RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Japan: een lentesprong, maar niet hoog genoeg

Economisch Kwartaalbericht

Delen:
Deze publicatie is verouderd. Bekijk de recentste editie

Naar de overzichtspagina van het Economisch Kwartaalbericht

  • Economische groei was in het eerste kwartaal van 2015 verrassend sterk
  • Onderliggend is de situatie echter nauwelijks gewijzigd en de voordelen van de zwakke yen blijven slechts beperkt voelbaar in de exportgroei
  • Uiteindelijk blijven economische hervormingen noodzakelijk om de Japanse groei structureel naar een hoger plan te brengen en de staatsschuld op termijn draaglijk te houden

Met 0,6% op kwartaalbasis was de toename van het reële BBP in het eerste kwartaal van 2015 beter dan de marktconsensus. Dit leidde tot positieve berichtgeving in de media. Daarnaast nam het nominale BBP op kwartaalbasis met 1,9% toe, een aanzienlijke stijging ten opzichte van het herziene BBP-cijfer van 0,7% over het vierde kwartaal van 2014. De deflator, een  maatstaf voor prijsverandering, bedroeg in het eerste kwartaal 3,4% op jaarbasis, een heel procentpunt hoger dan de drie maanden ervoor. Japan moet proberen deze ontwikkeling vast te houden als het land onder de zeer zorgelijke druk van de hoge staatsschuld wil uitkomen. Tegelijkertijd ontwikkelen de consumentenbestedingen zich beter dan verwacht. Deze stegen met 0,4% op kwartaalbasis en droegen 0,2%-punt bij aan de BBP groei(figuur 1). Dit was een welkome verrassing, aangezien consumenten zich sinds de verhoging van de omzetbelasting per april 2014 wat afzijdig hadden gehouden.

Figuur 1: Voorraadvorming dreef economische groei in eerste kwartaal van 2015
Figuur 1: Voorraadvorming dreef economische groei in eerste kwartaal van 2015Bron: CEIC, Rabobank

Maar dit is dan ook het enige goede nieuws in dit hoofdstuk. Van de 0,6% feitelijke groei van het BBP was namelijk 0,4%-punt, dus twee derde van het totaal, toe te schrijven aan een groei van de voorraden. Dit is een trend die in het volgende kwartaal meestal omdraait. Kortom, er is niets substantieels waaruit blijkt dat de economie ook maar iets dichter in de buurt komt van een aanzienlijk betere groeitrend dan bij de aanvang van het radicale 'Abenomics'-experiment begin 2013 het geval was. Het BBP van Japan lijkt nog steeds vast te houden aan een volumegroei van op zijn best 1,0%-1,5% op jaarbasis.

De zwakke yen biedt tot nu toe weinig soelaas

Een vernietigend oordeel, gezien de enorme omvang van het kwantitatieve verruimingsprogramma dat de BoJ nog steeds voert en de daaruit voortvloeiende verzwakking van de Japanse yen. Op het moment van schrijven is de yen ten opzichte van de dollar door de 124-grens gebroken, het laagste niveau sinds medio 2007 (en 20% lager dan een jaar geleden). Tegen deze achtergrond is het wellicht begrijpelijk dat de exportsector als een van de weinige nog wat hoop biedt voor de Japanse economie. En de recente handelsgegevens zijn meer dan bemoedigend. Zo steeg de export in april met 8,0% op jaarbasis, terwijl de import met 4,2% daalde. Hierdoor daalde het handelstekort met bijna JPY 53 miljard. In maart wist Japan zelfs voor het eerst sinds juni 2012 een handelsoverschot te realiseren (JPY 227 miljard). Toch is deze verschuiving naar op netto export gebaseerde groei minder indrukwekkend dan het lijkt: op jaarbasis is de import namelijk vooral gedaald vanwege de lagere energiekosten. En de 8,0% nominale exportgroei op jaarbasis in april was minder dan de helft van de daling van de yen ten opzichte van de dollar. Dit geeft aan dat Japan niet in staat is gebleken om de export opbrengsten in yen met ten minste de waardestijging van de buitenlandse valuta te laten toenemen. Hieruit blijkt dat Japan de kansen die een veel zwakkere munt biedt niet volledig heeft weten te benutten.

De loonstijging doet niet mee met de lentedans

Dit betekent dat Abenomics nog steeds bestaat uit interventies door de BoJ en devaluatie van de yen, resulterend in een tijdelijke verbetering van de internationale concurrentiepositie. In het verleden is het al niet gelukt om Japan met een dergelijke strategie te redden, en we zien niet in waarom het dit keer anders zal gaan. We kunnen daarnaast weerstand verwachten tegen de aanhoudend zwakke yen - vooral Korea houdt dit nauwlettend in de gaten. Eigenlijk is er maar één grafiek die aangeeft wat er moet veranderen wil Abenomics daadwerkelijk effect hebben, en dat is de grafiek die de reële inkomens weergeeft (figuur 2). Deze blijven maar dalen. Want hoewel de BoJ er (tijdelijk) in is geslaagd om via valutadevaluatie (mede geholpen door de verhoging van de omzetbelasting) voor inflatie te zorgen, gaat dit toch niet gepaard met bijpassende loonsverhogingen. Ondanks de lage werkloosheid. Kort gezegd: Japan ontdekt dat de traditionele afruil tussen inflatie en werkloosheid n iet opgaat. De meeste nieuwe banen zijn over het algemeen tijdelijk, parttime en/of slecht betaald. Daarmee kunnen de lonen niet worden opgedreven; ze bestaan slechts dankzij de lage lonen. Dit betekent dat het Abenomics/BoJ-plan om "de inflatie op te drijven om loonstijging te bevorderen" geen kans van slagen heeft. Wat nodig is, is een strategie waarbij lonen worden opgedreven om de inflatie te bevorderen. Helaas lijkt Japan dit nog niet in te zien. Daarom zien we zulke sterke koersschommelingen tussen USD/JPY en EUR/JPY. 

Figuur 2: Reëel inkomen blijft dalen
Figuur 2: Reëel inkomen blijft dalenBron: CEIC, Rabobank
Tabel 1: Kerngegevens Japan
Tabel 1: Kerngegevens JapanBron: NiGEM, Rabobank

Naar de overzichtspagina van het Economisch Kwartaalbericht

Colofon

Het Economisch Kwartaalbericht is een uitgave van Kennis en Economisch Onderzoek van Rabobank en kwam mede tot stand in samenwerking met Financial Markets Research.

De in deze publicatie gepresenteerde visie is mede gebaseerd op gegevens uit door ons betrouwbaar geachte bronnen, waaronder Macrobond. Deze bronnen zijn op zorgvuldige wijze in onze analyses verwerkt. De economische groeivoorspellingen zijn gegenereerd met behulp van het werelddekkende econometrische structuurmodel NiGEM.

Overname van de inhoud met bronvermelding is toegestaan. Kennis en Economisch Onderzoek aanvaardt echter geen enkele aansprakelijkheid voor het geval dat de in deze publicatie neergelegde gegevens of prognoses onjuistheden bevatten.

Gebruikte afkortingen bronnen: CBS: Centraal Bureau voor de Statistiek, EIU: Economist Intelligence Unit, NIESR: National Institute of Economic Social Research, ONS: Office of National Statistics, OECD: Organisation for Economic Co-operation and Development, IMF: Internationaal Monetair Fonds, BIS: Bank for International Settlements, CEIC: CEIC Macroeconomic Databases for Emerging and Developed Markets.

Gebruikte afkortingen landen: VK: Verenigd Koninkrijk, IE: Ierland, VS: Verenigde Staten, DE: Duitsland, IT: Italië, NL: Nederland, ES: Spanje, AT: Oostenrijk, FR: Frankrijk, GR: Griekenland, BE: België, FI: Finland, LU: Luxemburg, CY: Cyprus, PT: Portugal, SI: Slovenië, MT: Malta, LT: Lithouwen, LV: Letland, EE: Estland EZ: Eurozone, SK: Slowakije.

Gebruikte afkortingen valuta: BRL: Braziliaanse real, IDR: Indonesische roepia, INR: Indiase roepie, TRY: Turkse lira, ZAR: Zuid-Afrikaanse rand.

Deze informatie kunt u ontvangen door een mail te sturen naar economie@rn.rabobank.nl onder vermelding van ‘KEO Kennismail’. Hierdoor wordt u op de verzendlijst geplaatst van de gratis digitale nieuwsbrief van Kennis en Economisch Onderzoek die tenminste eens per maand uitkomt. In deze nieuwsbrief zijn links te vinden naar het Economisch Kwartaalbericht, maar ook naar alle andere publicaties van onze medewerkers.

Voor overige informatie kunt u bellen met Kennis en Economisch Onderzoek via tel. 030 - 2162666. U kunt ons ook bereiken op het volgende e-mailadres: economie@rn.rabobank.nl

Eindredactie: 
Allard Bruinshoofd, hoofd Internationaal Onderzoek
Tim Legierse, hoofd Nationaal Onderzoek

Redactie: Enrico Versteegh

Productiecoördinatie: Christel Frentz

Graphics: Selma Heijnekamp en Reinier Meijer

Delen:
Auteur(s)
Michael Every
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
+852 2103 2612

naar boven