RaboResearch - Economisch Onderzoek

Europa kiest. Toch?

Column

Delen:

Januari was in Europa een maand van keuzes. Daar hebben we in Europa een enorme vrijheid in. Maar dat wil niet zeggen dat we daarom ook heldere keuzes maken. En ook niet dat we de keuze­opties voor het kiezen hebben. Zoveel werd afgelopen maand wel weer duidelijk, van de Griekse stem­bus tot de Zwitserse geldpers, van het Spaanse Podemos tot de Deense Nationalbank.

Allereerst maakten de Grieken gebruik van hun keuzevrijheid in het stemlokaal om het extreem-linkse SYRIZA het regeringspluche in te stemmen. Met de keuze voor SYRIZA geven de Grieken aan te willen breken met het establishment en het door de Trojka afgedwongen bezuinigings- en hervor­mingspakket. De over­grote meerderheid van de Grieken blijft desalniettemin van mening dat Griekenland onderdeel moet blijven van de eurozone. SYRIZA neemt deze weinig duidelijke keuze mee naar haar Europese partners: wel stoppen met bezuinigen en ook nog een flink deel van de schuld kwijtgescholden krijgen, maar dat alles nog wel binnen de muntunie. Vanuit de Grieken bezien zou je dit kunnen opvatten als een dappere po­ging om de keuzeopties te bepalen. Die dapperheid wordt slechts overtroffen door de uitzicht­loos­heid van de poging.

De Europese reactie is voorspelbaar onvermurwbaar. Er zijn afspraken gemaakt over noodleningen en daarvoor in de plaats zijn er bezuinigings- en hervormingsdoelen overeen­ge­komen. Binnen die afspraken valt te praten over het nog verder verlengen van de looptijden en het nog verder verlagen van de rente daarop. Maar schulden kwijtschelden is echt een brug te ver. Aangezien ruim 80% van de Griekse staats­schuld inmiddels in handen is van de andere eurolanden, de ECB en het IMF, is schuldkwijtschelding een politieke keuze geworden. Het wrange van de situatie is dat de eurolanden strikt genomen meer ruimte hebben om de keuzeopties te bepalen. Ze zouden bijvoorbeeld de Grieken echte schuldkwijt­schelding in het vooruitzicht kunnen stellen in ruil voor het realiseren van nog veel diepere hervor­min­gen in het Griekse politiek-economische systeem, zodat de invloed van het establishment ook werkelijk wordt aangepakt. Met de anti-establishmentpartij SYRIZA moet daar toch een gevoelige snaar te raken zijn. Mijn collega Marcel Weernink pleitte onlangs nog voor deze route en ik ben daar zelf ook een sterk voorstander van.

De angel in de politieke keuze voor Griekse schuldkwijtschelding zit hem in het bijvoeglijk naam­woord. Het is politiek. En later dit jaar mogen de Portugese en Spaanse kiezers ook naar de stembus. Met name het Spaanse Podemos, dat ook wil breken met het harde bezuinigings- en hervormings­beleid, staat te trappelen om elke concessie aan de Grieken ten minste te evenaren in de onderhan­de­lingen die het met Europa wil starten zodra het zelf de verkiezingswinst heeft binnengehaald. Dus blijft het Europese keuzepallet voor de Grieken al beperkt tot ‘afspraak = afspraak.’

Zonder het keurslijf van de euro zijn de keuzes veel gemakkelijker, zult u wellicht denken. Was dat maar zo. De Zwitsers smaakt het genoegen van een eigen munt. Het autonome monetaire beleid is jarenlang in alle vrijheid ingezet om euro’s op te kopen, betaald met nieuw gedrukte Zwitserse franken die een binnenlandse vastgoedzeepbel opbliezen. Dit om te voorkomen dat de frank te duur zou worden als gevolg van de aanhoudende kapitaalstroom uit de eurozone die op zoek was naar hogere rendementen en minder risico. En in januari van dit jaar koos de Zwitserse centrale bank in even grote vrijheid voor het loslaten van dat beleid, omdat het met het vooruitzicht van verdere ECB-ingrepen onhoudbaar werd. Het gevolg is dat de Zwitsers nu met een dure munt én hoge vastgoedprijzen zitten. Lekkere keuze. Ook de Denen, die ervoor kozen om geen euro in te voeren maar de Deense kroon wel aan de euro te koppelen, zijn nu gedwongen tot maatregelen om de kapitaalstroom uit de eurozone in te dammen.

De vrijheid hebben om te kiezen is niet het zelfde als enkel gemakkelijke keuzes te hoeven maken. Maar met halve keuzes is niemand gebaat. Dat moeten we in de eurozone gaan inzien om de schuldenproblemen echt gezamenlijk opgelost te krijgen en de economie duurzamer aan de praat.

Delen:
Auteur(s)
Allard Bruinshoofd
Rabobank KEO
030 21 62666

naar boven