RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Nederlands economisch herstel in 2016 vooralsnog door export gedreven

Conjunctuurbeeld

Delen:
  • Recente vertrouwenscijfers wijzen op een verdere groei van de Nederlandse economie
  • De export en productie maakindustrie noteerden in januari sterke groeicijfers
  • De consumptie daalde in januari en het vertrouwen nam eveneens af

Recente vertrouwenscijfers wijzen op verder herstel

Volgens de tweede raming van het CBS groeide de Nederlandse economie in het vierde kwartaal van 2015 met 0,3% kwartaal-op-kwartaal. Hiermee bleef de groei ongewijzigd ten opzichte van de eerste raming. Door bijstellingen in eerdere kwartalen nam de BBP-groei over 2015 als geheel licht toe van 1,9% naar 2% (tabel 1).

Daarnaast publiceerde het CBS cijfers over het overheidssaldo en de overheidsschuld in 2015. Het overheidstekort kwam vorig jaar uit op 1,8% van het BBP en de overheidsschuld op 65,1% van het BBP. Beide zijn gedaald ten opzichte van 2014 en de daling van de overheidsschuld was zelfs iets sterker dan wij tot voor kort dachten (zie Verbetering financiën Nederlandse huishoudens en overheid in 2015).

De Economische Sentiment Indicator (ESI) wijst met een niveau van 102 in maart op een verdere groei van de Nederlandse economie. Wel laat de sentimentsindex over de afgelopen maanden een licht dalende trend zien (figuur 1). Dit kwam vooral door een daling van de deelindicatoren die het consumentenvertrouwen en het vertrouwen van de detailhandel meten. Het beeld dat de ESI schetst komt grofweg overeen met recente maandcijfers over de Nederlandse economie. Cijfers over de internationale handel en de productie van de Nederlandse maakindustrie waren in januari relatief goed, terwijl de ontwikkeling van de binnenlandse consumptie in dezelfde maand wat zwakker was.

Figuur 1: Deelindicatoren detailhandel en consument relatief zwak binnen ESI
Figuur 1: Deelindicatoren detailhandel en consument relatief zwak binnen ESIBron: Europese Commissie
Tabel 1: Kerngegevens Nederland
Tabel 1: Kerngegevens NederlandBron: CBS, Rabobank

Sterke januari-cijfers export en productie maakindustrie

De export van goederen nam in januari met 4,3% maand-op-maand toe (seizoensgecorrigeerd). Hiermee kwam het momentum (verandering van het driemaandsgemiddelde ten opzichte van de drie maanden ervoor) van de export uit op 2,3%, wat het hoogste percentage was in bijna drie jaar. De importgroei nam in januari eveneens sterk toe. Maar doordat de import in de twee maanden ervoor sterk was gedaald, bleef het momentum hiervan in januari negatief (-0,4%).

De hoge exportgroei van januari valt op het eerste gezicht moeilijk te rijmen met het beeld van een zwakke wereldeconomie. Daar komt bij dat de internationale handel een volatiele reeks is die de afgelopen tijd onderhevig is geweest aan een flink aantal revisies. De komende maanden zal duidelijk worden of het sterke exportcijfer van januari eenmalig was of juist een weerspiegeling van een aanhoudende versnelling van de exportgroei.

Figuur 2: Optimisme inkoopmanagers maakindustrie neemt toe
Figuur 2: Optimisme inkoopmanagers maakindustrie neemt toeBron: Markit, CBS

De positieve ontwikkeling in de exportgroei in januari was in ieder geval ook terug te zien in de productiecijfers over de maakindustrie in die maand. De productie van de maakindustrie nam in januari met 0,5% maand-op-maand toe. Het momentum nam toe tot 2,4%. Verschillende sentimentsindicatoren voor de maakindustrie herstelden in maart, na een daling in eerdere maanden. De Purchasing Managers Index (PMI) nam in maart toe naar 53,6 (figuur 2), wat duidt op een verdere productiegroei in de komende maanden.

Consumptie daalt in januari

Het consumentenvertrouwen nam in maart verder af en kwam uit op -4. De daling van het vertrouwen kwam in die maand uitsluitend door een afname van de deelindicator economisch klimaat van 6 in februari naar -7 in maart. De koopbereidheid nam juist met 3 punten toe en kwam uit op -2. De daling van de vertrouwensindex in maart hangt mogelijk samen met onzekerheid over geopolitieke spanningen en de vluchtelingencrisis in Europa. Daar kwam deze week het nieuws bij dat de dekkingsgraden van pensioenfondsen verder zijn gedaald, waardoor de kans op kortingen in 2017 is toegenomen. Dit zou de stemming onder consumenten in de komende maanden wat kunnen blijven drukken.

De huishoudconsumptie nam in januari met 0,3% maand-op-maand af (seizoensgecorrigeerd). Dit komt vooral doordat huishoudens hun auto-aankopen naar voren hebben gehaald en in december deden. Dit vanwege een verhoging per 1 januari van de bijtelling voor leaseauto’s en de belasting personenauto’s en motorrijwielen (bpm). Hierdoor kwam het momentum van de huishoudconsumptie in januari uit op -0,3%.

Figuur 3: Vertrouwen woningmarkt naar recordhoogte
Figuur 3: Vertrouwen woningmarkt naar recordhoogteBron: CBS, Vereniging Eigen Huis

Binnenlands blijft het beeld ondanks de daling van het consumentenvertrouwen overwegend positief. De transactieaantallen op de koopwoningmarkt bleven in de eerste twee maanden van 2016 op een hoog niveau. De Eigen Huis Marktindicator nam in februari toe naar 115, de hoogst gemeten waarde sinds de invoering van de indicator (medio 2004) (figuur 3). Dit is in lijn met de stijging van de deelindicator van het consumentenvertrouwen die de geneigdheid tot het doen van grote aankopen meet. Bovendien zorgen verschillende factoren dit jaar voor een sterker herstel van het reëel beschikbare huishoudinkomen in vergelijking met vorig jaar, zoals de lage inflatie, het pakket lastenverlichting van vijf miljard euro en een verdere stijging van de werkgelegenheid. Wij verwachten daarom in de komende kwartalen een groei van de huishoudconsumptie.

Delen:
Auteur(s)

naar boven