RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Hervormd EU-lidmaatschap voor het VK: winsten en concessies

Economisch commentaar

Delen:
  • De Europese leiders hebben op vrijdag 19 februari een akkoord gesloten over hervormd EU-lidmaatschap van het VK
  • Ondanks een aantal winsten heeft Cameron ook veel concessies moeten doen en daardoor minder hervormingen binnengehaald dan hij had beloofd
  • Toch zien wij als basisscenario dat een meerderheid van de Britse bevolking zal stemmen voor EU-lidmaatschap
  • Negatieve reacties op het akkoord van politici vergroten wel de kans op een vertrek van het VK uit de EU (Brexit)

Het akkoord over een hervormd EU-lidmaatschap dat de Britse premier David Cameron op vrijdag 19 februari met de overige Europese leiders heeft gesloten, verraste ietwat aan de positieve kant voor het VK. Toch heeft Cameron ook veel compromissen moeten sluiten, waardoor hij minder hervormingen binnen heeft gesleept dan hij had beloofd. Daarmee voorziet hij de ‘uit’-campagne van munitie. Het Britse volk zal op donderdag 23 juni 2016 in een referendum stemmen over behoud van het EU-lidmaatschap.

De inhoud van het akkoord: wat zijn de wijzigingen?

Cameron beoogde het EU-lidmaatschap op vier terreinen te wijzigen: de toegang tot sociale zekerheid voor immigranten beperken, een grotere rol aan nationale overheden geven, de niet-eurozone landen beschermen en de concurrentiekracht van het bedrijfsleven verbeteren.

Sociale zekerheid en immigratie

In het akkoord is afgesproken dat werkende EU-immigranten de eerste vier jaar minder recht hebben op sociale uitkeringen, als een noodremsysteem is geactiveerd. Deze noodrem kan worden geactiveerd als het publieke belang in gevaar komt, bijvoorbeeld als het sociale-zekerheidssysteem onder druk staat, en mag maximaal zeven jaar van kracht zijn. De uitsluiting van sociale uitkeringen verdwijnt echter geleidelijk, zodat EU-immigranten al na het eerste jaar recht hebben op een deel van de uitkeringen. Daarnaast zal de kinderbijslag voor kinderen die niet wonen in het land waar de ouder werkt vanaf nu worden berekend op basis van de levensstandaard in het land van herkomst. Van alle families die kinderbijslag ontvangen voor kinderen die niet in het VK wonen, is 65% Pools en 6% Litouws. Omdat de levensstandaard in die landen lager is dan in het VK, zal dit de Britse overheid een besparing opleveren[1]. Deze nieuwe berekening van de kinderbijslag mogen alle EU-landen direct toepassen bij nieuwe aanvragen en vanaf 2020 ook voor al bestaande kinderbijslaguitkeringen.

Hoewel Cameron op dit beleidsterrein een aantal wijzigingen heeft weten te bedingen, heeft hij ook concessies moeten doen. Het is daarom de vraag of de wijzigingen significant genoeg zijn om het Britse volk te overtuigen, zeker omdat dit voor hen het meest gevoelige punt is (Eurasia, 2016).

Soevereiniteit

Lidstaten krijgen meer mogelijkheden om nieuwe Europese wetsvoorstellen tegen te houden of te veranderen via de zogenoemde rode kaart. Als een meerderheid van de nationale parlementen tegen een wetsvoorstel is, kan het voorstel worden ingetrokken of aangepast. Hiermee is de rode kaart krachtiger dan de al bestaande gele en oranje kaart die Londen te zwak vond, omdat de Europese Commissie slechts gedwongen wordt de wetgeving nogmaals te bestuderen en te heroverwegen. Ook is er nu in veel krachtigere bewoordingen vastgelegd dat het VK is uitgezonderd van de ‘ever closing union’.

Economisch bestuur

De belangrijkste wijziging die Cameron in het economische bestuur wilde doorvoeren, was het waarborgen van de bescherming van niet-eurozonelanden tegen discriminerende regelgeving in het veel grotere eurozone-blok. Verrassend genoeg heeft Cameron op dit punt winst geboekt. Elk niet-eurozoneland kan nu discriminerende eurozonewetgeving ter discussie stellen op een EU-top. Omdat geen land een veto heeft, zal dit in de praktijk echter vooral leiden tot uitstel, en niet tot afwijzing, van eurozonewetgeving.

Concurrentiekracht

Ondanks dat Europese leiders het oneens kunnen zijn over de specifieke maatregelen, willen ze allemaal de bureaucratie verminderen, meer handelsverdragen sluiten en de interne markt voltooien. Ze hebben dan ook afgesproken dat de relevante EU-instituties en lidstaten concrete stappen zullen zetten om deze punten te verbeteren, en daarmee de competitiviteit van het bedrijfsleven te vergroten.

Voetnoot

[1] Het House of Commons schat echter dat slechts 0,26% van de totale kinderbijslag naar EU-immigranten gaat van wie de kinderen in een ander EU-land wonen.

Reacties in het VK op het akkoord vergroten kans op Brexit

Ons basisscenario is dat een meerderheid van de Britse bevolking zal stemmen voor EU-lidmaatschap, aangezien een Brexit onwenselijk is vanwege de economische en politieke impact (Prins, 2015). Een kanttekening is wel dat het Britse volk deze argumenten mogelijk minder belangrijk vindt dan emotionele argumenten. Daarnaast heeft Cameron een aantal winsten behaald met de heronderhandeling van het Britse EU-lidmaatschap die zijn ‘in’-campagne zullen ondersteunen. Negatieve reacties op het akkoord, niet alleen vanuit het Britse eurosceptische kamp maar ook vanuit de partij van Cameron, vergroten wel de kans op een Brexit. Zo hebben twee belangrijke politici van de Conservatieve Partij aangegeven de ‘uit’-campagne te steunen. Dit zijn Michael Gove, de Britse minister van Justitie en een langdurige bondgenoot van Cameron, en Boris Johnson, de populaire burgemeester van Londen en kanshebber om Cameron op te volgen als premier.

Literatuur

Rahman, M., Lichfield, C. & Petrova, T. (2016). United Kingdom – Deal will serve its purpose, but only just, Eurasia Group.

Delen:
Auteur(s)

naar boven