RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

België: groei trekt aan, maar structurele problemen blijven

Conjunctuurbeeld

Delen:
  • Overwegend goede start van het jaar zet economische groeivoorspelling van 1% voor dit jaar onder druk
  • De verwachting is dat de economie in 2017 weer langzamer groeit
  • Hoge inflatie en publieke schulden vormen structurele risico’s voor de economische groei op de middellange termijn

Economische groei herstelt na aanslagen

Na een mager eerste kwartaal waarin de economie met slechts 0,2% (k-o-k) groeide, verraste België positief in het tweede kwartaal met een groei van 0,5%. De groeivertraging in het eerste kwartaal kwam niet als een verassing. Doordat de exporten afnamen en ook het consumentvertrouwen behoorlijk terugliep in de eerste drie maanden, droegen deze componenten niet bij aan de BBP-groei (figuur 1). In maart had de terugval van het vertrouwen te maken met de aankondiging dat extra bezuinigingen nodig zijn en in april hadden de aanslagen van 22 maart in Brussel een neerwaarts effect op het vertrouwen. De directe impact van de aanslagen op de economische activiteit was beperkt. De NBB schat in dat de aanslagen 0,05%-punt tot maximaal 0,1%-punt van de groei in het eerste kwartaal hebben afgeschaafd. De drijvers van de positieve groei in het tweede kwartaal zijn nog niet bekend. Wel weten we dat de productie in de energiesector toenam, wat kan duiden op een positieve bijdrage van de uitvoer.

Figuur 1: Groei wordt vooral gedreven door investeringen (in de bouw)
Figuur 1: Groei wordt vooral gedreven door investeringen (in de bouw)Bron: NBB, Rabobank
Tabel 1: Kerngegevens België
Tabel 1: Kerngegevens BelgiëBron: NiGEM, Rabobank

Vooruitzichten voor dit jaar positief…

Aangezien de economische gevolgen van de aanslagen afnemen, gaan we ervan uit dat ook de impact op de reële bbp-groei voor heel 2016 uiteindelijk beperkt zal blijven (tabel 1). De beleidsingrepen van de diverse Belgische overheden, waaronder de loonmatiging, de taxshift en arbeidsmarkthervormingen, hebben bovendien een alsmaar zichtbaarder positieve impact op de economie. Ook stijgen de reële inkomens: de toename van de salarissen door indexatie en verlaging van de inkomstenbelasting compenseren de negatieve impact van de hoge inflatie op de koopkracht. De lage rentestand zorgt ervoor dat de vraag naar hypothecaire kredietverstrekking van de gezinnen en ook die van bedrijven stevig blijft, zodat respectievelijk investeringen in de bouw en bedrijfsinvesteringen blijven toenemen. Deze ontwikkelingen betekenen dat onze inschatting van 1% BBP-groei voor dit jaar wellicht aan de lage kant is.

…maar voor volgend jaar zijn er veel risico’s

Wij denken dat de economische activiteit in 2017 verder aantrekt tot 1½% (tabel 1).De Belgische economie is echter extra kwetsbaar voor de recente Brexit-stem, omdat een relatief groot deel van de totale uitvoer (bijna 9%) naar het VK gaat. Dit kan betekenen dat we onze groei voor België waarschijnlijk neerwaarts moeten aanpassen. Ook zijn er binnenlandse negatieve risico’s. Zo zorgt de combinatie van fors hogere inflatie in vergelijking met het eurozonegemiddelde (figuur 2) en de automatische loonindexatie[1] ervoor dat de verbeterde concurrentiekracht van de Belgische bedrijven meteen weer op de tocht staat. Ten slotte blijft het opletten dat de verdere consolidatie van de publieke financiën de economische groei niet al te veel afremt. De overheid blijft ervoor kiezen om in 2018 een structureel begrotingsevenwicht te halen, waardoor de komende jaren nog een loodzware opdracht te wachten staat (figuur 3). Tegelijk zwaar budgettair bezuinigen én sociaaleconomische hervormingen doorvoeren dreigt op grote weerstand te botsen in de samenleving (denk aan stakingen) en is, mede daardoor, moeilijk realiseerbaar.

Figuur 2: Belgische inflatie ligt fors boven die van het eurogebied en buurlanden
Figuur 2: Belgische inflatie ligt fors boven die van het eurogebied en buurlandenBron: Eurostat
Figuur 3: Begrotingstekort overheid neemt langzaam af
Figuur 3: Begrotingstekort overheid neemt langzaam afBron: EC, Eurostat

Voetnoot
[1] De automatische loonindexering is van toepassing op de lonen van al het overheidspersoneel en van alle werknemers uit de private sector die vallen onder een paritair comité. Omdat bijna alle werknemers vallen onder een paritair comité is de indexering dus van toepassing op nagenoeg alle werknemers uit de private sector.

Structurele problemen

De eerdergenoemde loonindexatie heeft er wellicht aan bijgedragen dat België de financiële crisis relatief goed is doorgekomen door op peil blijvende consumptie (figuur 4). De loonindexatie heeft echter ook de concurrentiepositie sinds 2010 onder druk gezet (figuur 5). Het zou economisch verstandig zijn als de loonindexatie in zijn geheel wordt afgeschaft zodat loonontwikkelingen in lijn worden gebracht met de arbeidsproductiviteitsgroei. Dit zou eveneens kunnen bijdragen aan het verlagen van de hardnekkig hoge werkloosheid. Substantiële verschillen in arbeidsproductiviteit, werkgelegenheid en inkomens tussen Belgische regio’s dempen eveneens de groei. Al deze structurele zwakheden vertalen zich naar een lage potentiële groei[2] van slechts 1%. De beleidsprioriteit van de overheid zou dan ook bij maatregelen moeten liggen die het groeipotentieel verhogen. Daardoor zou de houdbaarheid van de publieke schuld ook sterk verbeteren.

Figuur 4: België heeft de financiële crisis in 2008-2009 relatief goed doorstaan…
Figuur 4: België heeft de financiële crisis in 2008-2009 relatief goed doorstaan…Bron: Eurostat, Rabobank
Figuur 5: … maar concurrentiepositie is ten opzichte van peers zeer verzwakt
Figuur 5: … maar concurrentiepositie is ten opzichte van peers zeer verzwaktBron: Eurostat, Rabobank

Voetnoot
[2] Potentiele groei betekent het houdbare deel van de productie dat kan worden gehaald, gegeven de economische structuur, stand van de technologie en hoeveelheid productiefactoren.

Delen:
Auteur(s)
Daniël van Schoot
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 21 62666

naar boven