RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Groen in een rode context

Column

Delen:

Begin deze week brachten wij onze jaarlijkse Visie-publicatie uit. De inleiding bij de Visie op 2016 draagt als titel ‘Groen in een oranje context’. De Nederlandse economie, die op dit moment goed draait, beschrijven wij in onze visie als een groene oase in een oranje wereld. Dat oranje in de titel slaat op de vele economische en politieke risico’s die ons op zichzelf positieve basisscenario omringen. Dit weekend, de visie-persberichten waren deels al naar de pers verstuurd, maakten de vreselijke terreuraanslagen in Parijs duidelijk dat een van de risico’s zich inmiddels op gruwelijke wijze heeft gemanifesteerd.

Europa is in oorlog en dat geldt ook voor ons land. Nederland is samen met zijn partners onder meer militair actief in de strijd tegen IS. Tot dusver was dat een oorlog op afstand en bestaat de Nederlandse bijdrage vooral uit de inzet van onze luchtmacht. Maar de aanslagen in Parijs maken duidelijk dat IS er alles aandoet om de strijd naar het Europese continent te verplaatsen. Helaas is het daar nu in de vorm van aanslagen op onschuldige burgers in geslaagd. Wel zal de toekomst moeten uitwijzen of de aanslagen in Parijs een betreurenswaardig dieptepunt vormen of het begin vormen van een langere reeks.

De eerste gedachten gaan uit naar de slachtoffers en hun nabestaanden. Die voelen de pijn van de aanslagen het meest direct en hevig. Maar er kunnen ook meer structurele gevolgen optreden voor samenleving en economie. De omvang en gevolgen daarvan vallen nog niet goed te overzien. Diverse analisten hebben al gewezen op de negatieve effecten van de aanslagen op het vertrouwensklimaat en het toerisme, met name in Frankrijk. Maar de ervaring van landen die regelmatig met terreur te maken hebben, leert dat mensen flexibel zijn. Het Verenigd Koninkrijk heeft in de loop der decennia veel terreur ondergaan, en het gewone leven ging na aanvankelijke schrik en huiver iedere keer weer gewoon door. Zoals de Queen het na de jongste aanslagen in Londen zo mooi uitdrukte: “keep calm and carry on”. Zelfs in een land als Israël, dat zich in een permanente staat van oorlog bevindt, leven de meeste mensen een normaal bestaan, zij het in een veel hogere staat van alertheid dan wij gewend zijn. Die flexibiliteit en veerkracht van mensen onderstrepen dat terreuraanslagen nooit een vrije samenleving op de knieën kunnen dwingen. Wel moet ervoor worden gevreesd dat de polarisatie in politiek en samenleving door de gepleegde en gevreesde nieuwe aanslagen groter zal worden. Angst en tweedracht zaaien is precies wat IS wil bereiken.

De economische gevolgen van de aanslagen zijn op dit moment evenmin goed te overzien. Zouden er meer aanslagen van deze omvang plaatsvinden, dan mogen grotere en meer structurele negatieve effecten op het vertrouwensklimaat in Europa niet worden uitgesloten. Waarschijnlijker is het echter dat het juist de veiligheidsmaatregelen zullen zijn die het economische leven sterk kunnen beïnvloeden. Daarbij gaat het niet zozeer om de onvermijdelijke hogere kosten voor beveiliging en terrorismebestrijding, maar wel om de mogelijke herinvoering van grenscontroles binnen de EU. Dat kan resulteren in lange rijen wachtende vrachtauto’s voor de grens. Het vrije grensoverschrijdende verkeer is een belangrijk element van de interne markt en dat heeft de internationale handel binnen de EU een grote impuls gegeven. Strengere grenscontroles kunnen dus lelijk roet in het eten gooien. Dit alles zou ons land, dat nu eenmaal meer dan gemiddeld is gericht op internationale handel, relatief zwaar treffen. Ook meer uitgebreide controles op vliegvelden zullen negatieve effecten hebben. En er zullen onvoorziene effecten zijn die vooral zullen afhangen van of, en zo ja, hoe Europa of ons land wordt aangevallen.

De Nederlandse economie is op dit moment bezig met een duidelijk herstel. Zoals premier Rutte het onlangs stelde: “alle seinen staan op groen”. Dit is tot op de dag van vandaag voor ons land zeker waar. Het groeiherstel is breed gedragen, het vertrouwensklimaat is hoog en het regeringsbeleid ondersteunt de opleving. Nederland behoort daardoor op dit moment zelfs nog tot de best presterende landen in Europa. Dit is nog steeds onze basisvisie voor 2016. Maar de kans dat de nasleep van deze terreurdaden ook ons land gaat raken of dat ook Nederland op enig moment door een aanslag wordt getroffen, is helaas groter geworden. Die laatste kans moge nog steeds tamelijk klein zijn, het betreft wel een risico met een grote impact. Daarmee is Nederland wellicht nog steeds een groene oase, maar inmiddels wel met een rode rand.

Delen:
Auteur(s)
Wim Boonstra
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
030 21 66617

naar boven