RaboResearch - Economisch Onderzoek

Eurozone: economie groeit met 0,3% k-o-k

Economisch commentaar

Delen:
  • Het BBP-volume van de eurozone nam in het vierde kwartaal van 2014 met 0,3% toe ten opzichte van het kwartaal ervoor
  • In 2014 als geheel groeide de economie met 0,9% ten opzichte van 2013
  • Groei in het vierde kwartaal werd breder gedragen door de eurolanden en ook de consumptiegroei heeft stevig bijgedragen
  • Vooruitkijkend verwachten wij een versnelling van de economische groei in 2015 tot 1¼%-1½%

In het vierder kwartaal van 2014 is het BBP-volume in de eurozone gegroeid met 0,3% k-o-k ten opzichte van 0,2% k-o-k in 14K3 (figuur 1). Dit brengt de jaargroei voor 2014 op 0,9%, na twee jaar van krimp. Het BBP-volume van de eurozone ligt momenteel nog bijna 2% lager dan op het hoogtepunt voor de crisis (08K1). Vooruitkijkend verwachten wij dat het herstel in 2015 aantrekt en dat de groei toeneemt tot 1¼%-1½%. 

Duitsland en Spanje trekken de kar

De sterkst presterende landen waren Duitsland en Spanje (beide 0,7% k-o-k), op de voet gevolgd door Nederland (0,5% k-o-k, zie voor meer informatie Nederlandse economie groeit verder in het vierde kwartaal van 2014). Italië verzuimt opnieuw om te groeien, de economie stagneerde. Italië is hierdoor naast Cyprus de enige lidstaat waarvan het BBP volume in het jaar 2014 kromp ten opzichte van het jaar 2013.

Figuur 1: BBP-volumegroei lidstaten
Figuur 1: BBP-volumegroei lidstatenBron: Macrobond

Consumptie draagt steentje bij

De groeicomponenten van de BBP-volumegroei in 14K4 in de eurozone zijn nog niet bekend. Vermoedelijk heeft zowel de binnenlandse vraag als de export positief bijgedragen aan de groei.  Met name positief is dat de private consumptie een relatief stevige bijdrage lijkt te hebben gegeven. Dit impliceert dat de fundamenten onder het economisch herstel sterker worden. De verschillen binnen de eurozone blijven echter wel aanwezig. In bijvoorbeeld Frankrijk (en hoogstwaarschijnlijk in Italië) krompen de investeringen namelijk voor het vierde (respectievelijk zestiende) kwartaal op rij.  Tegelijkertijd groeide de import in Duitsland sneller dan de export, waardoor de netto bijdrage van internationale handel daar negatief was.  

Olieprijs en euro versus politieke spanningen

Vooruitkijkend verwachten wij dat het herstel doorzet. Sinds onze vorige groeiraming hebben zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan die onze groeiverwachting beïnvloeden. (i) De olieprijs en inflatie zijn sterk afgenomen (ii) de wisselkoers van de euro is sterk gedaald (iii) bij de Griekse verkiezingen heeft een nieuwe anti-bezuinigings- en anti-Trojka-partij gewonnen en (iv) de spanningen in Oekraïne nemen opnieuw toe. 

Daling olieprijs en wisselkoers euro positief…

De recent sterk gedaalde olieprijs is de grootste oorzaak achter de huidige deflatie in de eurozone (-0,6% in januari, figuur 2) en heeft vermoedelijk een positief effect op de consumptie doordat het de koopkracht van de consument vergroot (zie ook Deflatie in de eurozone: zorgelijk of niet?). Doordat energierekeningen van huishoudens en brandstofprijzen aan de pomp doorgaans met vertraging reageren op een daling van de olieprijs, houdt het positieve effect op het reëel beschikbaar inkomen nog enige tijd aan. Een deel van de toename in inkomen zal geconsumeerd worden, een deel zal echter gespaard worden of gebruikt worden voor schuldafbouw. Zeker in lidstaten waar het economisch herstel nog erg pril is, de onzekerheid groot en/ of waar huishoudens nog kampen met een grote schuldenlast.   

De sterk gedaalde wisselkoers van de euro stimuleert waarschijnlijk de export naar niet-eurozone landen. De mate waarin lidstaten hiervan profiteren verschilt echter enorm. Het hangt namelijk af van de toegevoegde waarde van de export naar landen buiten de eurozone (figuur 3). Ierland zal hier dus veel meer baat bij hebben dan Portugal.

Het onlangs aangekondigde QE programma van de ECB heeft volgens ons enkel impact op de economische groei van de eurozone via de daling van de wisselkoers (zie ook Deflatie in de eurozone: zorgelijk of niet?). Dat wil overigens niet zeggen dat we beter af waren geweest zonder QE, al was het maar omdat deze ingreep mogelijk ook de onrust op de financiële markten heeft getemperd die anders had kunnen voortvloeien uit de onzekere uitkomsten van de onderhandelingen tussen Griekenland en Europa.

Figuur 2: Olieprijs trekt eurozone in deflatie
Figuur 2: Olieprijs trekt eurozone in deflatieBron: Macrobond
Figuur 3: Export lidstaten naar afzetgebied
Figuur 3: Export lidstaten naar afzetgebiedBron: Macrobond

…spanningen Oekraïne en Griekenland negatief

De spanningen rondom de moeizame vredesonderhandelingen in Oekraïne en de onderhandelingen tussen Europa en de nieuwe Griekse regering vertragen het herstel waarschijnlijk licht via verslechterd sentiment. Het algehele sentiment in de eurozone is in de afgelopen maanden iets verbeterd, al was er in verschillende lidstaten een lichte daling te terugval (figuur 4). De economisch sentiment indicator van de Europese Commissie stond voor de eurozone in januari net boven het langjarig gemiddelde (101,2 ten opzichte van 100). Dit suggereert dat het economisch herstel in de eurozone doorzet, maar wel slechts langzaam en dat het fragiel blijft. Het blijft dus vatbaar voor externe schokken en daarmee ook voor sentimentsverslechtering die bijvoorbeeld het herstel van investeringen zou kunnen vertragen.

De verkiezingswinst van Syriza in Griekenland en de spanningen volgend op de harde anti-bezuinigings- en anti-Troijka- opstelling zijn nog niet in de sentimentscijfers verwerkt, maar werken vermoedelijk negatief door. Het leidt tot onrust en onduidelijkheid. Wij gaan er van uit dat Europa en Griekenland tot een oplossing komen en dat het dus niet aankomt op een Grexit (zie ook Griekenland kiest). Maar de weg daar naar toe zal bepalend zijn voor de schade die het de economische groei in de eurozone aan kan doen.

Een ander conflict dat het sentiment en daarmee bestedingsbeslissingen mogelijk negatief beïnvloedt is dat in Oekraïne. Een escalatie of langdurig negatieve berichtingeving  over ontwikkelingen, een mislukking van het vredesoverleg of nieuwe sancties tegen Rusland zouden het economisch herstel kunnen remmen.

Figuur 4: Sentiment licht verbeterd
Figuur 4: Sentiment licht verbeterdBron: Macrobond

Kortom, de nieuwe groeicijfers bevestigen het beeld van het economische herstel zoals wij dat eind vorig jaar schetsten. Maar de ontwikkelingen sindsdien op het (geo-)politieke vlak vormen een risico voor de positieve stemming en daarmee voor een voorspoedig verder economisch herstel.

 

Delen:
Auteur(s)
Maartje Wijffelaars
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
030 21 68740

naar boven