RaboResearch - Economisch Onderzoek

Lagere olieprijs leidt tot deflatie in Nederland

Economisch commentaar

Delen:
  • Nederlandse inflatie (HICP) in december gedaald naar -0,1%
  • Dalende brandstofprijzen veroorzaakt door de olieprijsdaling
  • Inflatie zal komende maanden naar verwachting verder dalen

Inflatie negatief in december, verdere daling waarschijnlijk

De inflatie -volgens de Europees vergelijkbare HICP- is in Nederland gedaald van 0,3% in november naar -0,1% in december (figuur 1). Dat betekent dat er nu in ons land voor het eerst in vijf jaar sprake is van deflatie. Over heel 2014 is de inflatie uitgekomen op 0,3%, de laagste inflatie sinds we deze meten met de HICP (1997).

Voor de komende maanden voorzien wij een verdere daling van de inflatie. We verwachten dat de gasprijzen in navolging van de olieprijzen verder zullen dalen. De dalende gas- en olieprijzen (figuur 2) zullen in de loop van dit jaar ook verder worden doorgerekend in de energieprijzen voor huishoudens, wat de inflatie drukt. Daarnaast zal de brandstoffenprijs aan de pomp de komende maanden waarschijnlijk verder dalen, omdat het altijd even duurt voordat de lagere olieprijs volledig is doorgerekend in de brandstofprijs.

De inflatie volgens de nationale definitie (CPI) van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is in december gedaald van 1% tot 0,7%. Dit is het inflatiecijfer waar de media normaal gesproken over berichten. Op dit moment vinden wij de HICP echter relevanter voor het beeld van de Nederlandse economie (zie ook: Het verschil in Nederlandse inflatiecijfers verklaard).

Figuur 1: Inflatie negatief in december
Figuur 1: Inflatie negatief in decemberBron: CBS
Figuur 2: Sterke olieprijsdaling afgelopen maanden
Figuur 2: Sterke olieprijsdaling afgelopen maandenBron: Macrobond, Bloomberg

Daling brandstofprijzen belangrijkste oorzaak prijsdaling

De deflatie in december (HICP) kunnen we vrijwel geheel verklaren door de daling in de brandstofprijzen (figuur 1), die in december met 8,4% j-o-j afnamen. De lagere brandstofprijzen zijn het gevolg van de sterk dalende olieprijzen in de afgelopen maanden (figuur 2). Naast de olieprijzen had de prijsontwikkeling van voeding een negatief effect op de inflatie: de prijs ervan daalde in december licht ten opzichte van het jaar ervoor.

De bijdrage van energieprijzen (elektriciteit en gas) aan de inflatie bleef in december gelijk. De dalende olieprijzen hebben dus nog niet geleid tot een versnelde daling van energiekosten voor huishoudens. Dit heeft volgens ons twee oorzaken. Ten eerste is in Nederland gas belangrijker voor de energievoorziening van huishoudens dan olie. Aangezien de prijsdaling van gas vooralsnog een stuk lager is dan de olieprijsdaling zal de daling van de energieprijzen voor huishoudens ook lager zijn (figuur 2). Ten tweede geven energiebedrijven de lagere prijzen voor gas en olie vertraagd door in de energieprijzen voor consumenten, waardoor consumenten nu nog niet profiteren van de lagere energiekosten.

Kerninflatie al langere tijd zeer laag

Hoewel de inflatie de komende tijd waarschijnlijk negatief blijft, is de kerninflatie exclusief huurprijzen nog licht positief (figuur 1). In de kerninflatie zijn de volatiele prijsbewegingen van energie, brandstof en voeding niet opgenomen. Daardoor geeft de kerninflatie een beter beeld van de onderliggende prijsdruk in de Nederlandse economie. De sterke stijging van de huurprijzen zijn door overheidsbeleid tot stand gekomen. Daardoor willen we ook daarvoor corrigeren. Dan blijkt dat ook de ontwikkeling van de kerninflatie exclusief huurprijzen opmerkelijk is: zij is weliswaar nog positief maar historisch gezien zeer laag (figuur 1). Dit is te verklaren door de zwakke economische omstandigheden. Door de lage vraag naar goederen en diensten zijn producenten terughoudend met het verhogen van de prijzen of verlagen ze zelfs hun prijzen om marktaandeel te behouden of te winnen. Daarnaast is de loongroei door de hoge werkloosheid in de afgelopen jaren zeer laag geweest, waardoor de arbeidskosten maar beperkt zijn toegenomen.

Daling olieprijs positief voor economische groei

Hoewel de negatieve kerninflatie zorgelijk is en een periode van langdurige en breed gedragen deflatie slecht zou zijn voor de Nederlandse economie, is de daling van de olieprijs positief voor de Nederlandse economische vooruitzichten. Een daling van de gasprijs verlaagt weliswaar de inkomsten van de overheid, maar het is niet waarschijnlijk dat dit tot extra bezuinigingen leidt. Tegelijkertijd zorgen de lagere prijzen van brandstoffen en energie voor hogere koopkracht en daarmee voor betere vooruitzichten voor de toename van de particuliere consumptie.

Delen:
Auteur(s)
Martijn Badir
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 - 21 62666

naar boven