RaboResearch - Economisch Onderzoek

Eurozone eindelijk aan de bal

Economisch commentaar

Delen:
  • Terwijl de economische groei in de eurozone aantrekt, is er in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten sprake van een afzwakking van de groei
  • Voor een deel is dit verschil te wijten aan de uiteenlopende trend in export, maar ook andere factoren zoals binnenlands herstel in eurozone en schalieinvesteringen in de VS spelen hier een rol
  • De  exportprestaties van de eurozone zijn gebaat bij de kwantitatieve verruiming van de ECB, deze drukt de waarde van de euro waardoor Europese producten goedkoper worden op de wereldmarkt
  • Andere centrale banken in de wereld gaan echter mee in een ruim monetair beleid; een einde van ruim monetair beleid is dus nog lang niet in zicht

De BBP-cijfers van het eerste kwartaal van 2015 laten zien dat zich een situatie voordoet die we sinds het begin van de crisis niet meer hebben gezien: de groei in de eurozone trekt aan terwijl die in het VK en de VS juist verzwakt. De Amerikaanse economie groeide in het eerste kwartaal met slechts 0,05% k-o-k een stuk minder hard dan verwacht. Ook de groei in het Verenigd Koninkrijk, 0,3% k-o-k, was zwakker dan verwacht. Dit staat in contrast met de verwachte prestaties van de eurozone. Voor de meeste landen is nog geen BBP-groeicijfer bekend maar we weten al wel dat de Spaanse economie is gegroeid met een sterke 0,9% k-o-k in het eerste kwartaal terwijl de Belgische groei met 0,3% ook niet tegenviel. Van de overige landen zijn nog geen cijfers beschikbaar, maar de meeste indicatoren wijzen op een sterk eerste kwartaal. Ook Duitsland en Nederland passen in dit positieve beeld.

Figuur 1: Euro gedaald ten opzichte van dollar, yuan en pond
Figuur 1: Euro gedaald ten opzichte van dollar, yuan en pondBron: Macrobond
Figuur 2: Exporten reageren op wisselkoers
Figuur 2: Exporten reageren op wisselkoersBron: Macrobond, Rabobank

Is het Draghi dan toch gelukt met zijn kwantitatieve verruiming?

De vraag die overal leeft, is waar dit plotselinge herstel in de eurozone vandaan komt. Is dit het gevolg van het beleid van de ECB? Het ruime monetaire beleid van de ECB begon al voor de huidige kwantitatieve verruiming. Sinds halverwege 2014 heeft dit beleid, en later ook de verwachting in de markt van de kwantitatieve verruiming geleid tot een daling van de euro tegenover andere grote munten (figuur 1). Een zwakke euro maakt producten uit de eurozone goedkoper in het buitenland. Dit geeft een positieve impuls aan de export vanuit de eurozone en stimuleert daarmee de economische groei. Dit effect trad voor de eurozone als geheel al op in februari (figuur 2) en is ook duidelijk terug te zien in de cijfers voor individuele landen, waaronder Duitsland, Frankrijk, Nederland, Spanje en ItaliĆ«. Omdat dit slechts de cijfers van een maand zijn, is het nog wel de vraag of deze exportgroei doorzet. Daarnaast is het niet alleen de export die de groeiversnelling in de eurozone draagt. Figuur 3 laat zien dat de binnenlandse vraag flink is aangetrokken, mede dankzij de lage olieprijzen. Op basis van het consumentenvertrouwen verwachten we dat deze ontwikkeling zich voort zal zetten. 

De wisselkoers heeft op het VK en de VS juist het tegenovergestelde effect. Mede door de zwakke euro zijn Britse en Amerikaanse producten relatief duur geworden, wat hun export remt. We zien dat zowel de Britse als de Amerikaanse export in het eerste kwartaal inderdaad is afgenomen, wat een van de verklaringen is voor hun tegenvallende groeicijfers. Mogelijk spelen hierbij ook lagere energie-exporten een rol. Lagere export is echter maar een deel van het verhaal; in de VS zijn bijvoorbeeld ook de schalieinvesteringen gekelderd als gevolg van de aanhoudend lage olieprijs.

Figuur 3: Herstel consumptie in de eurozone
Figuur 3: Herstel consumptie in de eurozoneBron: Macrobond, Rabobank
Figuur 4: Beleidsrentesverlagingen na aankondiging kwantitatieve verruiming ECB
Figuur 4: Beleidsrentesverlagingen na aankondiging kwantitatieve verruiming ECBBron: Macrobond

Reacties van monetaire beleidsmakers

Hoewel het nog te vroeg is om de recente ontwikkelingen in export en economische groei volledig toe te schrijven aan de kwantitatieve verruiming door de ECB, hebben beleidsmakers wereldwijd al wel een tegenreactie gegeven. In navolging van de ECB en de Bank of Japan (BoJ) hebben meer dan twintig centrale banken het monetaire beleid verruimd sinds de start van dit jaar. Figuur 4 toont een selectie van de renteverlagingen na de aankondiging van de ECB om met kwantitatieve verruiming te beginnen. Het doel van de monetaire verruiming verschilt per land. Sommige landen hebben last van zeer lage inflatie, andere landen proberen zo hun gekoppelde wisselkoers te beschermen of de appreciatie van hun munt af te zwakken. Ook de Amerikaanse centrale bank, de Fed, reageert -impliciet en gedeeltelijk- op de mondiale verruimingstrend door de beleidsrenteverhoging uit te stellen tot waarschijnlijk het vierde kwartaal van 2015.

Vooruitkijkend lijkt het einde van de wereldwijde monetaire verruiming nog niet in zicht. De ECB is pas net begonnen met het uitvoeren van haar programma van kwantitatieve verruiming en de BoJ zal mogelijk haar verruimingstempo nog verder opvoeren aangezien de economie in Japan nog steeds niet op gang komt. Mogelijk lokt dit weer nieuwe reacties van monetaire beleidsmakers elders uit. 

Delen:
Auteur(s)
Carlijn Prins
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 21 60033
Jurriaan Kalf
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 21 62666

naar boven