RaboResearch - Economisch Onderzoek

Meer vraag- dan uitroeptekens

Column

Delen:

Een van de grootste verwijten die economen de afgelopen jaren naar hun hoofd hebben gekregen, kwam uit de mond van Koningin Elizabeth. Zij vroeg zich in november 2008 af “why did nobody notice it?”, verwijzend naar de financiële crisis die net in volle hevigheid was losgebarsten. En hoewel veel economen wel degelijk hadden gewaarschuwd voor de onevenwichtigheden in het financiële systeem, was zo’n ineenstorting niet de -wat wij dan noemen- centrale verwachting. Het was een (staart-)risico dat werkelijkheid werd. Ook nu kent de wereldeconomie staartrisico’s. En is onze centrale verwachting die van een langzaam aantrekkend herstel. Maar de vraagtekens daarbij zijn inmiddels groter dan de uitroeptekens.

Want het herstel van de wereldeconomie kent op dit moment veel onzekerheden. Daar waar het herstel krachtig is (VS en VK), is het deels kredietgedreven. Dit geldt zeker voor het VK. Daarbij is de monetaire terugweg (het afbouwen van monetaire stimulering) een onbekend en wellicht ook hobbelig pad. In Japan heeft Abenomics  ervoor gezorgd dat de groei en zeker de inflatie opflakkerden, maar de grote vraag is nu of het daar stagflatie of een doorzettend herstel wordt.

China is ook weer zo’n vraagtekenverhaal. Op zichzelf gaat het er niet slecht: iets minder groei dan voorheen, zo is de verwachting. Maar politiek gezien beleeft China ook weer een andere fase, waardoor de groeiperspectieven eveneens anders kunnen uitpakken.

Het moeilijkste verhaal is eigenlijk nog dat van de eurozone, en daarbij dat van Nederland. Ook voor de eurozone verwachten we een weer iets aantrekkend herstel. En betere groeicijfers dan het tweede kwartaal liet zien zouden prettig zijn, want toen groeide de economie van de eurozone gemiddeld niet. Maar er is een aantal redenen te bedenken waarom die groei toch wat zwakker kan uitpakken.

Meest prominent daarbij is de sanctiewedloop met Rusland als gevolg van de situatie in Oost-Oekraïne. Het is zeer moeilijk te voorspellen hoe deze verloopt, maar niet ondenkbaar dat de sanctiestrijd effecten heeft op de Europese en Nederlandse economie. Daarnaast kunnen de spanningen in het Midden-Oosten (van Libië tot Irak) invloed hebben op de olieproductie en -prijs. Ook dit kan neerwaartse effecten hebben op de groei. Daarbij gelden voor de eurozone de inmiddels ‘normale’ risico’s voor het herstel: bouwen we onze schulden af, hoe pakt de doorlichting van het bankensysteem uit, hervormen overheden wel genoeg, daalt de werkloosheid een keer en komt de binnenlandse vraag echt weer eens op gang? Vrij fundamentele vragen, die wij in onze centrale projectie stuk voor stuk met zoiets als "ja, een beetje" beantwoorden.

Als een van de door ons onderkende risico’s uitkomt, en de eurozone komt bijvoorbeeld toch weer in een recessie terecht, heb ik alvast een antwoord voor de Koningin: we did notice it! Alleen wisten we niet of het ook daadwerkelijk ging gebeuren…

Delen:
Auteur(s)
Hans Stegeman
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 21 62666

naar boven