RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Gematigde Nederlandse groei eind 2015, vooruitzichten voor 2016 gunstig

Conjunctuurbeeld

Delen:
  • Consumptie in vierde kwartaal 2015 waarschijnlijk lager door warme weer
  • Lage inflatie positief voor de koopkracht
  • Daling werkloosheid in december 2015 door stijging werkgelegenheid
  • Zwakke ontwikkeling export

Het Nederlandse reële Bruto Binnenlandse Product (BBP) groeide in het tweede en derde kwartaal van 2015 zwak, mede door tijdelijke factoren. Recente cijfers wijzen ook op een matige groei in het vierde kwartaal. Maanddata geven aan dat de export eind 2015 zwak is geweest. Ook de particuliere consumptie is naar verwachting in het laatste kwartaal van 2015 gedaald. Dit is veroorzaakt door de hoge gemiddelde temperatuur in november en december van vorig jaar en was reeds zichtbaar in de consumptiedaling van november (figuur 1).

Door eerdere gerealiseerde groeicijfers startte de Nederlandse economie op een relatief hoog niveau van economische activiteit. Daardoor verwachten wij voor 2015 als geheel toch een toename van het BBP-volume van 2%. In 2016 voorzien wij een versnelling van deze groei naar 2½% (tabel 1). Belangrijke factoren hiervoor zijn onder andere een hogere werkgelegenheid en de belastingverlaging van vijf miljard euro, die zich vertalen in een hogere particuliere consumptie. Toegenomen internationale onzekerheden vormen voor deze verwachtingen echter een neerwaarts risico.

Figuur 1: Daling particuliere consumptie
Figuur 1: Daling particuliere consumptieBron: CBS
Tabel 1: Kerngegevens Nederland
Tabel 1: Kerngegevens NederlandBron: CBS, Rabobank

Lage inflatie gunstig voor de koopkracht

De Nederlandse inflatie bleef in december 2015 met 0,5% relatief laag (figuur 2). Gemiddeld genomen kwam de inflatie over heel 2015 volgens de Europees vergelijkbare HICP uit op 0,2%. Dit is de laagste notering sinds de start van deze indicator in 1997. Door de aantrekkende economie in 2016 verwachten wij wel een geleidelijke toename van de inflatie naar 1%. Door de olieprijsdaling van begin dit jaar kan dit mogelijk lager uitvallen.

Figuur 2: Positieve reële loonontwikkeling
Figuur 2: Positieve reële loonontwikkelingBron: CBS

De lage inflatie is gunstig voor de koopkracht van huishoudens. Sinds 2014 stijgen de cao-lonen weer harder dan het gemiddelde prijspeil, wat vooral in 2015 heeft bijgedragen aan een positieve reële loonontwikkeling (figuur 2). Ook voor 2016 verwachten we dat de lonen harder stijgen dan de inflatie.

Geleidelijk herstel op de arbeidsmarkt

In december 2015 daalde de werkloosheid naar 6,6%, mede door een stijging van de werkgelegenheid (figuur 3). Daarmee bedroeg de gemiddelde werkloosheid in 2015 6,9%, een gematigde daling ten opzichte van 7,4% in 2014.

Figuur 3: Daling werkloosheid
Figuur 3: Daling werkloosheidBron: CBS

Voor 2016 verwachten wij een verder herstel op de arbeidsmarkt. Naast de aantrekkende economische groei wijst een aantal indicatoren op een verdere groei van de werkgelegenheid. De ontwikkeling van het aantal uitzenduren hangt samen met de toename van het aantal werkzame personen op de private arbeidsmarkt (Badir, 2014) en dit aantal neemt al zeven kwartalen op rij toe. Daarnaast stijgt het aantal vacatures al negen kwartalen achter elkaar. Verder verwachten we dat de daling van de werkgelegenheid in de zorg in 2016 minder sterk zal zijn dan in 2015, omdat de zwaarste klappen door hervormingen en bezuinigingen in die sector vermoedelijk al zijn gevallen. Hiertegenover staat dat het arbeidsaanbod in 2016 waarschijnlijk ook zal toenemen door een hogere arbeidsparticipatie, wat de afname van de werkloosheid remt. Per saldo verwachten we dat de werkgelegenheidsgroei groot genoeg zal zijn om de werkloosheid te laten dalen naar gemiddeld 6¼% in 2016.

Zwakke exportontwikkeling eind 2015

De export daalde in november 2015 met 1% (seizoensgecorrigeerd) ten opzichte van oktober. Hierdoor is er over de laatste zes maanden sprake van een negatief momentum (verandering van het driemaandsgemiddelde ten opzichte van de drie maanden ervoor) van 0,1% (figuur 4). Hoewel deze cijfers vaak nog fors worden aangepast, is het mogelijk dat de uitvoergroei in het vierde kwartaal van 2015 opnieuw zwak of zelfs negatief zal zijn. Die zwakke uitvoergroei lijkt goed te begrijpen vanwege de recente onrust op de financiële markten over de toestand van de wereldeconomie. Als we echter kijken naar de economische groei bij onze belangrijkste handelspartners, dan zien we een terugkeer van de uitvoergroei toch meer voor de hand liggen.

Figuur 4: Negatief momentum uitvoer
Figuur 4: Negatief momentum uitvoerBron: CBS, Rabobank

Ook voor 2016 verwachten wij dat de economische groei in de eurozone op peil blijft. Dit is nog steeds het belangrijkste handelsgebied voor Nederland. Tegelijkertijd zijn er belangrijke internationale onzekerheden. Een sterkere dan verwachte Chinese groeivertraging, een mogelijke verzwakking van de wereldhandel of een te snelle renteverhoging in de Verenigde Staten vormen een neerwaarts risico voor onze verwachtingen voor de Nederlandse uitvoergroei.      

Delen:
Auteur(s)
Pieter van Dalen
Rabobank KEO
030 21 2666

naar boven