RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Latijns-Amerika na de grondstoffenhausse

Special

Delen:

Van oudsher is er een sterke relatie tussen grondstofprijzen en economische groei in Latijns-Amerika (figuur 1). De regio is er daarbij niet in geslaagd om inkomensconvergentie te bereiken met de Westerse wereld (figuur 2). Alle signalen wijzen er momenteel op dat opnieuw een grondstoffencyclus ten einde is gekomen. Bovendien zal het ongekende ruime monetaire beleid in de Westerse wereld, dat de groei in de regio een extra stimulans heeft gegeven de afgelopen jaren, naar verwachting geleidelijk worden afgebouwd, om te beginnen in de VS. Wat zullen de gevolgen zijn van deze ontwikkelingen voor Latijns-Amerika? Is de laatste cyclus anders geweest dan voorgaande? In deze Latijns-Amerika-studie gaan wij na hoe de regio er economisch, politiek en institutioneel voorstaat nu groei niet langer gedreven wordt door grondstoffen.

Figuur 1: Historische relatie tussen groei en grondstofprijzen
Figuur 1: Historische relatie tussen groei en grondstofprijzenBron: US BLS, World Bank
Figuur 2: Geen inkomensconvergentie ten opzichte van VS
Figuur 2: Geen inkomensconvergentie ten opzichte van VSBron: Maddison Historical Data, IMF

Bovenstaande ontwikkelingen hebben al geleid tot lagere groei, maar er zijn grote verschillen in economische weerbaarheid. De groeivertraging van de afgelopen jaren zet naar verwachting dit jaar door, aangezien een lagere vraag naar grondstoffen de buitenlandse vraag en de investeringen drukt. Veel Latijns-Amerikaanse landen hebben kleine, open economieën en zijn daardoor kwetsbaar. Die kwetsbaarheid wordt in de meeste landen wel beperkt door omvangrijke buitenlandse directe investeringen en een grote voorraad buitenlandse reserves. De ruimte voor het inzetten van begrotingsbeleid en monetair beleid is echter veelal beperkt. In 2016 zal de groei naar verwachting iets aansterken, maar een terugkeer van de hoge groei die we zagen in de jaren van de grondstoffenhausse is onwaarschijnlijk. 
Lees hoofdstuk 1 Latijns-Amerika: de vette jaren zijn voorbij

Op de wat langere termijn hangen de economische vooruitzichten van de regio sterk af van de mate waarin een structurele transformatie van de economie plaatsvindt. Helaas zijn er nauwelijks of geen signalen die erop wijzen dat Latijns-Amerikaanse landen zich weten te ontworstelen uit de middle income trap. De productiviteitsgroei was de afgelopen jaren teleurstellend laag. Het ondernemersklimaat lijkt het afgelopen decennium iets te zijn verbeterd, maar de vooruitgang was veel minder groot dan elders. Er is een aantal structurele problemen: (i) een gebrek aan scholing en technologie, (ii) slechte infrastructuur en (iii), in veel landen, institutionele problemen.
Lees hoofdstuk 2 Latijns-Amerika: gevangen in de middle income trap?

De grondstoffenhausse lijkt te hebben bijgedragen aan de politieke stabiliteit. De sterke daling van de grondstofprijzen vormt daarom een risico. Latijns-Amerikaanse landen zijn er de afgelopen vijftien jaar in geslaagd de (grote) inkomensongelijkheid en armoede te reduceren, wat waarschijnlijk heeft bijgedragen aan de politieke stabiliteit. In een aantal landen is ook sterk populistisch beleid gevoerd, resulterend in een sterke stijging van de overheidsuitgaven en een onzeker investeringsklimaat. De populariteit van presidenten staat de laatste jaren onder druk, nadat deze in de voorafgaande periode sterk was gestegen. Het einde van de grondstoffenhausse lijkt zo nu al te resulteren in grotere politieke risico’s.
Lees hoofdstuk 3 Latijns-Amerika: vooruitgang door populistisch beleid?

Veel Latijns-Amerikaanse valuta staan dit jaar sterk onder druk. Hoewel in sommige landen binnenlandse factoren ook een rol spelen, komt dit vooral door externe ontwikkelingen. De verwachte verhoging van de Amerikaanse rente, lagere grondstofprijzen en (zorg over) een zwakkere wereldwijde vraag zorgen voor neerwaartse druk op de munten. Vergeleken met andere regio’s zijn de munten van Latijns-Amerikaanse landen kwetsbaar, in het bijzonder de Braziliaanse real.
Lees hoofdstuk 4 Latijns-Amerika: valutakwetsbaarheid en valutadrukmeters

De landbouwsector is in Latijns-Amerika buitengewoon sterk en de groeivooruitzichten op de wat langere termijn zijn voor deze sector nog steeds goed. Latijns-Amerika is een van de weinige regio’s waar de agrarische productie nog gemakkelijk kan worden opgevoerd. De afgelopen decennia was de agrarische productiviteitsgroei in de meeste landen vrij hoog. Verdere productiviteitsgroei is noodzakelijk om te kunnen voorzien in de binnenlandse vraag naar voedsel en om de concurrentiepositie van exporteurs te verstevigen. Het gaat daarbij zowel om het verhogen van de productiviteit en de productie van kleine familiebedrijven als het vergroten van de productie van agrarische megaspelers als Argentinië en Brazilië.
Lees hoofdstuk 5 Latijns-Amerika: perspectieven voor de landbouw

Infographic (PDF)

 

Bijlage 1: Datatabellen Latijns-Amerika (PDF)

Delen:
Auteur(s)
Alexandra Dumitru
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
06 2326 6856
Jurriaan Kalf
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 21 62666
Herwin Loman
Rabobank KEO
030 21 62666
Overige auteurs
Rabobank KEO
030 21 62666

naar boven