RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Italië: consumptie belangrijke drijfveer voor matig herstel

Conjunctuurbeeld

Delen:
  • De Italiaanse economie groeit in 2015 voor het eerst in drie jaar tijd weer, met ¾%
  • In 2016 trekt de groei verder aan naar 1¼%
  • De binnenlandse vraag draagt weer positief bij aan de economische groei
  • De werkloosheid blijft hoog en verhindert daarmee een krachtiger herstel

De economie groeit weer

Italië lijkt de langste recessie in de geschiedenis van het land nu definitief achter zich te hebben gelaten. In de eerste helft van 2015 groeide de economie met 0,4% ten opzichte van het jaar ervoor. Echt overtuigend is het nog niet, maar we verwachten wel dat het economische herstel doorzet. Voor dit jaar verwachten we dat de economie met ¾% groeit –de eerste groei sinds 2011– en voor 2016 voorzien we een lichte versnelling naar 1¼% (tabel 1).

Tabel 1: Kerngegevens Italië
Tabel 1: Kerngegevens ItaliëBron: Macrobond, Rabobank

Zowel de binnenlandse als de buitenlandse vraag trekt dit en volgend jaar aan. Vooral de lagere grondstofprijzen, een zwakke euro en een aantrekkende groei in de meeste belangrijke handelspartners ondersteunen het herstel. De groei wordt geremd door hoge werkloosheid, een hoge staatsschuld, strenge kredieteisen, de uiterst beperkte aanwezigheid van krediet en een relatief zwakke concurrentiepositie.

Consumptie belangrijke drijfveer…

In tegenstelling tot vorig jaar is de binnenlandse vraag dit en volgend jaar een belangrijke pijler onder de groei. Met name de particuliere consumptie drijft de groei. Het herstel blijft echter zwak.

Lage inflatie stuwt koopkracht huishoudens

Ten eerste ondersteunt een toename in de koopkracht van huishoudens de consumptiegroei. Door de lage inflatie (0,4% in augustus; figuur 1) stijgen de nominale lonen dit jaar namelijk harder dan de prijzen, ook al is de loongroei zeer laag (1,2% in juli; figuur 1). Het zijn vooral de lage grondstofprijzen die de inflatie drukken. Tegelijkertijd is de prijsgroei van veel andere producten laag doordat winkels klanten proberen te trekken met hoge kortingen. Doordat huishoudens minder geld hoeven te besteden aan de pomp en aan de energierekening houden ze meer geld over voor andere producten. Daarnaast kunnen de hoge kortingen consumenten verleiden tot het kopen van luxe goederen.

Belastingverlaging

Een andere positieve factor voor de particuliere consumptie is de verwachting dat de overheid de belastingdruk voor huishoudens volgend jaar verlaagt. De regering heeft aangekondigd de inkomstenbelasting in 2016 te verlagen en de onroerendgoedbelasting op het eerste huis af te schaffen. Het effect van deze maatregelen op de economische groei hangt wel voor een belangrijk deel af van het effect op het sentiment. De omvang van de verlaging blijft namelijk beperkt doordat de overheid gezien de hoge staatsschuld weinig budgettaire ruimte heeft om cadeautjes uit te delen. Ook is de kans groot dat de overheid andere bezuinigingsmaatregelen moet treffen om de lagere belastingen te bekostigen.

Figuur 1: Reële lonen blijven stijgen
Figuur 1: Reële lonen blijven stijgenBron: Macrobond
Figuur 2: Arbeidsmarktherstel heeft lange weg te gaan
Figuur 2: Arbeidsmarktherstel heeft lange weg te gaanBron: Macrobond

...maar van sterk consumptieherstel is geen sprake

Hoewel de consumptiegroei dus een belangrijke drijfveer vormt voor het economische herstel, is er van sterke consumptiegroei dit en volgend jaar nog geen sprake. Dit komt voornamelijk doordat de arbeidsmarkt nog in het slob zit, de stimulans die van de gedaalde grondstofprijzen uitgaat volgend jaar afzwakt en consumenten afwachtend zijn.

De werkloosheid is recent wel gedaald tot haar laagste punt in twee jaar tijd (12% in juli), maar blijft hoog in historisch perspectief (figuur 2). We verwachten dat de werkloosheid dit en volgend jaar mondjesmaat afneemt doordat de werkgelegenheid iets harder groeit dan het arbeidsaanbod. De werkgelegenheidsgroei zal volgens ons voorlopig echter onvoldoende zijn om sterke loongroei te genereren. In combinatie met een oplopende inflatie leidt dit er waarschijnlijk toe dat de reële loongroei volgend jaar weer afzwakt.

Hoewel het in historisch perspectief hoge consumentenvertrouwen de consumptiegroei steunt, geven consumenten in enquêtes aan nog altijd liever geen grote aankopen te willen doen. Onzekerheid over het al dan niet daadwerkelijk gekeerde economische tij sluimert nog op de achtergrond. Daarom verwachten we dat huishoudens zeker dit jaar nog een behoorlijk gedeelte van het extra reëel beschikbare inkomen sparen. Wij voorzien echter dat de positieve tendens in het sentiment aanhoudt en dit zal volgend jaar vermoedelijk leiden tot een lagere spaarneiging en een hogere consumptie, mogelijk zelfs door te ontsparen.

Op basis van bovenstaande factoren verwachten wij dat de groei van de particuliere consumptie dit en volgend jaar gestaag toeneemt.

Delen:
Auteur(s)
Maartje Wijffelaars
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
030 21 68740

naar boven