RaboResearch - Economisch Onderzoek

Lage BBP-groei Nederland door laag gasverbruik en tegenvallende exportgroei

Economisch commentaar

Delen:
  • Het Nederlandse BBP groeide in het vierde kwartaal van 2015 met 0,3% ten opzichte van het derde kwartaal
  • Het lage gasverbruik als gevolg van de hoge temperaturen en de lage exportgroei hebben de economische groei gedrukt
  • De bedrijfsinvesteringen noteerden mede door fiscaal gedreven autoverkopen een flinke groei

Volgens de eerste raming van het CBS nam de omvang van de economie in het laatste kwartaal van 2015 met 0,3% toe ten opzichte van het kwartaal ervoor (figuur 1). Een krimp van de particuliere consumptie als gevolg van het lage gasverbruik drukte de groei. De uitvoergroei was eveneens laag. Vooral de bedrijfsinvesteringen droegen de groei.

Figuur 1: Zwakke BBP-groei in vierde kwartaal 2015
Figuur 1: Zwakke BBP-groei in vierde kwartaal 2015Bron: CBS

De groei in het vierde kwartaal steekt mager af tegen het gestage herstel dat we zo duidelijk zagen tegen het eind van 2014 en in de eerste helft van 2015. Hoewel die zwakte eveneens zichtbaar is in de ons omringende landen (zie Gestage groei eurozone door investeringen, maar risico’s stapelen zich op), speelden er voor Nederland specifiek in het vierde kwartaal ook eenmalige effecten die de groei neerwaarts hebben vertekend. Zonder de krimp in de delfstoffenwinning als gevolg van het lage gasverbruik zou de kwartaal-op-kwartaalgroei namelijk 0,6% zijn geweest. Door die vertekeningen heen en vooruitkijkend zien we nog altijd een breed gedragen economisch herstel. Daarbij moeten we wel nadrukkelijk concluderen dat de risico’s in de externe omgeving zijn toegenomen, getuige de lagere wereldhandelsgroei en de volatiliteit op de financiële markten van de afgelopen maanden.

Zwakke uitvoergroei

Het uitvoervolume nam in het vierde kwartaal met 0,2% kwartaal-op-kwartaal toe, in lijn met de eveneens zwakke groei in het derde kwartaal. De invoer nam in het laatste kwartaal met 0,5% toe. Het resultaat was dat de internationale handel in het vierde kwartaal iets van de BBP-groei aftrok. De lage exportgroei is waarschijnlijk een reflectie van de terugvallende groei in China en een aantal opkomende markten. De invoergroei lag door de lagere vraag naar gas eveneens ruim onder het gemiddelde van de kwartalen ervoor.

Laag gasverbruik drukt de consumptie

Door de hoge temperaturen tegen het einde van 2015 lag het gasverbruik in het vierde kwartaal lager dan normaal. Dit drukte de particuliere consumptie in het laatste kwartaal, waardoor deze met 0,1% kromp. In de komende kwartalen trekt de consumptiegroei naar verwachting aan, vanwege het wegvallen van dit gaseffect, het hoge aantal woningverkopen en de stijging van het reëel beschikbare huishoudinkomen.

Autoverkopen duwen groei bedrijfsinvesteringen omhoog

De bedrijfsinvesteringen namen in het vierde kwartaal met 4% toe ten opzichte van het derde kwartaal. Deze groei is opwaarts vertekend door het hoge aantal autoverkopen in het laatste kwartaal. Dit was het gevolg van een anticipatie op de verhoging van de fiscale bijtelling voor leaseauto’s per 1 januari dit jaar.

Sectoren

Vanuit de productiebenadering van het BBP zagen we de economische zwakte vooral terug in de sector delfstoffenwinning. Daar daalde de productie met bijna 14% ten opzichte van het derde kwartaal. Het is niet helemaal duidelijk in hoeverre dit nog een doorwerking is van de verlaging van het productieplafond eerder dit jaar of dat gasproducenten door het warme weer zijn overgegaan op onderbenutting van hun capaciteit. De maakindustrie vormde met een groei van 2,4% op kwartaalbasis een positieve uitschieter onder de sectoren. Maanddata laten zien dat de groei binnen de maakindustrie vooral voortkwam uit de chemische industrie en de reparatie en installatie van machines (figuur 2). De groei van laatstgenoemde lijkt samen te hangen met de sterke stijging van de bedrijfsinvesteringen. De productie van de zakelijke dienstverlening is al een aantal kwartalen op rij gestaag gestegen. Deze sector groeide het vierde kwartaal met 1,7%, vergelijkbaar met voorgaande kwartalen.

Werkgelegenheidsgroei trekt aan

In het vierde kwartaal kwamen er 40.000 werkzame personen bij ten opzichte van het derde kwartaal, de hoogste groei in de werkgelegenheid sinds het eerste kwartaal van 2008. De private sector fungeerde als grootste banenmotor, en daarbinnen vooral de sectoren zakelijke dienstverlening en handel, vervoer en horeca (figuur 3). Opvallend was dat de werkgelegenheid in de sector overheid en zorg in het laatste kwartaal van 2015 niet langer afnam. Voor de komende kwartalen verwachten we een verdere groei van de werkgelegenheid. Arbeidsmarktindicatoren zoals het aantal vacatures ondersteunen dit beeld.

Figuur 2: Chemie en reparatie en installatie van machines stuwen groei maakindustrie
Figuur 2: Chemie en reparatie en installatie van machines stuwen groei maakindustrieBron: CBS
Figuur 3: Werkgelegenheidsgroei trekt aan
Figuur 3: Werkgelegenheidsgroei trekt aanBron: CBS
Delen:
Auteur(s)
Theo Smid
Rabobank KEO
030 21 62666
Lisette van de Hei
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
088 726 7864

naar boven