RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Japan: opverend, of gewoon schommelend rond de ondergrens?

Economisch Kwartaalbericht

Delen:
Deze publicatie is verouderd. Bekijk de recentste editie

Naar de overzichtspagina van het Economisch Kwartaalbericht

  • Effectief geen BBP-groei in 2014
  • Buitenlandse vraag is verreweg de grootste groeifactor
  • Inflatie zakt naar verwachting op korte termijn onder de 2%
  • Reële loonstijgingen zakken in

Het was niet leuk om de Japanse BBP-cijfers van het vierde kwartaal van 2014 te lezen. De totale groei op kwartaalbasis bedroeg 0,6%, geen geweldig herstel na de daling van 0,6% in het derde kwartaal en minder dan de in de markt verwachte 0,9%. Ook de consumentenbestedingen stegen slechts met 0,3% op kwartaalbasis, net als in het derde kwartaal. De investeringen groeiden slechts met 0,1% op kwartaalbasis tegenover -0,1% in het voorgaande kwartaal. Het enige lichtpuntje was misschien dat de BBP-deflator (een maatstaf voor prijsveranderingen) van 2,0% naar 2,3% steeg. Toch toonde juist dit aan dat een groot deel van wat doorging voor groei in het vierde kwartaal geen reële productie betrof maar slechts prijsstijgingen. In feite was er in 2014 effectief helemaal geen BBP-groei te zien in Japan, het slechtste jaarresultaat sinds 2009.

De buitenlandse vraag is leidend

De Japanse cijfers zijn de laatste tijd meer bemoedigend, maar dit is eerder toe te schrijven aan de buitenlandse dan aan de binnenlandse vraag. In december lieten machineorders inderdaad een flinke stijging van 24,1% op maandbasis zien, de grootste stijging sinds juni 2006, en de kernorders (de belangrijkste indicator voor toekomstige investeringen) stegen met 8,3% op maandbasis en met 11,4% op jaarbasis. Dit is echter altijd een zeer grillige cijferreeks en de cijfers van november waren opvallend zwak. Door de omvang van de opleving merkte echter het Japanse bureau voor Statistiek op dat “er een langzaam herstel te zien was”. Dit was de eerste bijstelling naar boven van de prognoses sinds augustus 2014.

Tabel 1: Kerngegevens Japan
Tabel 1: Kerngegevens JapanBron: NiGEM, Rabobank

Maar je kunt stellen dat een groot deel van het momentum voortkomt uit de exportgroei. Deze was ook in december aanzienlijk met een stijging van 12,9% op jaarbasis in nominale termen. De import steeg slechts met 1,9%, waardoor het handelstekort terugliep van JPY 895 miljard naar JPY 661 miljard. De stijgende nominale export is met name het resultaat van de koersval van het afgelopen jaar (USD/JPY eindigde in december 2013 op 105 en in december 2014 op 120). Dit 'valutaoorlog'-beleid moest uiteindelijk wel enig momentum opleveren in de export (ten minste tot de handelspartners weer 'gelijkstaan'). Maar aan de andere kant geeft de lage invoergroei -de sleutel tot het terugdringen van het aanhoudende handelstekort- vooral de mondiale daling van de energieprijzen weer. Het is dus aan Saudi-Arabië te danken, en niet aan de Japanse regering, dat er tenminste deels tekenen zijn van een door internationale handel gestuurd netto herstel van de economie. Dit geldt vooral nu de regering Abe de structurele hervormingen nog steeds niet groots aanpakt; die 'derde pijl' moet nu wel in zijn koker aan het roesten zijn. Over het geheel genomen komt de BBP-groei in 2015 net uit op ¾% op jaarbasis, hoewel dit voornamelijk te danken is aan de hoge verge­lijkings­basis voor gezinsconsumptie in het eerste kwartaal van dit jaar ten opzichte van het eerste kwartaal van 2014. Het mag geen verrassing zijn dat de netto export voor de helft van de totale BBP-groei verantwoordelijk is.

Verander het doel als je het niet kunt raken?

Ondertussen kampt de Japanse centrale bank (BoJ) nog steeds met het vooruitzicht dat zij haar inflatiedoelstelling van “2% in twee jaar” niet gaat halen. Dit ondanks de naar verhouding grootste kwantitatieve verruiming van alle centrale banken, die in november 2014 ook nog eens verder is uitgebreid. Nu de energieprijzen kelderen en, nog belangrijker, het effect van de omzetbelastingverhoging in april 2014 niet lang meer deel zal uitmaken van de vergelijkingsbasis, lijkt het zeker dat de inflatie (2,4% in januari) binnen enkele maanden weer onder de 2% zal zakken. Het blijft onduidelijk wat de BoJ daar eigenlijk aan kan doen. In de notulen van de beleidsvergadering van januari legde de BoJ de nadruk op een “gematigd herstel” en stelde zij dat de nominale lonen stijgen; dit is waar, maar we merken wel op dat de reële loonstijging inzakt.

Figuur 1: Inflatie zal de komende tijd enkel dalen
Figuur 1: Inflatie zal de komende tijd enkel dalenBron: CEIC, Bloomberg, Rabobank
Figuur 2: Een ‘geleidelijk herstel’?
Figuur 2: Een ‘geleidelijk herstel’?Bron: Bloomberg, Rabobank

Het probleem dat je je doel mist, kun je ook anders oplossen: door te veranderen waar je naar kijkt om je doelstelling te behalen. Zo gaf Koichi Hamada, een adviseur van premier Abe, op 23 februari een interview waarin hij beweerde dat de geloofwaardigheid van de BoJ niet zou worden aangetast wanneer zij het beoogde tijdsbestek voor de CPI-doelstelling van twee jaar zou verlengen naar drie jaar, of het beoogde CPI-niveau van 2% zou verlagen naar 1%. Het is moeilijk anders te stellen dan dat dit een bewijs van onvermogen is; als de olieprijzen de feitelijke CPI onderuit halen, dan zou het antwoord immers moeten zijn dat er naar de kern-CPI wordt gekeken (die in januari op 2,1% op jaarbasis stond, maar die ook vanaf het tweede kwartaal van 2015 aanzienlijk achteruit gaat) in plaats van de doelstelling te halveren. Het enige alternatief voor de BoJ lijkt QE weer verder uit te breiden. We beginnen echter het punt te naderen waarop de markt terug zou kunnen schrikken van dergelijk verder ingrijpen door de centrale bank. Rendementen op de 10-jaars staatsobligaties (JGB's) staan nu rond 0,32% ten opzichte van een dieptepunt van 0,20% in januari. Dit lijkt te wijzen op een toegenomen tegenzin om JGB's aan te houden als de markt steeds meer wordt gedomineerd door de BoJ dan door een geloof in verbeterende vooruitzichten voor de Japanse inflatie.

Auteur
Michael Every

Naar de overzichtspagina van het Economisch Kwartaalbericht.

Colofon

Het Economisch Kwartaalbericht is een uitgave van Kennis en Economisch Onderzoek van Rabobank en kwam mede tot stand in samenwerking met Financial Markets Research.

De in deze publicatie gepresenteerde visie is mede gebaseerd op gegevens uit door ons betrouwbaar geachte bronnen, waaronder Macrobond. Deze bronnen zijn op zorgvuldige wijze in onze analyses verwerkt. De economische groeivoorspellingen zijn gegenereerd met behulp van het werelddekkende econometrische structuurmodel NiGEM.

Overname van de inhoud met bronvermelding is toegestaan. Kennis en Economisch Onderzoek aanvaardt echter geen enkele aansprakelijkheid voor het geval dat de in deze publicatie neergelegde gegevens of prognoses onjuistheden bevatten.

Gebruikte afkortingen bronnen: CBS: Centraal Bureau voor de Statistiek, EIU: Economist Intelligence Unit, NIESR: National Institute of Economic Social Research, ONS: Office of National Statistics, OECD: Organisation for Economic Co-operation and Development, IMF: Internationaal Monetair Fonds, BIS: Bank for International Settlements, CEIC: CEIC Macroeconomic Databases for Emerging and Developed Markets

Gebruikte afkortingen landen: VK: Verenigd Koninkrijk, IE: Ierland, VS: Verenigde Staten, DE: Duitsland, IT: Italië, NL: Nederland, ES: Spanje, PL: Polen, AT: Oostenrijk, FR: Frankrijk, GR: Griekenland, BE: België, FI: Finland, DK: Denemarken, LU: Luxemburg, CY: Cyprus, PT: Portugal, SI: Slovenië, MT: Malta, EZ: Eurozone, SK: Slowakije

Deze informatie kunt u ontvangen door een mail te sturen naar economie@rn.rabobank.nl onder vermelding van ‘KEO Kennismail’. Hierdoor wordt u op de verzendlijst geplaatst van de gratis digitale nieuwsbrief van Kennis en Economisch Onderzoek die tenminste eens per maand uitkomt. In deze nieuwsbrief zijn links te vinden naar het Economisch Kwartaalbericht, maar ook naar alle andere publicaties van onze medewerkers.

Voor overige informatie kunt u bellen met Kennis en Economisch Onderzoek via tel. 030 - 2162666. U kunt ons ook bereiken op het volgende e-mailadres: economie@rn.rabobank.nl

Eindredactie: 
Allard Bruinshoofd, hoofd Internationaal Onderzoek
Tim Legierse, hoofd Nationaal Onderzoek

Redactie: Enrico Versteegh

Graphics: Selma Heijnekamp en Reinier Meijer

Productiecoördinatie: Christel Frentz

Delen:
Auteur(s)

naar boven