RaboResearch - Economisch Onderzoek

Verenigde Staten: niet alle seinen staan op groen

Economisch Kwartaalbericht

Delen:
Deze publicatie is verouderd. Bekijk de recentste editie

Naar de overzichtspagina van het Economisch Kwartaalbericht

  • Economie groeit relatief hard in tweede kwartaal
  • Herstel op huizenmarkt hapert
  • Politieke onzekerheid afgenomen
  • Geen agressieve renteverhogingen van Fed verwacht

Hoewel de Amerikaanse economie weer op gang is gekomen na de extreme winter, hapert het herstel van de huizenmarkt. De Fed zal daarom geen agressieve renteverhogingen doorvoeren. Voor 2014 als geheel verwachten we een BBP-groei van ongeveer 2%, gevolgd door 2½% in 2015. Hierbij gaan we uit van een toenemende rol van de bedrijfsinvesteringen nu de politieke onzekerheid is afgenomen.

Economie weer op volle toeren, behalve de huizenmarkt

In het tweede kwartaal groeide de Amerikaanse economie met 4,2% op jaarbasis volgens de tweede schatting, na een krimp van 2,1% in het eerste kwartaal die voor een belangrijk deel kan worden toegeschreven aan het extreme winterweer. Na deze inhaalslag in het tweede kwartaal zal de Amerikaanse economie naar verwachting in een lager tempo doorgroeien.

Inmiddels is de Amerikaanse politiek in enigszins rustiger vaarwater terecht gekomen. De Republikeinen hebben hun confrontatiepolitiek verlaten en daarom lijken overheidssluitingen en deadlines rond het schuldenplafond ver weg. Bovendien is het begrotingstekort inmiddels flink teruggelopen, mede door belastingverhogingen en automatische bezuinigingen. Hierdoor is de druk om vergaande begrotingsmaatregelen te treffen vooralsnog afgenomen. Ook de arbeidsmarkt kwam na de barre winter weer op gang en de laatste zeven maanden nam de werkgelegenheid gemiddeld met meer dan 200.000 banen per maand toe, hoewel de banengroei in augustus zwak was (figuur 1). De werkloosheid daalde mede hierdoor van 6,7% tot 6,1% (figuur 2). Als gevolg van deze positieve ontwikkeling van de werkloosheid heeft de centrale bank de aandacht verlegd van het officiële werkloosheidscijfer naar ruimere maatstaven die rekening houden met ontmoedigde werkzoekenden en deeltijdwerkers die liever voltijds zouden willen werken. Volgens de duiven in de beleidsraad bevestigt de beperkte loongroei de nog aanzienlijke onderbenutting van het arbeidspotentieel. Daarom hebben zij nog geen haast met de verhoging van de beleidsrente. 

Figuur 1: Werkgelegenheidsgroei VS
Figuur 1: Werkgelegenheidsgroei VSBron: Macrobond
Figuur 2: Werkloosheid VS
Figuur 2: Werkgelegenheidsgroei VSBron: Macrobond

Dit in tegenstelling tot de haviken die de onderbenutting aanmerkelijk lager inschatten en daarom verwachten dat de loon- en prijsdruk niet lang op zich zal laten wachten. Bovendien wijzen zij op de gevaren van aanhoudend extreem ruim monetair beleid voor de financiële stabiliteit. De haviken zijn echter veruit in de minderheid in de beleidsraad. Daarom verwachten wij de eerste renteverhoging pas in het laatste kwartaal van 2015. De duiven in de beleidsraad zullen geen agressieve renteverhogingen aandurven zolang het economische herstel niet op alle fronten overtuigend is.

Een aanwijsbare zwakke plek is de huizenmarkt. De Amerikaanse huizenprijzen stegen tussen februari 2012 en april 2014 onafgebroken en daarmee leek het herstel van de huizenmarkt op het eerste gezicht robuust. In mei zagen we echter voor het eerst weer een prijsdaling (figuur 3). Dit is des te opmerkelijker omdat de huizenprijzen zelfs tijdens de extreme winter bleven stijgen. Maar als we naar andere huizenmarktindicatoren kijken, moeten we constateren dat het momentum in de huizenmarkt al vorig jaar verloren ging toen de Fed de hypotheekrente opstuwde door te praten over het afbouwen van het aankoopprogramma van obligaties. Deze reactie van de huizenmarkt was vorig jaar zelfs een reden voor de centrale bank om de beslissing over het ‘taperen’ uit te stellen van september naar december 2013. 

Figuur 3: Huizenprijsniveau VS
VS (gewijzigd nummer)  Bron: Macrobond

Kan de huizenmarkt hogere rentes aan?

Het is ook de vraag in hoeverre de huizenmarkt in staat is om beleidsrenteverhogingen van de Fed op te vangen. Aan de aanbodzijde van de markt ziet het er wel goed uit: de winstmarges voor huizenbouwers zijn momenteel aan de ruime kant en het vertrouwen is weer terug. Het probleem zit echter aan de vraagzijde, bij beleggers en huishoudens. De afgelopen twee jaar speelden institutionele beleggers een belangrijke rol in de stijgingen van de huizenprijzen. Eerder dit jaar toonden we in een econometrische analyse aan dat prijsstijgingen significant hoger waren in staten waar het juridische systeem aantrekkelijk is voor beleggers, ook als we controleerden voor andere variabelen die het huizenprijsniveau kunnen beïnvloeden. Hoewel het vaak als een slechte zaak wordt gezien dat beleggers zo’n grote rol spelen, moeten we deze groep toch vooral zien als een katalysator van het herstel na de ‘balance sheet recession’. Na de instorting van de huizenmarkt moesten huiseigenaren hun huis van hun balans af zien te krijgen, terwijl institutionele beleggers deze juist graag goedkoop op hun balans namen om vervolgens te verhuren. Mede hierdoor is er een bodem onder de huizenmarkt gelegd en is het herstel van de grond gekomen.

De aanwezigheid van beleggers is echter van tijdelijke aard. De enige reden dat zij in de huizenmarkt zijn gestapt, is dat zij weinig rente ontvangen op obligaties en daarom elders rendement zoeken. Als de rente echter weer gaat oplopen, bijvoorbeeld in reactie op beleidsrenteverhogingen van de Fed, zullen stijgende rendementen op de obligatiemarkten uiteindelijk leiden tot hun vertrek uit de huizenmarkt. Wanneer beleggers zich terugtrekken uit de huizenmarkt zullen huishoudens hun rol aan de vraagzijde moeten overnemen om het herstel in stand te houden. Met lage huizenprijzen en lage rentes zit het met de betaalbaarheid van woningen wel goed. Toch blijft de vraag van huishoudens achter. Vooral starters op de woningmarkt hebben het moeilijk: zij hebben te maken met een relatief hoge werkloosheid, een flinke studieschuld en kunnen vaak moeilijk krediet krijgen. Dit betekent dat de overgang van een door beleggers geleid herstel naar een groeipad gedreven door huishoudens weleens hobbelig kan worden.[1] 

Fed blijft zachte heelmeester

Het breekbare herstel op de Amerikaanse huizenmarkt maakt een agressief rentepad van de Fed onwaarschijnlijk. Wij verwachten dat de Fed de beleidsrente pas laat in 2015 zal verhogen en vervolgens een geleidelijk pad zal kiezen. Door een lage rente kunnen huishoudens en huizenbouwers goedkoop geld lenen om hun activiteiten op de huizenmarkt te financieren. En als de rente laag genoeg is, blijft de huizenmarkt aantrekkelijk voor institutionele beleggers. Een lage rente stimuleert ook de economie als geheel en daarmee de werkgelegenheidsgroei. Een aanhoudend arbeidsmarktherstel is cruciaal voor de overgang naar een huizenmarktherstel gedreven door de vraag van huishoudens. Bovendien is de onderbenutting van het arbeidspotentieel nog aanzienlijk. Hoewel het officiële werkloosheidspercentage inmiddels flink is gedaald, staan er nog veel mensen langs de zijlijn van de arbeidsmarkt en de mensen die werken maken vaak minder uren dan ze zouden willen. Al met al lijkt er weinig reden tot haast voor de Fed om het extreem ruime monetaire beleid te beëindigen. Aanhoudend lage rentes brengen echter wel het gevaar met zich mee dat nieuwe zeepbellen ontstaan, zowel in de VS als daarbuiten.

Figuur 4: Korte en lange rente VS
Figuur 4: Korte en lange rente VS Bron: Macrobond
Tabel 1: Kerngegevens VS
Tabel 1: Kerngegevens VSBron: Reuters EcoWin, Rabobank

Auteur
Philip Marey

Voetnoot:

[1] Philip Marey en Stefan Koopman, A sinkhole below the housing market?, Rabobank Financial Markets Research, Special Report, 2 juli 2014}.

Naar de overzichtspagina van het Economisch Kwartaalbericht.

Colofon

Het Economisch Kwartaalbericht is een uitgave van het Directoraat Kennis en Economisch Onderzoek van Rabobank Nederland en kwam mede tot stand in samenwerking met Financial Markets Research van Rabobank International.

De in deze publicatie gepresenteerde visie is mede gebaseerd op gegevens uit door ons betrouwbaar geachte bronnen, waaronder Reuters EcoWin. Deze bronnen zijn op zorgvuldige wijze in onze analyses verwerkt. De economische groeivoorspellingen zijn gegenereerd met behulp van het werelddekkende econometrische structuurmodel NiGEM.

Overname van de inhoud met bronvermelding is toegestaan. Het Directoraat aanvaardt echter geen enkele aansprakelijkheid voor het geval dat de in deze publicatie neergelegde gegevens of prognoses onjuistheden bevatten.

Gebruikte afkortingen bronnen: CBS: Centraal Bureau voor de Statistiek, EIU: Economist Intelligence Unit, NIESR: National Institute of Economic Social Research, ONS: Office of National Statistics, OECD: Organisation for Economic Co-operation and Development.

Gebruikte afkortingen landen: GB: Verenigd Koninkrijk, IE: Ierland, VS: Verenigde Staten, HU: Hongarije, DE: Duitsland, IT: Italië, NL: Nederland, ES: Spanje, PL: Polen, AT: Oostenrijk, FR: Frankrijk, GR: Griekenland, TR: Turkije, ID: Indonesië, JP: Japan, BR: Brazilië, RU: Rusland, CN: China, BE: België, FI: Finland, DK: Denemarken, LT: Litouwen, EE: Estland, LV: Letland, CY: Cyprus, PT: Portugal, SI: Slovenië

Deze informatie kunt u ontvangen door een mail te sturen naar economie@rn.rabobank.nl onder vermelding van ‘KEO Kennismail’. Hierdoor wordt u op de verzendlijst geplaatst van de gratis digitale nieuwsbrief van Kennis en Economisch Onderzoek die tenminste eens per maand uitkomt. In deze nieuwsbrief zijn links te vinden naar het Economisch Kwartaalbericht, maar ook naar alle andere publicaties van onze medewerkers.

Voor overige informatie kunt u bellen met Kennis en Economisch Onderzoek via tel. 030 - 2162666. U kunt ons ook bereiken op het volgende e-mailadres: economie@rn.rabobank.nl

Eindredactie: 
Hans Stegeman, hoofd Internationaal Onderzoek
Tim Legierse, hoofd Nationaal Onderzoek

Redactie: Enrico Versteegh

Productiecoördinatie: Christel Frentz

Graphics: Selma Heijnekamp en Reinier Meijer

Delen:
Auteur(s)
Philip Marey
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
030 71 21437

naar boven