RaboResearch - Economisch Onderzoek

Verkiezingen VK: Schotse autonomie via de achterdeur?

Economisch commentaar

Delen:
  • Mogelijk krijgt de Schotse onafhankelijkheidspartij (SNP) voor het eerst veel invloed in Westminster.
  • Schotse partijen sturen aan op de mogelijkheid om zelfstandig te lenen. Hierdoor kan Schotland gerichter anticyclisch begrotingsbeleid voeren, maar heeft het VK minder controle over de overheidsfinanciën.
  • Een gedegen begrotingsraamwerk is dus essentieel als Schotland de vrijheid krijgt om te lenen om begrotingstekorten te financieren.  

De Britse verkiezingen op 7 mei zijn spannend dit jaar, omdat de Schotse onafhankelijkheidspartij (SNP) volgens de polls een grote invloed in Westminster zou kunnen krijgen. Een grotere invloed is in het bijzonder interessant omdat de huidige premier, David Cameron, aanzienlijke beloften heeft gedaan over meer autonomie voor Schotland, voorafgaand aan het onafhankelijkheidsreferendum in het najaar van 2014. De SNP zit al langer in het Britse Parlement maar was tot nu toe veel kleiner. Nu dreigt Labour Schotland –een van haar oude bolwerken– bijna geheel aan de SNP te verliezen (figuur 1). Het is goed mogelijk dat de SNP nodig is om een coalitie te sluiten omdat voor de hand liggende coalities van Conservatives of Labour met de liberaal-democraten (Libdem) geen meerderheid hebben. In dit stuk verkennen we het scenario van een grote SNP en welke wensen zij hebben voor verdere autonomie voor Schotland.

Figuur 1: Zetelverdeling volgens geaggregeerde peilingen
Figuur 1: Zetelverdeling volgens geaggregeerde peilingenBron: Election Forecast, Rabobank

Onafhankelijkheidsreferendum en beloftes

Voorafgaand aan het Schotse onafhankelijkheidsreferendum in september 2014, waar uiteindelijk 55% van de Schotten tegen onafhankelijkheid stemde, hebben diverse nationale partijen flinke beloftes gedaan omtrent meer decentralisering voor Schotland binnen het Verenigd Koninkrijk. De gedane beloftes hadden onder andere betrekking op belastingheffing en overheidsuitgaven, zoals het vaststellen van tarieven voor heffingen en het inrichten van uitkeringsregelingen en subsidies. Na het referendum is de Commissie Smith ingesteld om met de vijf Schotse partijen te verkennen wat hun onderhandelingsinzet richting Westminster zal zijn. In het opgestelde akkoord van de Commissie Smith wordt aangestuurd op de mogelijkheid voor Schotland om een begrotingstekort te hebben. Onder de huidige afspraken moet de begroting in balans zijn. De wijziging betekent dat Schotland naast de lumpsum uitkering die het jaarlijks van het VK krijgt en de belasting die het zelfstandig int, moet kunnen lenen. Het is mogelijk dat een sterke invloed van de SNP na de landelijke verkiezingen de kans op inwilliging van deze wensen vergroot. Wat zou dit beteken voor Schotland en het VK? Is een eigen begrotingsbeleid een zegen of een vloek?

Kans: Gerichter anticyclisch beleid voeren

We zien dat de conjuncturele cyclus van Schotland soms behoorlijk kan afwijken van die van de rest van het VK (figuur 2). In 2012 had Schotland last van een nieuwe groeiverzwakking die aan de rest van VK voorbijging. Bij instemming met de wensen van de Commissie Smith zou Schotland de economie via begrotingsimpulsen kunnen stimuleren als die slechter presteert dan de economie in de rest van het VK. Anderzijds kan de Schotse economie afgeremd worden als er sprake is van oververhitting die zich in de rest van het VK niet voordoet.

Figuur 2: Verschillen in de conjuncturele cyclus
Figuur 2: Verschillen in de conjuncturele cyclus Bron: Macrobond, Rabobank

Risico: Minder controle voor het VK over hun eigen publieke financiën

Tegelijkertijd brengt de mogelijkheid voor Schotland om te lenen wel risico’s met zich mee voor de overheidsfinanciën van het VK. Omdat Schotland zo dicht met de rest van het VK verweven is zal de nationale overheid wel impliciet garant staan voor de Schotse publieke schulden. Daarmee kan de prikkel voor Schotland ontbreken om verantwoord begrotingsbeleid te voeren. Financiële markten zullen vanwege de impliciete garantie mogelijk ook geen begrotingsdiscipline afdwingen door een hogere rente te vragen. Daarom zijn heldere afspraken nodig, à la het stabiliteits- en groeipact (SGP), maar zo vormgegeven dat een gedegen begrotingsraamwerk daadwerkelijk verantwoord begrotingsbeleid afdwingt. Het advies van de Commissie Smith doet hier een voorzet voor maar de specifieke regels zullen pas na onderhandelingen tot stand komen. 

Delen:
Auteur(s)
Jurriaan Kalf
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 21 62666
Carlijn Prins
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 21 60033

naar boven