RaboResearch - Economisch Onderzoek

Economische en politieke onzekerheden belemmeren verder aantrekken wereldeconomie

Economisch commentaar

Delen:
  • Effect Brexit-stem nog niet zichtbaar in voorlopige kwartaalcijfers
  • Sentimentsindicatoren juli laten marginale impact van Brexit zien voor eurolanden
  • Politieke onzekerheden zijn onverminderd aanwezig en nemen toe in Europa
  • Mondiale economische onevenwichtigheden nemen ook toe

Voorlopige cijfers tweede kwartaal geven divers beeld…

De VS en het VK boekten met 0,3 procent respectievelijk 0,6 procent een licht hogere kwartaalgroei. Dat blijkt uit de voorlopige BBP-cijfers voor het tweede kwartaal ten opzichte van het eerste kwartaal van 2016. Met een stijging van het BBP met 0,3 procent is de groei in de eurozone gehalveerd ten opzichte van het kwartaal ervoor (figuur 1). Onderliggend viel de groei van de VS tegen, presteerde het eurogebied naar verwachting en presteerde het VK iets boven verwachting. Overigens zijn de effecten van de Brexit-stem nog niet te zien in deze kwartaalcijfers aangezien het referendum aan het einde van het tweede kwartaal plaatshad.

ECB-president Draghi benadrukte in zijn persconferentie in juli dat ondanks dat de Brexit-stem een beperkte impact heeft gehad op de financiële markten, de verdere monetaire verruiming toch expliciet op de agenda blijft staan. De Bank of England heeft de beleidsrente (onverwacht) nog niet aangepast, maar dit gebeurt op korte termijn naar verwachting alsnog. In de VS heeft de lagere dan verwachte kwartaalgroei de kans op een renteverhoging in 2016 sterk beperkt. De verwachte Fed-renteverhogingen blijven echter als een zwaard van Damocles boven de markt hangen en vormen zo een constante bron van onzekerheid. Voor opkomende economieën betekent dit een extra risico vanwege hun hoge schuldniveaus in buitenlandse valuta. Meer algemeen denken wij dat het ruime monetaire beleid tot grote risico’s en verstoringen leidt, terwijl de economische effecten marginaal zijn. Het arsenaal aan mogelijke ingrepen is zo goed als uitgeput.

Figuur 1: Groeicijfers tweede kwartaal laten gemengd beeld zien
Figuur 1: Groeicijfers tweede kwartaal laten gemengd beeld zienBron: ONS, BEA, Rabobank, Eurostat
Noot: de k-o-k groeicijfers van de VS zijn zelf berekend op basis van de officieel gerapporteerde geannualiseerde cijfers.
Figuur 2: Sentimentsindicatoren van juli wijzen op kleine impact Brexit op eurozone
Figuur 2: Sentimentsindicatoren van juli wijzen op kleine impact Brexit op eurozoneBron: Markit, EC, IFO, Rabobank
Noot: CV = consumentenvertrouwen, PMI = Purchasing Manufacturing Index.

…en Brexit-impact op economieën eurozone lijkt vooralsnog beperkt

Economische indicatoren in de maand juli laten zien dat de economieën in de eurozone de storm op de financiële markten na de Brexit-stem goed hebben doorstaan (figuur 2). De meeste sentimentsindicatoren verschoven slechts marginaal ten opzichte van juni of namen zelfs toe. Wij zijn ervan overtuigd dat de onzekerheid die de Brexit-stem met zich meebrengt primair een effect heeft op de private investeringen, en in mindere mate op de particuliere consumptie. Dit komt met name doordat bedrijven investeringsbeslissingen uitstellen tot er meer bekend is over de nieuwe handelsrelatie tussen de EU en het VK. Ook zal door groeivertraging in het VK de vraag naar Europese uitvoer afnemen. Deze effecten zullen vooral hun weerslag hebben op de wat langere termijn, waardoor wij onze groeiverwachtingen voor het eurogebied met ¼ procent verlagen naar 1¼ procent in 2017. Onze groeivoorspelling voor dit jaar laten we vooralsnog ongewijzigd op 1½ procent.

De impact op de Britse economie is veel groter, zoals we eerder al beschreven en zoals het IMF in zijn recente World Economic Outlook update ookbeschrijft. De recentelijke signalen staan op oranje: indicatoren van de maand juli, zoals de PMI (figuur 2) en het consumentenvertrouwen, wijzen erop dat de groei in het derde kwartaal fors terugvalt en wellicht zelfs negatief wordt. 

Politieke risico’s zijn onverminderd aanwezig…

De Britse beslissing leidt niet alleen tot economische onzekerheid, maar ook tot politieke onzekerheid in de rest van de EU. Zeker met de verkiezingen in de kernlanden van het eurogebied in de rest van 2016 en 2017 (tabel 1) hebben politieke leiders weinig speelruimte. Zij voelen immers de hete adem van nationalisten en populisten in hun nek, die een stevige opmars maken in de peilingen. Dit vertaalt zich naar economische risico’s doordat Europese leiders huiverig zullen zijn om stappen te zetten naar meer samenwerking en om de gestrande hervormingsagenda weer op te pakken. Daarnaast vormen spanningen met Turkije over het vluchtelingenakkoord na de recente couppoging op korte termijn een extra risico. 

…en toenemende mondiale onevenwichtigheden kunnen die versterken

Figuur 3: Mondiale onevenwichtigheden zijn toegenomen
Figuur 3: Mondiale onevenwichtigheden zijn toegenomenBron: IMF

Uit het jaarlijkse IMF External Sector Report blijkt dat de mondiale externe onevenwichtigheden na jaren van stabilisatie in 2015 weer zijn toegenomen (figuur 3). Deze toename komt voornamelijk op het conto van pertinente overschotlanden als Duitsland en Japan. Deze landen zouden hun fiscale ruimte moeten gebruiken om hun economieën te stimuleren en te hervormen, zoals het IMF en wij eerder beschreven. Toenemende onevenwichtigheden maken de eventuele impact van genoemde mondiale (politieke) schokken groter en de wereldeconomie minder stabiel.

Tabel 1: Drukke Europese politieke agenda
Tabel 1: Drukke Europese politieke agendaBron: Bloomberg, Rabobank
Delen:
Auteur(s)
Björn Giesbergen
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
030 21 62562
Daniël van Schoot
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 21 62666

naar boven