RaboResearch - Economisch Onderzoek

Willen jongeren echt allemaal in de stad wonen?

Column

Delen:

De steden groeien (weer) doordat jongvolwassenen daar in groten getale naar toe trekken en er enkele jaren later een gezin stichten, zo luidt de ‘communis opinio’ momenteel. Met enige regelmaat verschijnen in de krant artikelen over de gekte op de woningmarkt in Amsterdam, het zoeken naar de juiste school door jonge ouders in Utrecht of de sterke groei van het aantal kekke koffiebars die gepaard gaat met de opmars van de yuppies in Den Haag. De cijfers lijken dit beeld te onderbouwen. Op grond van de dichtheid van het grondgebruik kent het CBS aan 75 gemeenten in ons land het predicaat ‘(zeer) sterk stedelijk’ toe. Het aandeel van deze stedelijke gemeenten in de bevolking tot 35 jaar neemt sinds een aantal jaren inderdaad sterk toe.

Je kunt ‘de cijfers’ echter ook van een andere kant belichten en dat nuanceert het beeld van de verjonging in de stad nogal. Want in de eerste plaats, wat is een stad? De CBS-indeling neemt niet alleen gemeenten als Amsterdam en Groningen mee, maar bijvoorbeeld ook Rijswijk, Diemen en Leiderdorp (Rabobank, 2014). Deze stedelijke gemeenten verschillen onderling sterk qua ontwikkeling van het aandeel in het aantal jongeren in ons land. De aanwezigheid van hoger onderwijs is daarbij cruciaal. Studentensteden, zoals Groningen en Nijmegen, zien hun aandeel fors groeien, steden zonder hoger onderwijs nauwelijks. Het maakt daarnaast nogal wat uit of er in de afgelopen jaren op grote schaal is gebouwd, zoals in Barendrecht of Beverwijk, of niet, zoals in Brunssum of Zwijndrecht. Gemeenten waar wordt gebouwd, zien hun aandeel in het aantal jongeren toenemen, andere juist niet. Woningbouw vindt verder nog altijd vooral in de ‘groene wei’ plaats. De groei van het aandeel van de stedelijke gemeenten in het aantal jongeren komt daardoor voor een groot deel voor rekening van (Vinex)-uitbreidingswijken. De bestaande stad speelt daarin veel minder een rol.

In de tweede plaats maakt het nogal uit wat je onder ‘jongere’ verstaat. Is dat alleen een kind, of ook een student of een dertiger (Rabobank, 2016)? Voor toename van het aandeel van een gemeente in het aantal kinderen is woningnieuwbouw, zoals Hendrik-Ido-Ambacht of Zwolle, een belangrijke factor. Voor toename van het aandeel van een gemeente in het aandeel jongvolwassenen speelt, zoals gezegd, de aanwezigheid van hoger onderwijs een rol, zoals in Delft of Leiden. Voor toename van het aandeel starters op de arbeidsmarkt is de ligging in het land belangrijk, zoals in Amstelveen of Diemen. Er zijn slechts zeventien stedelijke gemeenten die hun aandeel in alle drie deze categorieën zien toenemen.

In de derde plaats neemt niet alleen het aandeel van de stedelijke gemeenten in het aantal jongeren toe, maar dat geldt ook in het algemeen voor hun aandeel in de totale bevolking. Alleen onder 65-plussers neemt het aandeel van de stedelijke gemeenten nog af. De totale Nederlandse bevolking concentreert zich dus in steden, niet alleen de jongeren. De bevolking van de stedelijke gemeenten is weliswaar relatief jong, maar er ontstaat een heel ander perspectief als je kijkt naar de ontwikkeling van de bevolkingssamenstelling in de verschillende gemeenten. De Nederlandse bevolking vergrijst en dat is ook in de steden het geval, zij het minder sterk dan in landelijke gemeenten. Steden krijgen steeds het karakter van ‘jonge eilanden’ in een ‘grijze zee’, maar dat neemt niet weg dat ook in de stedelijke gemeenten het aandeel van jongeren afneemt. Er zijn maar een paar stedelijke gemeenten waar het aandeel van kinderen, jongvolwassenen of starters nog toeneemt en er zijn geen steden waar dat voor alle drie de categorieën jongeren het geval is.

Terug naar de zeventien stedelijke gemeenten die voor alle categorieën jongeren een toename van hun aandeel laten zien. Daarvan hebben er negen een instelling voor hoger onderwijs binnen hun grenzen en liggen er eveneens negen in de Noordvleugel van de Randstad. Er is er echter één, waar het aandeel in het aantal kinderen, adolescenten en starters in Nederland veel sterker toeneemt dan in de andere steden en dat is... Amsterdam. Kortom, jongeren in de stad is niet alleen, maar wel vooral een ‘Grachtengordelverhaal’. Wellicht niet alle, maar wel veel jongeren willen in Amsterdam wonen.

Delen:
Auteur(s)

naar boven