RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Spanje: eindelijk een regering, reden voor een feestje?

Conjunctuurbeeld

Delen:
  • Spaanse economie blijft sterk groeien
  • Einde regeringsimpasse is positief, maar kan afzwakking van de groei niet voorkomen. Wij verwachten dat de economie in 2017 groeit met 2,2 procent, na 3,2 procent in 2016
  • De afzwakking van de groei raakt bedrijven die een handelsrelatie hebben met Spanje. De Spaanse binnenlandse vraag blijft evenwel relatief sterk
  • De nieuwe regering zal niet doorpakken met gewenste hervormingen

De Spaanse economie dendert voort. In de eerste drie kwartalen van dit jaar groeide zij met gemiddeld 0,8 procent, twee keer zo hard als het gemiddelde van de eurozone(figuur 1). En dat zonder regering. Eind oktober trad er na tien maanden en twee verkiezingen eindelijk een nieuwe regering aan. Zorgt dit ervoor dat de economie de komende kwartalen nog harder gaat groeien? En wat is de impact van de groeivooruitzichten voor bedrijven die actief zijn in of exporteren naar Spanje? Op deze vragen ga ik in deze publicatie in.

Kort gezegd is het positief voor de economische groei dat de regeringsimpasse ten einde is, maar toch verwachten wij dat de Spaanse economie volgend jaar minder hard groeit dan dit jaar. Dit raakt bedrijven die een handelsrelatie hebben met Spanje. Met een verwachte economische groei van 2,2 procent zijn de vooruitzichten voor 2017 echter nog altijd relatief goed.

Figuur 1: Spaans groeiherstel trekt een sprint in 2016
Figuur 1: Spaans groeiherstel trekt een sprint in 2016Bron: Macrobond
Tabel 1: Macro-economische kerngegevens Spanje
Tabel 1: Macro-economische kerngegevens ItaliëBron: Rabobank, Macrobond, Nigem

Regeringsvorming kan afzwakking groei niet voorkomen

Sinds de regering is aangetreden, zijn het consumenten- en producentenvertrouwen na maanden van daling weer gestegen. Dit geeft vermoedelijk een positieve stimulans aan de consumentenbestedingen en de investeringen (figuur 2 en 3). Ook de ferme werkgelegenheidsgroei, goede capaciteitsbezettingsgraden en degelijke orderposities ondersteunen het aanhoudende economische herstel. Er is echter een aantal factoren die ervoor zorgen dat de groei volgend jaar lager is dan dit jaar, respectievelijk 2,2 en 3,2 procent (tabel 1, zie ook Spanje: sterk herstel staat op het spel).

Figuur 2: Producenten krijgen vertrouwen terug
Figuur 2: Producenten krijgen vertrouwen terugBron: Macrobond
Figuur 3: Ook consumenten reageren positief op einde impasse
Figuur 3: Ook consumenten reageren positief op einde impasseBron: Macrobond

De belangrijkste redenen hiervoor zijn:

(i) Krapper begrotingsbeleid (figuur 4), voornamelijk belastingverhogingen;

(ii) Inflatie neemt meer toe dan de loongroei. De prijsstijging wordt voornamelijk gevoed door hogere olieprijzen en de aanhoudend hoge werkloosheid remt de loongroei (figuur 5);

(iii) Minder resterende opgekropte investeringsvraag bij bedrijven en slechts matige vooruitzichten voor herstel op de woningmarkt;

(iv) Lagere economische groei bij belangrijke handelspartners zoals Frankrijk, Duitsland en Groot-Brittannië.

Figuur 4: Overheid trekt de broekriem weer aan
Figuur 4: Overheid trekt de broekriem weer aanBron: Macrobond, Europese Commissie
Figuur 5: Werkloosheid nog ver boven pre-crisisdal
Figuur 5: Werkloosheid nog ver boven pre-crisis dalBron: Macrobond

Een andere oorzaak, met ook langetermijneffecten, is dat de regering in de laatste twee jaar weinig economische hervormingen meer heeft doorgevoerd. En de groeistimulans die uitging van structurele hervormingen in eerdere jaren neemt af.

Ook verwachten we dat het redelijk instabiel blijvende politieke landschap het positieve effect van de regeringsvorming overschaduwt.

Spaanse overheid moet wennen aan gefragmenteerde politiek

Aanblijvend minister-president Rajoy is met zijn minderheidsregering afhankelijk van de (gedoog-)steun van Ciudadanos en de Socialisten. De steun van beide partijen is nodig om beleid door te voeren. Dit betekent erg lastige onderhandelingen en vermoedelijk weinig daadkrachtig beleid. Spanje heeft nauwelijks ervaring met coalitieregeringen en al helemaal niet met een ‘grote coalitie’. Het stevig polderen zit de Spanjaarden dus niet zoals bij ons Nederlanders in het bloed. Daarbij lopen de ideologieën van de conservatieve centrumrechtse PP van Rajoy, het liberale centrumrechtse Ciudadanos en de centrumlinkse Socialisten (PSOE) uiteen. Ook zal de onrust in Catalonië aandacht blijven opeisen. Op termijn zal vermoedelijk overeenstemming worden bereikt om bepaalde regio’s meer autonomie toe te kennen. Het gaat hier wel om een grondwetswijziging, die het volledige jaar, zo niet jaren in beslag kan nemen.

Positief is dat het de regering is gelukt om een bezuinigingsagenda door het parlement te loodsen. Om de steun van de PSOE te krijgen, heeft ze echter wel het minimumloon moeten verhogen. Het moet nog blijken of het positieve effect op de consumptie of het negatieve effect op de export door verminderde internationale concurrentiekracht groter is.

Hoe het ook zij, het is niet precies bekend wat Rajoy van plan is, maar een krachtige beleidsagenda om de hoge (structurele) werkloosheid aan te pakken, hogere productiviteitsgroei te stimuleren en de (kwalitatieve) concurrentiekracht van de Spaanse exportsector te verbeteren is onwaarschijnlijk. Dit remt de toekomstige economische groei.

Beperkte impact voor bedrijven actief in Spanje

Figuur 6: Spaanse economie zet kunstje in 2017 voort
Figuur 6: Spaanse economie zet kunstje in 2017 voortBron: Rabobank, Nigem

Voor bedrijven die exporteren naar of actief zijn in Spanje betekent de afname van de economische groei concreet dat de vraag naar consumptiegoederen, halffabricaten en kapitaalgoederen gemiddeld genomen minder hard groeit dan in 2016. Dat wil echter niet zeggen dat de vooruitzichten slecht zijn en al helemaal niet dat de vraag krimpt. De Spaanse economie groeit ook volgend jaar weer beduidend harder dan de economie van de gehele eurozone (1,3 procent) (figuur 6). De verwachte groei is zelfs bijna vier keer zo hoog als de verwachte groei van 0,6 procent in buurland Italië (zie Italy: All bets are off en Italië: politiek en bankensector bedreigen pril economisch herstel) en twee keer zo hoog als die in buurland Portugal (1 procent).

Delen:
Auteur(s)
Maartje Wijffelaars
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
030 21 68740

naar boven