RaboResearch - Economisch Onderzoek

Het Europees Semester 2015: de resultaten

Economisch commentaar

Delen:
  • Finland voldoet niet aan de Europese begrotingsregels, maar ontsnapt aan de opening van een buitensporigetekortprocedure
  • De buitensporigetekortprocedure van Malta en Polen wordt gesloten
  • Frankrijk plant minder structurele bezuinigingen dan verplicht in haar buitensporigetekortprocedure, maar de Europese Commissie onderneemt nog geen stappen
  • Het VK houdt zich ook niet aan de bezuinigingsverplichtingen in haar buitensporigetekortprocedure, maar komt weg met een berisping
  • In Frankrijk, Italië, Portugal, Bulgarije en Kroatië is er sprake van excessieve macro-economische onevenwichtigheden, maar er wordt geen Procedure voor Buitensporige Onevenwichtigheden geopend
  • De sanctieprocedure van de Procedure voor Macro-economische Onevenwichtigheden zou gelijkgetrokken moeten worden met die van het Stabiliteits- en Groeipact

De Raad van Ministers en de Europese Raad hebben eind juni de aanbevelingen van de Europese Commissie (EC) in het kader van het Europees Semester[1] respectievelijk goedgekeurd en onderschreven. Het betreft onder andere te nemen stappen in het kader van het Stabiliteits- en Groeipact en de Procedure voor Macro-economische Onevenwichtigheden. In juli zal de Raad van Ministers de voorstellen naar verwachting officieel aannemen en bekrachtigen.

De meest opvallende conclusies in het kader van…

…het Stabiliteits- en Groeipact, en…

Een aantal zaken valt op. Voor Finland is er geen buitensporigetekortprocedure (BTP) geopend. Dit had de Europese Commissie ook niet geadviseerd, maar het land voldoet op basis van de huidige begrotingsplannen in 2015 niet aan de begrotingsregels. Het tekort loopt op naar boven de maximale toegestane 3% van het BBP en de staatsschuldratio naar boven de toegestane 60% van het BBP (figuur 1, zie ook Stabiliteits- en Groeipact). De sinds april zittende regering zal naar verwachting echter in september een nieuw begrotings- en stabiliteitsplan indienen met daarin maatregelen om het tekort en de schuld terug te brengen. De EC lijkt dit rapport af te willen wachten voordat ze een advies uitbrengt over het wel of niet openen van een procedure.

Malta en Polen stappen van het strafbankje af; hun buitensporigetekortprocedure is gesloten. Het VK heeft juist weer onvoldoende maatregelen genomen in haar BTP en de deadline voor de correctie van het buitensporige tekort is verschoven van 2015 naar 2017. De implicaties van de overtreding blijven voor het VK echter beperkt tot een berisping. Omdat het land niet tot de eurozone behoort, kan het geen boete krijgen[2]. Tot slot is de Franse overheid ervan overtuigd dat ze het begrotingstekort zoals begin dit jaar afgesproken in 2017 tot onder de 3% van het BBP kan brengen zonder aanvullende maatregelen te nemen. De omvang van de geplande structurele bezuinigingen is echter nog altijd minder dan verplicht in de buitensporigetekortprocedure van Frankrijk. Mogelijk dient de overheid dan ook nog extra maatregelen te nemen voor 2016 en 2017 om strafmaatregelen te voorkomen (figuur 2). Dit zal de EC met regelmaat monitoren.
Frankrijk werpt in dezen tegen dat het uiterst onverstandig zou zijn om het land meer te laten bezuinigen. Dit zou een depressie kunnen uitlokken die door de omvang van de Franse economie de hele eurozone zou raken, aldus de Franse minister van onder andere Economische zaken Emmanuel Macron in Het Financieele Dagblad van 3 juli.

Figuur 1: Finland houdt zich niet aan de begrotingsregels
Figuur 1: Finland houdt zich niet aan de begrotingsregelsBron: Macrobond
Figuur 2: Frankrijk bezuinigt te weinig structureel
Figuur 2: Frankrijk bezuinigt te weinig structureelBron: Macrobond, Europese Commissie

… de Procedure voor Macro-economische Onevenwichtigheden

De belangrijkste constatering in het kader van de Procedure voor Macro-economische Onevenwichtigheden (PMO) is dat er voor geen enkele lidstaat een Procedure voor Buitensporige Onevenwichtigheden wordt geopend (PBO, voor info over de procedure zie Onevenwichtigheden in de EU vereisen aanpak, box 1). Dit was mogelijk voor de landen waar in februari excessieve onevenwichtigheden[3] zijn geconstateerd. Het gaat om ItaliëPortugalFrankrijk, Kroatië en Bulgarije. Met name Frankrijk was gewaarschuwd. Landspecifieke aanbevelingen aan deze landen om orde op zaken te stellen zijn weliswaar ferm, maar de EC vond het niet nodig om daadwerkelijk een procedure te openen. Volgens de Commissie bieden de voorgenomen maatregelen in de door de lidstaten in april ingediende stabiliteits- en convergentieprogramma’s en nationale hervormingsprogramma’s voldoende perspectief om excessieve onevenwichtigheden te lijf te gaan. Het is nu voor het derde jaar op rij dat de EC ervan afziet om een dergelijke procedure te openen. In 2013 ontsnapten Spanje en Slovenië al op deze manier en in 2014 konden Italië, Kroatië en wederom Slovenië opgelucht ademhalen. Dit is echter te betreuren.

Versterk de Procedure voor Macro-economische Onevenwichtigheden

De Europese Commissie is niet in staat om de in de programma’s opgenomen maatregelen daadwerkelijk af te dwingen zolang als er geen sprake is van een PBO (Wijffelaars en Stegeman, 2014). Het enige wat ze kan doen is de lidstaten aanbevelingen geven. Die ‘vrijblijvendheid’ is onwenselijk gezien de grote negatieve gevolgen die nationale onevenwichtigheden kunnen hebben op het functioneren van de lidstaten zelf en van de gehele eurozone[4]. De landen blijven gedurende de rest van jaar wel onder verscherpt toezicht staan, evenals Ierland, Spanje en Slovenië. Dit houdt in dat de Europese Commissie, indien gewenst, op een later moment in het jaar de Raad alsnog kan adviseren een procedure te starten. Tot op heden is dit echter nog geen enkele keer gebeurd.

Gezien de mogelijk grote implicaties van excessieve macro-economische onevenwichtigheden zou de procedure om deze tegen te gaan gelijkgetrokken moeten worden met die van een buitensporig begrotingstekort en buitensporige overheidsschuld (Wijffelaars en Stegeman, 2014). Dit kan zorgen voor een daadkrachtiger optreden door de Europese Commissie en vergroot de kans dat excessieve onevenwichtigheden daadwerkelijk worden aangepakt.

Voetnoten

[1] Het Europees Semester is een jaarlijkse cyclus waarin de EC beoordeelt of de budgettaire en economische beleidsplannen van lidstaten in lijn zijn met het Stabiliteits- en Groeipact en de Macro-economische Onbalans Procedure, of dat de landen maatregelen dienen te nemen. De EC doet op basis van de ingediende stabiliteits- en convergentieprogramma’s en nationale hervormingsprogramma’s aanbevelingen aan de landen.

[2] Ook geniet het VK een andere uitzonderingspositie: het land is bij overtreding van de begrotingsregels niet onderhevig aan een opschorting van betalingen vanuit het Europese cohesiefonds.

[3] Het niveau of de groei van een bepaalde macro-economische indicator weerspiegelt een macro-economische onevenwichtigheid wanneer deze de economie van een lidstaat, de EMU of de gehele Europese Unie schaadt of kan schaden. Een onevenwichtigheid wordt als excessief beschouwd als deze het functioneren van de EMU in gevaar brengt of kan brengen.

[4] Neem bijvoorbeeld Spanje en Ierland. In deze landen is gebleken dat macro-economische onevenwichtigheden kunnen leiden tot grote problemen met overheidsfinanciën en de financiële stabiliteit. Met negatieve spillover-effecten voor de rest van de eurozone als gevolg.

Delen:
Auteur(s)
Maartje Wijffelaars
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
030 21 68740

naar boven