopen maanden leidt door een lagere inflatie tot een hogere reële loongroei in 2016 dan wij eerder hadden aangenomen. Samen met een toenemende werkgelegenheid en de belastingverlaging van 5 miljard euro zorgt dit voor een relatief sterke toename van het reëel beschikbare huishoudinkomen. Het consumentenvertrouwen is inmiddels op een voldoende hoog niveau om dit hogere inkomen ook neer te laten slaan in een toename van de bestedingen. Hoewel het oordeel over de algemeen economische situatie in de afgelopen negen maanden een grillig verloop kende en per saldo niet verbeterde, is het vertrouwen van consumenten in de woningmarkt van augustus tot en met november weer verder toegenomen (figuur 4). Ook het positieve oordeel van consumenten over of het een goed moment is om grote aankopen te doen nam tot en met december gestaag verder toe, tot een niveau dat we sinds 2001 niet meer gezien hebben.

Figuur 3: Buitengewoon warm in november en december
Figuur 3: Buitengewoon warm in november en decemberBron: KWA
Figuur 4: Vertrouwen woningmarkt en grote uitgaven stijgt verder
Figuur 4: Vertrouwen woningmarkt en grote uitgaven stijgt verderBron: CBS, Vereniging Eigen Huis
Delen:
Auteur(s)

naar boven