RaboResearch - Economisch Onderzoek

Griekenland kiest

Column

Delen:
  • 36% van de Grieken koos voor SYRIZA die daarmee de verkiezingen won. De partij komt twee zetels tekort voor een absolute meerderheid in het parlement.
  • Waarschijnlijk zal een Grexit niet de voorkeurskeuze zijn voor de nieuwe Griekse regering.
  • Om een bankencrisis te voorkomen, moet Griekenland voor het einde van februari een overeenkomst hebben met de Trojka over een nieuw steunpakket of een verlenging van het huidige pakket.
  • Wij verwachten een verlenging van het huidige bailout-pakket met enkele maanden.

En de winnaar is… SYRIZA

De parlementsverkiezing van afgelopen zondag is, zoals verwacht, gewonnen door SYRIZA (een extreem-linkse, anti-Europese partij). De partij haalde 36% van de stemmen en krijgt daarmee 149 van de 300 zetels in het parlement (figuur 1). Deze percentages lopen uiteen omdat een aantal partijen de kiesdrempel van 3% niet halen en er daarnaast een bonus van vijftig zetels voor de winnaar van de verkiezingen geldt. Hierdoor heeft SYRIZA net geen absolute meerderheid verkregen en moet de partij op zoek naar een coalitiepartner. Maandagochtend heeft SYRIZA aangekondigd een coalitie te gaan vormen met ANEL (Onafhankelijke Grieken; een rechte, anti-Europese partij). Hiermee heeft Griekenland duidelijk gekozen voor een regering die breekt met het door de Trojka opgelegde bezuinigingsbeleid van de voorgaande jaren.

Figuur 1: Verkiezingsuitslag
Figuur 1: VerkiezingsuitslagBron: Grieks Ministerie van Binnenlandse Zaken

Een Grexit is voor alle partijen te kostbaar

Zoals wij in het Themabericht Griekenland: een Grexit is geen reële optie al betoogden, is uittreding uit de Europese muntunie geen realistische optie. De kosten hiervan zijn zowel voor de Grieken als voor de overige belanghebbenden te hoog. Zo is een uittreding uit de muntunie alleen mogelijk als de Grieken het lidmaatschap van de EU opzeggen. Dit zal voor de Grieken veel onzekerheid met zich meebrengen over onder andere de toegang tot de Europese interne markt. Bovendien zal wegvallen van de steun van de ECB een financiële stabiliteitscrisis veroorzaken in Griekenland. Ten slotte zal de depreciatie van de nieuwe munt een groot verlies aan koopkracht voor de Griekse consument en een forse verhoging van de schuldenlast voor de staat betekenen.

Een uittreding van Griekenland uit de eurozone zal daarom ook vrijwel zeker gepaard gaan met een grote, eenzijdige schuldherstructurering van Griekse zijde. Voor het land betekent dit een langdurige afsluiting van de kapitaalmarkten, voor de crediteuren (onder meer de eurozone-landen, de ECB en het IMF, zie figuur 2) betekent dit een directe en grote afschrijving. Uiteindelijk zal hiervoor de Europese belastingbetaler in de buidel moeten tasten. Een potentieel groter probleem voor de stabiliteit van de eurozone is dat de onomkeerbaarheid van de muntunie verdwijnt. Speculatie over welk land zal gaan volgen, kan leiden tot een deposito-vlucht en een ondermijning van de financiële stabiliteit. Een Grexit zal vrijwel zeker een cruciale test worden voor de effectiviteit en omvang van de Europese steunfondsen. Een experiment dat bij voorkeur niet wordt uitgevoerd. 

Figuur 2: Overheidsschuld grotendeels in publieke handen
Figuur 2: Overheidsschuld grotendeels in publieke handenBron: IMF (Sovereign Investor Base Dataset for Advanced Economies), Rabobank

De ECB heeft de druk op de Griekse regering opgevoerd

Eind februari loopt de termijn van het huidige steunpakket af. Qua directe financiering van nieuwe schulduitgiftes is deze deadline niet meteen cruciaal. In maart zal er wel een gedeelte van het kortlopende staatspapier (t-bills) moeten worden geherfinancierd, en later in het jaar lopen de leningen van het door de ECB aangehouden staatspapier af (zie hier voor het aflossingsschema). Een directer probleem is dat de ECB heeft aangegeven geen steun meer te kunnen verstrekken aan de Griekse bankensector indien Griekenland niet meer in een ESM/IMF steunprogramma zit. Afgelopen week is naar buiten gekomen dat drie van de vier grootste Griekse banken financiering hebben aangevraagd via het ELA-programma (emergency liquidity assistance) en dat de ECB hieraan toestemming heeft verleend voor een periode van twee weken. Dit is een teken dat de banken liquiditeitsproblemen voorzien en dat Griekse spaarders (gedeeltes van) de deposito’s dus al uit voorzorg in contanten opnemen.

Ook komt de Griekse staatsschuld nog niet in aanmerking voor het op donderdag 22 januari aangekondigde kwantitatieve verruimingsprogramma. Er is afgesproken dat het eurosysteem maximaal 33% van de uitstaande schuld in handen mag hebben. Hierdoor kan er pas halverwege het jaar begonnen worden met de opkoop van Grieks staatspapier, onder de voorwaarde dat de huidige schuld op de vervaldatum wordt afbetaald en dat er een nieuw steunpakket is afgesproken.

Vanwege de complexiteit van dergelijke besprekingen zal het vrijwel onmogelijk zijn voor de deadline van 28 februari te onderhandelen over een nieuw steunpakket. Daarom verwachten wij dat de Grieken om een verlenging van de termijn van het huidige steunpakket zullen vragen (en uiteindelijk ook zullen krijgen) om een bankencrisis te voorkomen. De onderhandelingen die daarop volgen zullen echter moeilijker worden dan die van de voorgaande steunpakketten. De posities van de nieuwe Griekse regering en de West-Europese regeringen (met name Duitsland, Nederland en Finland) liggen namelijk verder uiteen dan ooit tevoren. 

Delen:
Auteur(s)

naar boven