RaboResearch - Economisch Onderzoek

Vormt opdrogende liquiditeit in opkomende markten een risico voor de groei?

Economisch commentaar

Delen:
  • De kapitaalstromen naar opkomende markten drogen op
  • De meeste opkomende landen zijn momenteel gevoelig voor het wegvallen van buitenlands kapitaal. Stresssituaties bij het wegvallen van deze buitenlandse kapitaalstromen kunnen de mondiale economie raken
  • Turkije in het bijzonder is een zorgenkindje
  • De eurozone is vooral gevoelig voor economische stress in Polen en Turkije 

Kapitaalstroom naar opkomende markten droogt op…

Buitenlandse kapitaalstromen naar opkomende markten staan onder druk. Netto effectentransacties zijn al drie maanden negatief, voor het eerst sinds de financiële crisis in 2008 (figuur 1). Dat zet ook valuta’s onder druk (figuur 2). Wanneer we echter naar de totale kapitaalstromen kijken, dan is er ook sprake van uitstroom en dat is voor het eerst sinds 1988[1]. De Chinese groeivertraging en onzekerheid over een verwachte renteverhoging in de VS voeden het negatieve sentiment ten aanzien van opkomende markten. Binnenlandse problemen spelen ook een rol bij het verslechterende sentiment.

Figuur 1: Kapitaal wordt teruggetrokken uit opkomende markten
Figuur 1: Kapitaal wordt teruggetrokken uit opkomende marktenBron: IIF
Figuur 2: Munten opkomende markten onder druk
Figuur 2: Munten opkomende markten onder drukBron: Macrobond

… en dat kan de al zwakke opkomende economieën raken

Er zijn drie directe kanalen waardoor het opdrogen van buitenlands kapitaal voor stress in opkomende landen kan zorgen:

  1. De binnenlandse liquiditeit kan (fors) dalen. We kijken daarom met behulp van de netto internationale investeringspositie welke landen sterk hebben geleund op buitenlands kapitaal voor het financieren van hun economie.
  2. Het kan leiden tot betalingsbalansspanningen wanneer wegvallende valuta-inkomsten tot een financieringstekort leiden. Deze valuta-inkomsten zijn nodig om buitenlandse schuld, invoer en andere lopende-rekeningtransacties te betalen. Landen die een hoge buitenlandse financieringsbehoefte hebben, zijn hier gevoelig voor.
  3. Munten komen onder druk te staan, waardoor de in buitenlandse valuta gedenomineerde schuld stijgt.

Meeste opkomende markten blijken kwetsbaar

Figuur 3[2] laat zien hoe opkomende markten (met een omvang van minimaal 0,5% van het mondiale BBP) scoren op punten 1 en 2. Met 46% van het mondiale BBP kan economische stress in deze landen impact hebben op de mondiale groei. In deze groep signaleren wij zes landen die netto debiteuren aan de wereld zijn en een grote financieringsbehoefte hebben: Maleisië, Turkije, Polen, Indonesië, Mexico en Colombia. Ons inziens hoort Brazilië eigenlijk ook in deze categorie omdat een deel van hun buitenlandse directe investeringen (FDI) eigenlijk buitenlandse schuld betreft[3]. Het is zorgelijk dat er feitelijk maar drie landen zich in het groene kwadrant bevinden, waarbij de positie van Argentinië en Rusland door hun financiële isolatie van de buitenwereld komt. Daarnaast signaleren we dat Brazilië, Maleisië, Turkije en Polen aanzienlijke schulden in buitenlandse valuta hebben en dus gevoelig zijn voor een forse devaluatie van de eigen munt (punt 3).

Figuur 3: Opkomende markten zijn kwetsbaar voor uitstroom van kapitaal
Figuur 3: Opkomende markten zijn kwetsbaar voor uitstroom van kapitaalBron: EIU, IMF
Figuur 4: Forse daling valutareserves in verschillende landen
Figuur 4: Forse daling valutareserves in verschillende landenBron: IMF, EIU, Rabobank

Beleidsruimte beperkt

In principe zouden landen kunnen reageren door met ruimer monetair beleid de liquiditeit te ondersteunen en valutareserves te gebruiken om aan hun buitenlandse financieringsverplichtingen te voldoen. Hoge inflatie in Brazilië, Turkije en Indonesië beperkt de monetaire ruimte. Buitenlandse valutareserves zijn boven het kritische niveau van drie maanden invoerdekking in de meeste landen (figuur 4), maar slinken wel snel in Maleisië en Rusland. In Turkije is de netto invoerdekking echter maar twee maanden en het afgelopen jaar ook nog met 8% gedaald; dit is een zorgwekkende ontwikkeling. De grote kwetsbaarheid en het lage reactievermogen van Turkije maken het land tot een zorgenkindje.

Risico’s voor de eurozone

Figuur 5: Blootstelling eurozone aan fragiele opkomende markten
Figuur 5: Blootstelling eurozone aan fragiele opkomende marktenBron: TiVA, Rabobank

In de eurozone gaat het momenteel economisch juist goed. Maar is de muntunie daarmee ongevoelig voor de OM-risico’s? Figuur 5 laat zien welk aandeel de kwetsbare opkomende markten hebben in de economieën van de eurozone. Wat direct opvalt, is dat de export naar kwetsbare opkomende markten slechts een beperkt aandeel van het BBP beslaat. Het aandeel van de opkomende markten die in het rode gebied van figuur 3 vallen is nog kleiner: gemiddeld 1%. Nederland is voor 2,7% van het BBP afhankelijk van export naar kwetsbare opkomende markten (het rode en gele gebied samen in figuur 3). Afhankelijk van waar een crisis zich zou voordoen, heeft dit een meer materiële impact op de groei in de eurozone. Voor de meeste landen schatten we het risico van stress in opkomende markten op de groei in de eurozone laag in, maar in het geval van stress in Polen of Turkije is dit risico een stuk hoger.

Voetnoten

[1] Totale kapitaalstromen bevatten ook andere posten, zoals directe investeringen, grensoverschrijdende bankleningen en effectentransacties van inwoners van opkomende markten naar het buitenland (resident capital outflows); de laatste twee hebben ook een grote rol gespeeld in de kapitaalvlucht van de afgelopen maanden.

[2] De externe financieringsbehoefte en de netto investeringspositie zijn gecorrigeerd voor FDI om de analyse te richten op de volatiele componenten van kapitaalvoorraden en –stromen.

[3] Namelijk schulden die buitenlandse filialen van Braziliaanse ondernemingen in het buitenland aangaan.

Delen:
Auteur(s)
Alexandra Dumitru
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
06 2326 6856
Jurriaan Kalf
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 21 62666

naar boven