RaboResearch - Economisch Onderzoek

Tegen onvoorspelbaar economisme

Column

Delen:

Verschenen in het Reformatorisch Dagblad, 6 juni 2015

Economisme staat volop in de belangstelling na de ‘aanval’ hierop door Jesse Klaver, de nieuwe voorman van GroenLinks. En met economisme wordt zoiets bedoeld als het herleiden van alle maatschappelijke problemen tot economische of cijfermatige kwesties. Met een cijfermatige onderbouwing lijkt me op zich niet zoveel mis. Maar die analyses kennen ook beperkingen die vaak worden vergeten: sommige zaken zijn niet exact te becijferen of te voorspellen. Onvoorspelbaar economisme is waar we last van hebben. En dat dient geen enkel doel.

Om maar te beginnen, ik heb in het algemeen niet zo heel veel tegen het met cijfers onderbouwen van bepaalde maatschappelijke uitdagingen. Het geeft vaak een goed beeld van de mogelijke afruilen. Dat geldt op velerlei terreinen. Van de zorg tot veiligheid, van de effecten van investeren in onderwijs tot de evaluatie van arbeidsmarktbeleid. Allemaal nuttig om dit cijfermatig te bekijken.

Echter, het zou niet de enige bron van informatie moeten zijn. En wel om twee redenen. Ten eerste zijn niet alle effecten in cijfers te vatten. Wat is veiligheid, bijvoorbeeld door te investeren in tanks, waard? In tijden van vrede niets. In tijden van dreiging veel meer. Maar hoe kan je analyseren in welke mate een dreigingssituatie zich over de levensduur van die tanks gaat voordoen? Daar helpt geen geavanceerd econometrisch voorspelmodel tegen.

Om maar helemaal niet te spreken van het voorspellen van welzijn of brede welvaart. Er zijn meer dan genoeg kentallen over hoe het gaat met welzijn in de afgelopen jaren, maar mede doordat dat niet makkelijk te voorspellen is, zijn we opgezadeld met voorspellingen van economische groei, vaak geïnterpreteerd als benadering van toekomstig welvaren. Maar veel te beperkt. En dan krijg je dus economisme doordat andere aspecten van welvaart moeilijk in cijfers te vangen zijn.

Ten tweede wordt de exactheid van bepaalde uitkomsten graag vergeten. Op het terrein het voorspellen van de economische groei heerst de rare gewoonte tot één decimaal achter de komma groeicijfers te voorspellen. Media en politici doen daar vrolijk aan mee. Maar we weten al heel lang dat de economische groei én een slechte indicator is voor vooruitgang, én zeer lastig te voorspellen is. Dat dit toch gebeurt is wat mij betreft niet erg, maar interpreteren dient dan wel zeer zorgvuldig te gebeuren. En daar laten we het liggen.

Zo vond ik het altijd wel van zelfinzicht getuigen dat het CPB haar ramingen afrondde op kwart-procentpunten. De boodschap is daarmee helder: exacter zijn we niet. Helaas heeft het CPB deze wijsheid sinds afgelopen Centraal Economisch Plan verlaten. In plaats daarvan hebben ze deze keer grafieken gepubliceerd waarin zichtbaar wordt hoe onzeker de raming is. Alleen zo’n figuur zou al genoeg moeten zijn om over te gaan op publicatie van BBP-groei afgerond op gehele getallen. De ‘puntschatting’ van de economische groei in 2015 van 1,7% betekent in termen van onzekerheid dat de groei met 30% zekerheid tussen de 1,4% en 2% uitkomt. En met 95% zekerheid tussen de 0,3 en 3,2%.

Wat dit alles nog problematischer maakt is de krantenkoppen over bijstellingen van die onzekere groei. Enkele tienden aanpassingen, soms door nieuwe inzichten over het verleden, zijn dan wereldnieuws.

Neem nu de bijstelling van de economische groei voor 2015 van het CPB tussen september 2014 (1,25%) en maart van dit jaar (1,7%). In de ogen van commentatoren een ‘aanzienlijke verbetering’. Maar op basis van de betrouwbaarheidsintervallen geen significante bijstelling.

Terwijl die bijstelling ongeveer vijfmaal zo groot hadden moeten zijn volgens de spoorboekjes van het CPB. Immers, tussen september en maart heeft het CPB de raming voor de eurokoers en olieprijs aanzienlijk naar beneden bijgesteld.

Het CPB rept daar met geen woord over. Het zou goed zijn als, naast meer aandacht voor de onzekerheid in de puntschatting, ook meer duiding wordt gegeven over de bijstellingen. Een paar tienden meer of minder zou geen nieuws moeten zijn.

Helaas is dat een brug te ver. Ik verwacht dat de economie dit jaar groeit met iets tussen de 1 en 3%. Maar belangrijker vind ik dat iedereen in dit land gelukkig is. Laten we het daar eens over hebben.

Delen:
Auteur(s)
Hans Stegeman
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
088 726 7864

naar boven