RaboResearch - Economisch Onderzoek

Separatisten winnen verkiezingen Catalonië

Economisch commentaar

Delen:
  • De separatisten hebben de Catalaanse verkiezingen gewonnen
  • Het is onwaarschijnlijk dat Catalonië eenzijdig de onafhankelijkheid uit zal roepen
  • Vermoedelijk kan Catalonië na de nationale verkiezingen van 20 december op meer (begrotings-)autonomie rekenen
  • We verwachten dat het herstel van de Spaanse economie niet in het geding komt door de verkiezingsuitslag. Onrust kan het herstel wel wat afremmen en de risico’s zijn neerwaarts

Separatisten winnen Catalaanse verkiezingen

De separatisten hebben de Catalaanse verkiezingen van zondag 27 september gewonnen (figuur 1). De pro-onafhankelijkheidspartij Junts pel Sí (JxSí; rechts) kreeg de meeste stemmen (39,6%). De andere separatistenpartij, CUP-CC (radicaal-links), werd ‘slechts’ zesde met 8,2% van de stemmen. Onderhandelingen moeten nog beginnen, maar de kans is groot dat JxSí en CUP-CC een coalitie zullen vormen. Door de wijze waarop de zetels in het Catalaanse parlement worden verdeeld, zouden ze samen een meerderheid vormen (72 van de 135 zetels) ondanks dat ze net iets minder dan de helft van de stemmen hebben gekregen (47,8%). Erg stabiel zal deze coalitie overigens niet zijn, want behalve de wens van beiden om Catalonië tot een onafhankelijke staat te maken liggen de standpunten ver uit elkaar. En de meningen verschillen zelfs over de manier waarop en hoe snel de weg naar onafhankelijkheid dient te worden afgelegd.

Figuur 1: Verkiezingsuitslag
Figuur 1: VerkiezingsuitslagBron: Generalitat de Catalunya
Figuur 1: Verkiezingsuitslag
Figuur 1: Verkiezingsuitslag

Implicatie verkiezingsuitslag voor strijd om onafhankelijkheid…

Ondanks de ruime overwinning van de separatisten is het onwaarschijnlijk dat Catalonië eenzijdig de onafhankelijkheid uitroept. Artur Mas, de beoogde nieuwe Catalaanse president, en andere gematigden hebben in de afgelopen weken namelijk benadrukt dit niet te willen doen als de onafhankelijkheidspartijen minder dan 50% van de stemmen zouden krijgen. Tegelijkertijd zal Madrid een vraag om onafhankelijkheid niet goedkeuren. Het meest waarschijnlijk is dat de nieuwe Catalaanse president gaat onderhandelen met Madrid over meer autonomie voor Catalonië. Een oplossing zal echter pas in 2016 worden bereikt. Onderhandelingen zullen moeizaam verlopen en de centrale Spaanse regering zal sowieso pas na de landelijke verkiezingen van 20 december toezeggingen willen doen.

Uiteindelijk meer (begrotings-)autonomie

De kans is groot dat Catalonië uiteindelijk op meer (begrotings-)autonomie kan rekenen en minder hoeft af te dragen aan Madrid. Dit is ook wat de meeste Catalanen prefereren boven volledige onafhankelijkheid. Bovendien is bij een eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring onduidelijk hoe en op welke termijn Catalonië zijn banden met de Europese Unie, de eurozone, OESO en andere internationale instanties kan herinrichten. Voor de centrale overheid is meer autonomie voor Catalonië waarschijnlijk beter dan aanhoudende onzekerheid en strijd, en gezien de omvang van de Catalaanse economie (box 1) is meer autonomie zeker beter dan de regio helemaal verliezen. 

…En het herstel van de Spaanse economie en de overheidsfinanciën

Vooralsnog verwachten we dat het herstel van de Spaanse economie niet in het geding komt door de verkiezingsuitslag. Daardoor is vermoedelijk ook de impact op de overheidsfinanciën op de korte termijn te overzien. We gaan er namelijk van uit dat de Catalaanse regering zich nog aan de financiële verplichtingen aan Madrid zal houden om de onderhandelingen niet onnodig lastig te maken. De neerwaartse risico’s zijn echter niet te verwaarlozen.

Tot er meer duidelijk is over de toekomst van Catalonië, en dus Spanje, kunnen onrust en onzekerheid het economische herstel in Spanje wat afremmen, bijvoorbeeld via lagere investeringsgroei. Daarnaast is het voor de Spaanse overheid lastiger om het begrotingstekort op orde te houden als de Spaanse economie slechter presteert dan nu gedacht. Eventuele extra bezuinigingen in 2016 oefenen weer een drukkend effect uit op de economische groei.

Onduidelijkheid over de mogelijk nieuwe positie van Catalonië in Spanje brengt ook enige onzekerheid met zich mee over de ontwikkeling van de Spaanse staatsschuld en het begrotingsbeleid (box 1). .

Box 1: Catalonië economische grootmacht in Spanje

Catalonië is van groot economisch belang voor de Spaanse economie en de overheidsfinanciën.

Zo is Catalonië goed voor bijna 20% van het Spaanse BBP (figuur 2) en 18% van de werkgelegenheid. Zonder Catalonië zou het Spaanse werkloosheidscijfer ook oplopen. In 2014 had Catalonië nog een werkloosheidsgraad van 20,3% ten opzichte van 24,4% in heel Spanje (figuur 3).

Figuur 2: Catalonië en Madrid belangrijkste regio’s
Figuur 2: Catalonië en Madrid belangrijkste regio’sBron: Macrobond
Figuur 3: Werkloosheid in de 10 grootste regio’s
Figuur 3Bron: Macrobond

Daarnaast stroomt er jaarlijks netto tussen de 4% en 8%[1] van het Catalaanse BBP naar de Spaanse overheid. Zonder deze afdrachten en het Catalaanse BBP-volume om het Spaanse begrotingstekort door te delen, zou het begrotingstekort van de Spaanse overheid ruwweg tussen de 1%-punt en 2%-punt groter zijn. Een afscheiding van Catalonië zou dus direct leiden tot forse extra bezuinigingsmaatregelen om aan de regels van het Stabiliteits- en Groeipact te voldoen.

Het is er de Spaanse overheid dus veel aan gelegen om Catalonië binnen Spanje te behouden.

Voetnoot

[1] Het percentage is afhankelijk van de berekening die wordt gebruikt.

Delen:
Auteur(s)
Maartje Wijffelaars
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
030 21 68740

naar boven